Οι Ισλανδοί θα προσέλθουν στις κάλπες το Σάββατο για ένα δημοψήφισμα σχετικά με την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια σφιχτή αναμέτρηση που θα παρακολουθείται με μεγάλο ενδιαφέρον στις Βρυξέλλες.
Η χώρα, με πληθυσμό λίγο κάτω από 400.000 κατοίκους, υπέβαλε αίτηση ένταξης στην ΕΕ μετά την οικονομική κρίση του 2009 που κατέστρεψε την οικονομία της.
Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις αναστάλησαν το 2013, όταν ανέλαβε την εξουσία μια ευρωσκεπτικιστική κυβέρνηση.
Τώρα, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος αναμένεται να είναι πολύ οριακό, με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις να δείχνουν τις πλευρές του «Ναι» και του «Όχι» να βρίσκονται σε ισοπαλία.
«Είναι αρκετά οριακό, αλλά είμαι πάντα αισιόδοξη», δήλωσε στην AFP η υπουργός Εξωτερικών Θόργκερντουρ Κάτριν Γκουναρσντότιρ, μια ένθερμη φιλοευρωπαία.
Η ψηφοφορία ξεκινά στις 9:00 π.μ. (09:00 GMT) και ολοκληρώνεται στις 10:00 μ.μ. Χωρίς exit polls και δεδομένης της σφιχτής αναμέτρησης, τα πρώτα αξιόπιστα αποτελέσματα αναμένονται το νωρίτερο αργά το Σάββατο.
Οι περίπου 273.000 ψηφοφόροι καλούνται να απαντήσουν «Ναι» ή «Όχι» στο ερώτημα: «Πρέπει η Ισλανδία να επαναλάβει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση;»
Αν επικρατήσει το «Ναι», μια συμφωνία ένταξης θα διαπραγματευτεί με τις Βρυξέλλες και στη συνέχεια θα τεθεί σε νέο δημοψήφισμα για την οριστική ένταξη.
Το ζήτημα της αλιείας – πυλώνας της ισλανδικής οικονομίας, για τον οποίο το Ρέικιαβικ επιθυμεί να διατηρήσει τον αποκλειστικό έλεγχο – θα πρέπει να επιλυθεί με τις Βρυξέλλες, οι οποίες αυτή τη φορά φαίνονται πιο πρόθυμες να συμβιβαστούν.
«Τα βασικά ζητήματα είναι καθαρά εσωτερικά, αλλά υπάρχει σημαντική επίδραση που προέρχεται από τη δεύτερη θητεία του (Προέδρου των ΗΠΑ) Ντόναλντ Τραμπ και αυτού του είδους τις γεωπολιτικές αναταραχές», δήλωσε στο AFP ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου Μπίφροστ, Εϊρίκουρ Μπέργκμαν.
Με την οικονομία της Ισλανδίας να ανθεί πλέον, ορισμένοι ψηφοφόροι δεν βλέπουν κανένα λόγο να συζητήσουν την ένταξη στην ΕΕ, δεδομένου ότι η χώρα έχει ήδη πρόσβαση στην ενιαία αγορά ως μέλος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
«Είναι σαν να έχεις σχέση με κάποιον με τον οποίο δεν ζεις μαζί, και αν χάσεις κάτι που έχεις παντρεύοντάς τον, τότε γιατί να παντρευτείς;», είπε η Χιόρντις Βιλχιαλμσντότιρ, μια 60χρονη ραδιοφωνική παρουσιάστρια, τα γυαλιά της οποίας έφεραν τα χρώματα της ισλανδικής σημαίας: κόκκινο, μπλε και λευκό.
«Δεν χρειαζόμαστε τις Βρυξέλλες να μας κυβερνούν. Μπορούμε να τα καταφέρουμε μόνοι μας», δήλωσε ο Ελίας Τεόντορσον, ένας 65χρονος επιχειρηματίας.
«Μόλις πριν από εκατό χρόνια ήμασταν μία από τις φτωχότερες χώρες της Ευρώπης. Και τώρα είμαστε η πιο εξέχουσα χώρα της Ευρώπης. Το καταφέραμε μόνοι μας», πρόσθεσε.
Η άλλη πλευρά της ανακτηθείσας ευημερίας της Ισλανδίας είναι ο ραγδαία αυξανόμενος πληθωρισμός και τα επιτόκια.
Ορισμένα νοικοκυριά πληρώνουν επιτόκιο 9% για τα στεγαστικά τους δάνεια, γεγονός που καθιστά την προοπτική ένταξης στην ευρωζώνη – με τα πολύ χαμηλότερα επιτόκιά της – ιδιαίτερα ελκυστική.
«Υπάρχει τόσο μεγάλο χάσμα, και αυτό θα σήμαινε πάρα πολλά για το νοικοκυριό μου», δήλωσε η Αλεξάνδρα Γιρ φαν Έρβεν, μια 32χρονη διοικητική υπάλληλος πανεπιστημίου.
«Απλώς πιστεύω ότι είναι το υπεύθυνο πράγμα που πρέπει να κάνουμε, να δώσουμε σε αυτή την κυβέρνηση την εξουσία να διαπραγματευτεί μια συμφωνία με την ΕΕ, ώστε να δούμε ποιες είναι οι δυνατότητες. Και μετά θα μπορέσουμε να αξιολογήσουμε τη συμφωνία».
Στη διεθνή σκηνή, η επιστροφή του πολέμου στην Ευρώπη με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει κλονίσει τις καθιερωμένες δοξασίες για την ασφάλεια.
Η απρόβλεπτη συμπεριφορά του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και οι απειλές του να καταλάβει τη γειτονική Γροιλανδία έχουν εντείνει τις ανησυχίες των Ισλανδών.
Το νησί τους βρίσκεται σε στρατηγική θέση στην υποαρκτική περιοχή, δεν διαθέτει στρατό και εξαρτάται από το ΝΑΤΟ και μια διμερή συμφωνία του 1951 με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την άμυνά του.
«Ο κόσμος τώρα αμφισβητεί την εγκυρότητα αυτής της συμφωνίας», δήλωσε ο Μπέργκμαν. «Οι γεωπολιτικές μεταβολές επηρεάζουν τη συζήτηση, αλλά δεν την καθοδηγούν».
Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα παρακολουθηθεί στενά από την ΕΕ, η οποία δεν έχει υποδεχτεί έναν πλούσιο συμβαλλόμενο στον προϋπολογισμό της από το 1994.
Οι Βρυξέλλες θα έβλεπαν την ένταξη της Ισλανδίας ως παράδειγμα θετικής διεύρυνσης, η οποία θα μπορούσε επίσης να καταστήσει πιο αποδεκτή την ένταξη φτωχότερων χωρών όπως το Μαυροβούνιο – ή ακόμη και να συμβάλει στην αλλαγή της στάσης ορισμένων στην εξαιρετικά πλούσια Νορβηγία, η οποία δεν είναι μέλος της ΕΕ και θα μπορούσε να καταλήξει να βρεθεί απομονωμένη.
«Η απόφαση της Ισλανδίας θα ενίσχυε αναμφίβολα τα επιχειρήματα υπέρ της υποδοχής νέων μελών από την ΕΕ», σημείωσε η Επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κος.
Πηγή: Γαλλικό Πρακτορείο
