Οι πυρκαγιές κοστίζουν στην Ευρώπη πάνω από 3 δισ. ευρώ για πέντε χώρες

Οι πυρκαγιές και τα μεγάλα κύματα καύσωνα που χτυπούν φέτος το καλοκαίρι πολλές χώρες της Ευρώπης, έχουν κοστίσει μέχρι τώρα 3,1 δισ. ευρώ μόνο για πέντε χώρες , ενώ το πραγματικό οικονομικό πλήγμα αναμένεται να είναι ακόμα μεγαλύτερο.

Οι πυρκαγιές έχουν κάψει μέχρι τώρα 5 εκατ. στρέμματα (500.000 εκτάρια) και με τα κύματα καύσωνα να συνεχίζονται, το πραγματικό οικονομικό πλήγμα αναμένεται να είναι πολύ μεγαλύτερο, καθώς δεν έχουν ακόμη αποτιμηθεί οι ζημιές σε κατοικίες, επιχειρήσεις, καλλιέργειες και τον τουρισμό.

Το ποσό αυτό υπερβαίνει κατά πολύ την εκτίμηση της Κομισιόν, σύμφωνα με την οποία η μέση ετήσια οικονομική επίπτωση των πυρκαγιών για ολόκληρη την ΕΕ ανέρχεται σε 2,5 δισ. ευρώ.

Οι εκτιμήσεις βασίζονται στη μεθοδολογία της Κομισιόν και σε αντίστοιχους υπολογισμούς της γαλλικής κυβέρνησης και αφορούν το λεγόμενο «κόστος αποκατάστασης», δηλαδή το κόστος που απαιτείται για την επαναφορά των καμένων εκτάσεων στην προηγούμενη κατάστασή τους. Το μέσο κόστος ανά εκτάριο για αναδάσωση και συντήρηση διαφέρει από χώρα σε χώρα, ανάλογα με το είδος της βλάστησης και την ηλικία των δασών.

Ωστόσο, το πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα αναμένεται να είναι πολύ μεγαλύτερο. Ασφαλιστικές εταιρείες, νοικοκυριά και επιχειρήσεις εξακολουθούν να αποτιμούν τις ζημιές σε κατοικίες, καλλιέργειες και υποδομές, καθώς και τις απώλειες στον τουρισμό κατά την κορύφωση της θερινής περιόδου. Παράλληλα, το αυξημένο κόστος των ασφαλίστρων, η αδυναμία ασφάλισης ορισμένων ακινήτων, η μείωση των επισκεπτών και η ανάγκη για μεγάλες επενδύσεις σε εξοπλισμό πυρόσβεσης αναμένεται να επιβαρύνουν τις οικονομίες και τα επόμενα χρόνια.

Οι υπολογισμοί, όπως επισημαίνεται στο δημοσίευμα, δεν αποτυπώνουν πλήρως ούτε τις πιο πρόσφατες πυρκαγιές στην Ελλάδα, όπου ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι ειδικά συνεργεία θα προχωρήσουν άμεσα στην καταγραφή των ζημιών, ώστε να δοθεί κρατική στήριξη σε όσους έχασαν τις περιουσίες τους.

Την ίδια ώρα, το κόστος της παρατεταμένης ξηρασίας δεν έχει ακόμη υπολογιστεί. Η δραματική πτώση της στάθμης των ποταμών Ρήνου και Δούναβη προκαλεί προβλήματα στις μεταφορές εμπορευμάτων και αναγκάζει βιομηχανίες να περιορίζουν την παραγωγή τους. Μεγάλες γερμανικές χημικές εταιρείες, όπως οι BASF, Covestro και Evonik, διαθέτουν σημαντικές εγκαταστάσεις κατά μήκος του Ρήνου και επηρεάζονται άμεσα από τη μείωση της στάθμης του ποταμού.

Η κατάσταση δημιουργεί προβλήματα ακόμη και στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα του Δούναβη απειλούν τη λειτουργία του πυρηνικού σταθμού Πακς στην Ουγγαρία, ο οποίος καλύπτει σχεδόν το 50% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας. Στη Ρουμανία, οι αρχές αναγκάστηκαν ήδη να θέσουν εκτός λειτουργίας τον έναν από τους δύο αντιδραστήρες του πυρηνικού σταθμού Τσερναβόντα, καθώς και οι δύο εγκαταστάσεις αντλούν νερό ψύξης από τον Δούναβη.

