Οι επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές που ακολουθούν μεγάλες οικονομίες ωθούν ανοδικά τις αποδόσεις για τα ομόλογά τους, επηρεάζοντας ευρύτερα τις διεθνείς αγορές κρατικού χρέους και συναλλάγματος, με αντίκτυπο σε όλες τις οικονομίες.
Οι επενδυτές γίνονται περισσότερο ευαίσθητοι σε μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, ιδιαίτερα όταν αυτά συνδέονται με υψηλό και αυξανόμενο δημόσιο χρέος, όπως δείχνει η σταθερή αύξηση στην απόδοση των 10ετών ιαπωνικών ομολόγων από το 2023. Το τελευταίο επεισόδιο ήταν η αύξησή της κατά 30 μονάδες βάσης στο 2,37% την περασμένη εβδομάδα, μετά τις προεκλογικές εξαγγελίες της πρωθυπουργού, Σανάε Τακαΐτσι, για κατάργηση του φόρου κατανάλωσης 8% στα τρόφιμα, την ώρα που το δημόσιο χρέος της χώρας κινείται κοντά στο 240% του ΑΕΠ και είναι με διαφορά το υψηλότερο μεταξύ των αναπτυγμένων οικονομιών.
To χρέος της Ιαπωνίας κυμαινόταν σταθερά πάνω από το 200% του ΑΕΠ μετά την κρίση του 2008-2009 και αγοραζόταν από εγχώριους επενδυτές, με απόδοση λίγο πάνω από το μηδέν, καθώς ο πληθωρισμός στη χώρα ήταν αρνητικός ή οριακά θετικός. Μετά την ενεργειακή κρίση, ωστόσο, o πληθωρισμός άρχισε να αυξάνεται και στην Ιαπωνία και διαμορφώθηκε περίπου στο 3% κατά μέσο όρο την περίοδο 2023-2025.
Με το δημόσιο χρέος στα ύψη και τον πληθωρισμό «τσιμπημένο», η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική της νέας ιαπωνικής κυβέρνησης αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο απωλειών για τους επενδυτές και γι’ αυτό σπεύδουν να πουλήσουν το χρέος της, με αποτέλεσμα οι τιμές των ομολόγων να υποχωρούν και οι αποδόσεις τους να έχουν αυξηθεί συνολικά κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες από το 2023.
Τα αμερικανικά ομόλογα (Treasuries) αποτελούν μία άλλη περίπτωση που οι αποδόσεις τους διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, λόγω πολύ υψηλών ελλειμμάτων και του ταχύτατα αυξανόμενου χρέους, της προσπάθειας του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να χειραγωγήσει την πολιτική επιτοκίων της Fed και της γενικότερης αβεβαιότητας για την πολιτική του. Η απόδοση των 10ετών treasuries αυξήθηκε 15 μονάδες βάσης στο 4,29% την περασμένη εβδομάδα, όταν κορυφώθηκε η αντιπαράθεση με την Ευρώπη για το μέλλον της Γροιλανδίας και ασκήθηκε ποινική δίωξη κατά του Προέδρου της Fed, Τζερόμ Πάουελ.
Αν και είναι μειωμένη κατά περίπου 28 μ.β. σε σχέση με ένα χρόνο πριν, παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα καθώς το δημοσιονομικό έλλειμμα εκτιμάται ότι διαμορφώθηκε το 2025 στο 5,9% του ΑΕΠ και το χρέος στο 124%, με προοπτική να φτάσει στο 240% το 2030, σύμφωνα με τον οίκο πιστοληπτικής αξιολόγησης Scope. Η θεαματική αύξηση των τόκων για την εξυπηρέτηση του αμερικανικού χρέους ενισχύει πολύ τη δυναμική του.
Οι πωλήσεις των ιαπωνικών και των αμερικανικών ομολόγων από τους επενδυτές οδήγησαν ταυτόχρονα σε μεγάλη υποχώρηση των ισοτιμιών των νομισμάτων τους, τα οποία ήταν – ιδιαίτερα το αμερικανικό – σταθερά σημεία αναφοράς για τους επενδυτές επί πολλές δεκαετίες. Το αμερικανικό νόμισμα υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο έναντι των άλλων μεγάλων νομισμάτων εδώ και πολλά χρόνια, με την ισοτιμία του ευρώ να ξεπερνά και τα 1,20 δολάρια. Το ιαπωνικό γιεν κατρακύλησε, επίσης, ενώ κυκλοφόρησαν φήμες για κοινή παρέμβαση στήριξής τους από Τόκιο και Ουάσιγκτον.
Η συνέπεια είναι ότι το δολάριο και το γιεν έχουν χάσει, τουλάχιστον το τελευταίο διάστημα, το στάτους του ασφαλούς επενδυτικού καταφυγίου, όπου προσέφευγαν οι επενδυτές σε περιόδους κρίσης και αβεβαιότητας. Τώρα, συμβαίνει το αντίθετο καθώς οι επενδυτές θέλουν να ξεφορτωθούν τα νομίσματα αυτά υπό τον φόβο περαιτέρω υποχώρησης των ισοτιμιών τους.
Το μόνο νόμισμα που εξακολουθεί να παίζει τον ρόλο του ασφαλούς καταφυγίου είναι το ελβετικό φράγκο, το οποίο ενισχύθηκε έναντι όλων των νομισμάτων, με την ισοτιμία του ευρώ να υποχωρεί κάτω και από τα 0,92 φράγκα. Τα 10ετή ελβετικά ομόλογα είναι τα μόνα με απόδοση κοντά στο μηδέν (0,18%) καθώς η Ελβετία έχει μηδενικό πληθωρισμό και ισχυρή δημοσιονομικά δεδομένα.
Ο αντίκτυπος από την αύξηση των αποδόσεων των ιαπωνικών ομολόγων στην ευρωπαϊκή αγορά κρατικών τίτλων ήταν περιορισμένος και τελικά απορροφήθηκε. Στην Ελλάδα, η απόδοση των 10ετών τίτλων του δημοσίου διαμορφώθηκε στο 3,46% την Παρασκευή, στα ίδια περίπου επίπεδα με των αντίστοιχης διάρκειας γαλλικών και ιταλικών τίτλων, αναδεικνύοντας πόσο σημαντική είναι η ισχυρή δημοσιονομική θέση της χώρας.
Σε ανάλυσή του, ο οικονομολόγος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Matthias Gnewuch, τόνισε ότι τα ελληνικά ομόλογα έχουν ενοποιηθεί πλέον με τα ομόλογα των άλλων χωρών της Ευρωζώνης. «Για χώρες, όπως η Ελλάδα, αυτή η επανένταξη σηματοδοτεί ένα πιο σημαντικό επίτευγμα: ισχυρότερη εμπιστοσύνη των αγορών, μειωμένες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων και βελτιωμένες συνθήκες χρηματοδότησης που υποστηρίζονται από διαρκή οικονομική ανάκαμψη και δημοσιονομικά πλεονάσματα», σημειώνει, προσθέτοντας ότι η ενοποίηση έχει ως αποτέλεσμα να επηρεάζεται η απόδοση των ελληνικών ομολόγων από την πορεία που ακολουθούν οι αποδόσεις των γερμανικών τίτλων.
