Η Παγκόσμια Ημέρα Εμμηνόπαυσης και Εργασίας, που τιμάται κάθε χρόνο στις 7 Σεπτεμβρίου, φέρνει στο προσκήνιο ένα θέμα που επί χρόνια βρισκόταν στη σιωπή. Θεσπίστηκε το 2021 από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Εμμηνόπαυσης και Ανδρόπαυσης (EMAS) με στόχο την ενημέρωση των εργοδοτών και την ουσιαστική υποστήριξη των γυναικών.
Σήμερα, περίπου ένα δισεκατομμύριο γυναίκες παγκοσμίως είναι άνω των 50 ετών και πολλές εξακολουθούν να εργάζονται ενεργά, διαχειριζόμενες παράλληλα απαιτήσεις σε επαγγελματικό, οικογενειακό και κοινωνικό επίπεδο. Η εργασία μετά την εμμηνόπαυση δεν είναι εμπόδιο αλλά μια πραγματικότητα που απαιτεί ενημέρωση, κατανόηση και μικρές, στοχευμένες παρεμβάσεις στον χώρο εργασίας.
Σύμφωνα με την καθηγήτρια Μαιευτικής και Γυναικολογίας του ΕΚΠΑ Σοφία Καλανταρίδου, πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Οικογενειακού Προγραμματισμού, Αντισύλληψης και Αναπαραγωγικής Υγείας και αντιπρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Κλιμακτηρίου και Εμμηνόπαυσης, η θεσμοθέτηση αυτής της ημέρας αποτελεί σημαντική πρωτοβουλία για ένα ζήτημα που συχνά παραμένει αόρατο στην εργασία. Η ανοιχτή συζήτηση μειώνει τον στιγματισμό και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για βιώσιμες λύσεις.
Εργασία μετά την εμμηνόπαυση: συμπτώματα και προκλήσεις
Η εμμηνόπαυση είναι μια φυσιολογική φάση της ζωής, που συνήθως εμφανίζεται μεταξύ 45 και 55 ετών. Οι ορμονικές μεταβολές μπορεί να προκαλέσουν σωματικά και ψυχολογικά συμπτώματα, όπως εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, αϋπνία, επίμονη κόπωση, εναλλαγές διάθεσης, άγχος και δυσκολία στη συγκέντρωση. Όταν εκδηλώνονται μέσα στο ωράριο, επηρεάζουν την άνεση, τη διάθεση και ενίοτε την απόδοση.
Παρά τη συχνότητα και την ένταση των συμπτωμάτων, πολλές γυναίκες αποφεύγουν να μιλήσουν για όσα βιώνουν. Ο φόβος παρεξηγήσεων, στιγματισμού ή πιθανών επιπτώσεων στην εξέλιξη της καριέρας τις οδηγεί στη σιωπή. Έρευνες έχουν δείξει ότι σημαντικό ποσοστό εργαζόμενων γυναικών σκέφτονται να μειώσουν ώρες εργασίας ή ακόμη και να παραιτηθούν ελλείψει υποστήριξης. Αυτό δεν είναι μόνο ατομική απώλεια· για τις επιχειρήσεις σημαίνει απώλεια εμπειρίας, τεχνογνωσίας και ηγετικών ικανοτήτων.
Μικρές αλλαγές με μεγάλη επίδραση στον χώρο εργασίας
Η δημιουργία ενός περιβάλλοντος φιλικού προς την εμμηνόπαυση δεν απαιτεί πάντα περίπλοκες ή δαπανηρές παρεμβάσεις. Αντιθέτως, στοχευμένες και χαμηλού κόστους αλλαγές μπορούν να έχουν άμεσο όφελος:
– Ρύθμιση θερμοκρασίας και αερισμός: πρόσβαση σε καλό εξαερισμό, δυνατότητα ρύθμισης κλιματισμού, ανεμιστηράκια γραφείου, σκίαση από έντονο ήλιο.
– Ευελιξία ωραρίου: προσαρμογές σε έναρξη/λήξη βάρδιας, συμπιεσμένη εβδομάδα, δυνατότητα αλλαγής βάρδιας όταν τα συμπτώματα είναι εντονότερα.
– Τηλεργασία όπου είναι εφικτό: μείωση μετακινήσεων, καλύτερη διαχείριση ξεκούρασης και ιδιωτικότητας.
– Διάλειμμα και χώροι ανάπαυσης: σύντομα, προγραμματισμένα διαλείμματα· πρόσβαση σε ήσυχους, δροσερούς χώρους.
– Πρόσβαση σε νερό και κατάλληλες εγκαταστάσεις: ψύκτες με κρύο νερό, καθαρά και επαρκή αποδυτήρια/τουαλέτες.
– Ενδυματολογικές προσαρμογές: υφάσματα που αναπνέουν, δυνατότητα επιλογών σε στολές ή layers.
– Εργονομία και φωτισμός: ρυθμιζόμενες καρέκλες/γραφεία, φυσικός φωτισμός, περιορισμός έντονων θερμικών φορτίων.
– Ενημέρωση και εκπαίδευση: ευαισθητοποίηση στελεχών και ομάδων, οδηγίες για διαχείριση συμπτωμάτων στον χώρο εργασίας.
– Πολιτικές υγείας και υποστήριξης: κάλυψη ιατρικών επισκέψεων, πρόσβαση σε προγράμματα ευεξίας και ψυχολογική υποστήριξη.
Με τέτοιες μικρές πρακτικές προσαρμογές, η καθημερινότητα γίνεται πιο άνετη, ενώ η παραγωγικότητα και η δέσμευση των εργαζομένων ενισχύονται.
Κουλτούρα κατανόησης και ανοιχτός διάλογος
Η πιο ουσιαστική αλλαγή είναι η κουλτούρα. Ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης, όπου οι εργαζόμενες μπορούν να μιλήσουν χωρίς φόβο ή ντροπή, μειώνει το άγχος και ενθαρρύνει την αναζήτηση λύσεων. Η καθοδήγηση από την ηγεσία, η χρήση χωρίς προκαταλήψεις της γλώσσας και η προστασία της ιδιωτικότητας είναι θεμέλια για να ανθίσει ο διάλογος. Όταν οι γυναίκες γνωρίζουν ότι ακούγονται και στηρίζονται, η εργασία μετά την εμμηνόπαυση γίνεται βιώσιμη και δημιουργική.
Οφέλη για επιχειρήσεις και κοινωνία
Η υποστήριξη των εργαζομένων σε αυτή τη φάση ζωής δεν είναι μόνο ζήτημα υγείας ή ισότητας. Είναι επένδυση που αποδίδει: υψηλότερη διακράτηση ταλέντων, βελτιωμένη απόδοση, ισχυρότερο employer brand και θετική συμβολή στη διαφορετικότητα και την ένταξη. Επιπλέον, η ελαχιστοποίηση των αποχωρήσεων και των απουσιών έχει άμεσο οικονομικό όφελος. Η κοινωνία κερδίζει από την αξιοποίηση της εμπειρίας και της ηγεσίας που φέρνουν οι γυναίκες άνω των 50 στο εργασιακό οικοσύστημα.
