Μια ομάδα επιστημόνων έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τις σημαντικές συνέπειες που μπορούν να έχουν τα βακτήρια καθρέπτες στην ανθρώπινη ζωή, τα ζώα και τα φυτά.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι πρόκειται για κατασκευασμένα βακτήρια δηλαδή, δομικές αντανακλάσεις των φυσικών μικροβίων που βρίσκονται στη φύση και θα μπορούσαν να εξουδετερώσουν τις άμυνες των οργανισμών.
Πώς λειτουργούν τα βακτήρια καθρέφτες
Η ζωή έχει την ιδιότητα του χεριού ακόμη και σε μοριακό επίπεδο. Συγκεκριμένα, η έλικα του DNA είναι πάντα δεξιόστροφη, ενώ τα αμινοξέα – τα δομικά στοιχεία των πρωτεϊνών – έχουν αριστερόστροφο σχήμα.
Αν και τα μόρια μπορούν να υπάρχουν και με την κατοπτρική τους εικόνα, η ζωή δομήθηκε με μια συγκεκριμένη στροφή. Οι επιστήμονες προσπαθούν να δημιουργήσουν συνθετική ζωή, φτιαγμένη στο είδωλο. Αν όμως μια συνθετική μορφή ζωής δραπετεύσει από ένα εργαστήριο, τότε θα είναι αόρατη στις άμυνες της φύσης. Τα ανοσοποιητικά μας συστήματα θα ήταν άχρηστα. Το ίδιο και τα εμβόλια και τα αντιβιοτικά.
Όπως εξηγούν οι ειδικοί, αυτή η μορφή ζωής δεν υπήρξε ποτέ ή δεν εξελίχθηκε στη φύση, συνεπώς όλες οι βιολογικές αλληλεπιδράσεις θα είναι διαφορετικές ή πιθανόν να μην λειτουργούν – με ό,τι κινδύνους αυτό συνεπάγεται.
Καθώς αυτά τα βακτήρια θα είναι δομικά αντίστροφα, οι φυσικοί θηρευτές των βακτηρίων, τα αντισώματα και άλλοι φυσικοί μηχανισμοί άμυνας, δεν θα τα αναγνώριζαν ως απειλή και τίποτα δεν θα μπορούσε να σταματήσει την εξάπλωσή τους.
Ο Πάτρικ Κάι, ειδικός στη συνθετική γονιδιωματική και τη βιοασφάλεια στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ και ένας από τους 38 που εκφράζουν την αντίθεσή τους στο εν λόγω εγχείρημα, δήλωσε ότι «ενώ τα βακτήρια ‘καθρέφτες’ είναι ακόμη μια θεωρητική έννοια και κάτι που πιθανότατα δεν θα δούμε για μερικές δεκαετίες, έχουμε μια ευκαιρία να εξετάσουμε και να προλάβουμε τους κινδύνους προτού αυτοί προκύψουν».
Όπως λέει, «αυτά τα βακτήρια θα μπορούσαν ενδεχομένως να αποφύγουν τις άμυνες του ανοσοποιητικού συστήματος, να αντισταθούν στους φυσικούς θηρευτές και να διαταράξουν τα οικοσυστήματα. Με την ευαισθητοποίηση από τώρα, ελπίζουμε να κατευθύνουμε την έρευνα με τρόπο που να δίνει προτεραιότητα στην ασφάλεια για τους ανθρώπους, τα ζώα και το περιβάλλον».
Οι επιστήμονες, ανάμεσά τους και νομπελίστες, ζητούν παγκόσμιο διάλογο και αυστηρή εποπτεία, τονίζοντας ότι οι κίνδυνοι υπερβαίνουν κατά πολύ τα πιθανά οφέλη.
Οι επιστήμονες ζητούν να σταματήσουν οι έρευνες επειγόντως
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα εν λόγω βακτήρια που κατασκευάζονται από κατοπτρικές εικόνες μορίων που βρίσκονται στη φύση, θα μπορούσαν να εγκατασταθούν στο περιβάλλον και να ξεφύγουν από την ανοσολογική άμυνα των φυσικών οργανισμών, ανοίγοντας τον δρόμο για θανατηφόρες λοιμώξεις.