Δυσοίωνες προβλέψεις

Η Σάρα Μάιερ, ειδικός στην οικονομία του κλίματος στο πανεπιστήμιο ETH της Ζυρίχης, εκτιμά ότι το πραγματικό οικονομικό κόστος των πυρκαγιών και μόνο ενδέχεται να ξεπεράσει κατά πολύ τη μέση ετήσια απώλεια των 2,1 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ, που είχε υπολογίσει για τις περιφερειακές οικονομίες της Πορτογαλίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Ελλάδας την περίοδο 2011-2018. «Αν οι πυρκαγιές φτάσουν σε αστικές περιοχές, το κόστος θα είναι πολλαπλάσιο», προειδοποίησε.

Στη Γαλλία, το διαμέρισμα Ζιρόντ (με πληθυσμό περίπου 1,7 εκατ. κατοίκους), σημαντικό κέντρο της αμυντικής και αεροδιαστημικής βιομηχανίας, δέχθηκε σημαντικό χτύπημα. Οι πυρκαγιές ανάγκασαν εταιρείες όπως η Safran, η Dassault Aviation και η ArianeGroup να διακόψουν προσωρινά την παραγωγή τους και να απομακρύνουν το προσωπικό τους.

Παράλληλα, απειλείται η φετινή παραγωγή κρασιού στο Μπορντό λόγω του καπνού, ενώ πλήγμα έχει δεχθεί και η καλλιέργεια στρειδιών στη λεκάνη του Αρκασόν. Ο τουρισμός, που αντιστοιχεί περίπου στο 7% του ΑΕΠ της Ζιρόντ, αντιμετωπίζει επίσης σοβαρές απώλειες.

Σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο της Ζιρόντ, τουλάχιστον 40.000 επιχειρήσεις έχουν επηρεαστεί άμεσα από τις πυρκαγιές. Από αυτές, 19.500 είχαν αναστείλει πλήρως τη λειτουργία τους έως τις 30 Ιουλίου, ενώ 120.000 έως 150.000 εργαζόμενοι είχαν ενταχθεί σε πρόγραμμα επιδοτούμενης μερικής απασχόλησης.

Στην Ισπανία, οι πυρκαγιές έφτασαν σε απόσταση μόλις 50 χιλιομέτρων από τη Μαδρίτη, καταστρέφοντας κατοικίες, επιχειρήσεις και οχήματα σε αγροτικές περιοχές. Η Ένωση Μικρών Αγροτών και Κτηνοτρόφων (UPA) εκτίμησε ότι έχουν ήδη χαθεί 18.500 εκτάρια παραγωγικής γης, κυρίως βοσκοτόπων.

Παρά το μέγεθος των καταστροφών, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις δεν θα οδηγήσουν σε σημαντική μείωση του εθνικού ΑΕΠ των πληγεισών χωρών. Ο Ιωάννης Κουντούρης, αναπληρωτής καθηγητής στο Imperial College London, σημειώνει ότι πολλές σημαντικές επιπτώσεις, όπως οι επιπλέον νοσηλείες λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, δεν αποτιμώνται οικονομικά και συνήθως δεν περιλαμβάνονται στους σχετικούς υπολογισμούς.

Ο Άντριου Κένινγχαμ, επικεφαλής οικονομολόγος Ευρώπης στην Capital Economics, επισημαίνει ότι οι φυσικές καταστροφές μπορεί να έχουν ακόμη και μια παράδοξη βραχυπρόθεσμη θετική επίδραση στο ΑΕΠ, καθώς η κρατική βοήθεια και οι ασφαλιστικές αποζημιώσεις αυξάνουν τις δαπάνες για την ανοικοδόμηση.

Ωστόσο, όπως τονίζει η Σάρα Μάιερ, «αυτό δεν είναι πραγματική οικονομική ανάπτυξη, πρόκειται απλώς για την αντικατάσταση του κεφαλαίου που καταστράφηκε».