Τοπικές αρχές σε Γαλλία και Βέλγιο δίνουν ζωντανά πτηνά στους πολίτες τους, ενισχύοντας την κυκλική οικονομία και περιορίζοντας τις εκπομπές μεθανίου – Ποια είναι τα εμπόδια και τα οφέλη
Το 2015, η γαλλική πόλη Κολμάρ ξεκίνησε ένα ασυνήθιστο, αλλά καινοτόμο πρόγραμμα: τη δωρεάν διανομή ζωντανών κοτών στους κατοίκους της. Ο στόχος ήταν σαφής – η μείωση της σπατάλης τροφίμων και η προώθηση πρακτικών κυκλικής οικονομίας.
Η αρχή έγινε με το προεκλογικό σύνθημα του τότε προέδρου της τοπικής αυτοδιοίκησης, Ζιλμπέρ Μεγιέ, «μία οικογένεια, μία κότα». Μέσα σε ένα χρόνο, περισσότερες από 200 οικογένειες σε τέσσερις δήμους απέκτησαν δύο κότες η κάθε μία – κόκκινες ή της τοπικής φυλής Αλσατίας. Κάθε κάτοικος υπέγραφε συμφωνητικό ότι θα φροντίζει τα ζώα και ότι ο δήμος διατηρεί δικαίωμα ελέγχου ευζωίας. Οι συμμετέχοντες έπρεπε να διαθέτουν αυλή τουλάχιστον 8 τ.μ. και να φτιάξουν μόνοι τους κοτέτσι.
Αυγά για τους κατοίκους, λιγότερα σκουπίδια για τη Γη
Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό. Μέχρι σήμερα, η Κολμάρ έχει διανείμει πάνω από 5.000 κότες, ενώ όλες οι 20 κοινότητες της περιοχής συμμετέχουν πλέον στο πρόγραμμα. Όπως εξηγεί ο νυν πρόεδρος της Colmar Agglomération, Ερίκ Στρομάν, το πρόγραμμα έχει οδηγήσει στην αποτροπή πάνω από 270 τόνους οργανικών αποβλήτων, καθώς οι κότες τρέφονται με υπολείμματα κουζίνας που διαφορετικά θα κατέληγαν σε χώρους ταφής απορριμμάτων.
Η καύση ή ταφή τροφίμων είναι από τους κύριους παράγοντες εκπομπής μεθανίου, ενός αερίου με παγκόσμια θερμαντική ικανότητα 80 φορές ισχυρότερη από το διοξείδιο του άνθρακα σε βάθος 20ετίας.
Πέρα από το περιβαλλοντικό όφελος και την προμήθεια φρέσκων αυγών, το πρόγραμμα έχει και κοινωνική διάσταση. Οι κάτοικοι συνεργάζονται για τη φροντίδα των ζώων, ακόμη και όταν λείπουν σε διακοπές, δημιουργώντας σχέσεις γειτονίας και ενισχύοντας το αίσθημα κοινότητας.
Το «μοντέλο Κολμάρ» στην Ευρώπη
Η Κολμάρ δεν ήταν η πρώτη. Το 2012, το χωριό Πινσέ στη βορειοδυτική Γαλλία προσέφερε δύο κότες σε κάθε οικογένεια. Το ίδιο συνέβη σε περιοχές του Βελγίου, όπως η Μουσκρόν και η Αμβέρσα, με κάποιες μάλιστα να επιβάλλουν συμβόλαιο στους κατοίκους να μην καταναλώσουν τις κότες για τουλάχιστον δύο χρόνια. Στην επαρχία Λιμβούργου, πάνω από 2.500 οικογένειες απέκτησαν πτηνά σε έναν μόλις χρόνο.
Σε περιόδους ακρίβειας – όπως σήμερα, που στις ΗΠΑ οι τιμές των αυγών φτάνουν τα 9 δολάρια η δωδεκάδα – το να έχεις δικές σου κότες φαντάζει δελεαστικό. Μια καλή στρωματιά μπορεί να αποδώσει μέχρι και 300 αυγά τον χρόνο, καλύπτοντας ανάγκες αξίας περίπου $225 ετησίως.
Τα «αλλά» των ειδικών
Παρά τα οφέλη, υπάρχουν και ενδοιασμοί. Ο καθηγητής Πολ Μπέερενς από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης επισημαίνει πως στη Βρετανία, για παράδειγμα, η διατροφή των πουλερικών με υπολείμματα τροφών απαγορεύεται, λόγω φόβου μετάδοσης ασθενειών. Στις ΗΠΑ, ο Μαρκ Μπόμφορντ του Yale εκφράζει ανησυχία για τη βιωσιμότητα ενός τέτοιου μοντέλου για τα φτωχότερα στρώματα, που συχνά δεν έχουν χρόνο, χώρο ή πόρους για τη φροντίδα των ζώων. «Οι κότες δεν είναι ποτέ πραγματικά δωρεάν», σημειώνει.
Η εναλλακτική; Η ενοικίαση κοτών. Στη Νέα Αγγλία, η εταιρεία Rent The Chicken προσφέρει κότες, τροφή και υποστήριξη για έξι μήνες, επιτρέποντας σε οικογένειες να δοκιμάσουν τη ζωή με αυγά… από την αυλή τους.
Και το μεγάλο ερώτημα: όντως μειώνεται η σπατάλη;
Οι ειδικοί επισημαίνουν και μια ψυχολογική παγίδα: πολλοί πιστεύουν ότι αφού ταΐζουν τις κότες με υπολείμματα ή κομποστοποιούν, δικαιολογούνται να πετάξουν περισσότερα τρόφιμα. «Καλύτερα να μη σπαταλάς καθόλου φαγητό», λέει ο Μπέερενς.
Ωστόσο, για τον Ερίκ Στρομάν, το σημαντικότερο είναι η αλλαγή νοοτροπίας: «Η κότα που τρώει τα απορρίμματά μας και μας δίνει αυγά μάς υπενθυμίζει την αξία του κύκλου της φύσης», λέει. Και ενδεχομένως, μαζί με αυτόν, την αξία της κοινότητας.