Αν και ένα βιώσιμο «μικρόβιο-καθρέφτης» πιθανότατα θα χρειαζόταν τουλάχιστον μια δεκαετία για να κατασκευαστεί, μια νέα αξιολόγηση κινδύνου προκάλεσε τόσο σοβαρές ανησυχίες για τους οργανισμούς που η ομάδα 38 ατόμων προέτρεψε τους επιστήμονες να σταματήσουν να εργάζονται για τον στόχο και ζήτησε από τους χρηματοδότες να ξεκαθαρίσουν ότι δεν θα υποστηρίζουν την έρευνα.
«Η απειλή για την οποία μιλάμε είναι άνευ προηγουμένου», δήλωσε ο καθηγητής Βον Κούπερ, εξελικτικός βιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ. «Τα βακτήρια-καθρέφτης πιθανότατα θα απέφευγαν πολλές αντιδράσεις του ανοσοποιητικού συστήματος του ανθρώπου, των ζώων και των φυτών και σε κάθε περίπτωση θα προκαλούσαν θανατηφόρες λοιμώξεις που θα εξαπλώνονταν χωρίς έλεγχο».
Οι επιστήμονες έχουν ήδη κατασκευάσει μεγάλα, λειτουργικά μόρια-καθρέφτες για να τα μελετήσουν πιο προσεκτικά. Μερικοί έχουν κάνει ακόμη και μικρά βήματα προς τη δημιουργία μικροβίων καθρέφτη, αν και η κατασκευή ενός ολόκληρου οργανισμού από μόρια καθρέφτη είναι πέρα από τη σημερινή τεχνογνωσία.
Το έργο έχει μεγάλη γοητεία και πολλές πιθανές εφαρμογές. Τα μόρια-καθρέφτες θα μπορούσαν να μετατραπούν σε θεραπείες για χρόνιες και δύσκολα θεραπεύσιμες ασθένειες, ενώ τα μικρόβια-καθρέφτες θα μπορούσαν να κάνουν εγκαταστάσεις βιοπαραγωγής, οι οποίες χρησιμοποιούν σφάλματα για την παραγωγή χημικών, πιο ανθεκτικές στη μόλυνση.
Η κατοπτρική ζωή θα ήταν το «απόλυτο χωροκατακτητικό είδος», δήλωσε ο Μάικλ Κέι, καθηγητής βιοχημείας στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα. «Υπάρχει ένας πολύ λογικός κίνδυνος ότι αυτό θα μπορούσε να εξουδετερώσει όλες τις φυσικές άμυνες τόσο στο σώμα όσο και στα οικοσυστήματα», είπε.
Ο Τομ Έλις, καθηγητής συνθετικής γονιδιωματικής μηχανικής στο Κέντρο Συνθετικής Βιολογίας και στο τμήμα βιομηχανικής του Imperial College, δήλωσε ότι η ζωή-καθρέφτης εξακολουθεί να είναι σε μεγάλο βαθμό επιστημονική φαντασία παρά επιστημονικό γεγονός.
«Σε γενικές γραμμές συμφωνώ με τις ανησυχίες, αν και είναι πολύ κερδοσκοπικές, λαμβάνοντας υπόψη ότι η έρευνα βρίσκεται επί του παρόντος σε πολύ πρώιμο στάδιο και απέχει πολύ από το να αποτελέσει οποιαδήποτε απειλή», δήλωσε ο Έλις, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα.
Οι επιστήμονες προσπαθούσαν να δημιουργήσουν συνθετική ζωή χρησιμοποιώντας μη κατοπτρικά μόρια για περισσότερο από μια δεκαετία, δήλωσε, αλλά ήταν ακόμα «πολύ μακριά» από το να έχουν αυτοσυντηρούμενα κύτταρα που μπορούν να διαιρούνται, να αναπαράγονται και να εξελίσσονται.
Με πληροφορίες από CNN, Guardian, Sky news
