Μια διόλου τιμητική πρωτιά κατέγραψε η χώρα μας, καθώς, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα βρέθηκε στην τελευταία θέση ανάμεσα στα κράτη-μέλη ως προς την εξέλιξη του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών. Η εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική αν ληφθεί υπόψη ότι, ενώ στο σύνολο των χωρών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών εμφάνισε μικρή άνοδο στις αρχές του 2026, στην Ελλάδα καταγράφηκε η μεγαλύτερη πτώση πραγματικού εισοδήματος νοικοκυριών.
Συγκεκριμένα, ο ΟΟΣΑ αναφέρει πως στο ξεκίνημα του 2026 το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 0,2% κατά μέσο όρο στις χώρες-μέλη, επιβραδύνοντας από την αύξηση 0,6% που είχε σημειωθεί στο τέταρτο τρίμηνο του 2025. Αντίθετα, στην Ελλάδα το ίδιο μέγεθος μειώθηκε κατά 3,6%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη υποχώρηση μεταξύ των χωρών για τις οποίες υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία. Πρόκειται για εξέλιξη που εντείνει τους προβληματισμούς γύρω από την αγοραστική δύναμη, την ανθεκτικότητα των νοικοκυριών και την ικανότητά τους να καλύπτουν βασικές ανάγκες ή να αποταμιεύουν.
ΟΟΣΑ: Τι σημαίνει η μεγαλύτερη πτώση πραγματικού εισοδήματος νοικοκυριών στην Ελλάδα
Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της είδησης, έχει σημασία να ξεχωρίσουμε δύο έννοιες που συχνά συγχέονται: την αύξηση του ΑΕΠ και την πορεία του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών. Η αύξηση του ΑΕΠ αποτυπώνει τη μεταβολή της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας μιας χώρας. Ωστόσο, δεν λέει πάντα την πλήρη αλήθεια για το πώς μεταφράζεται αυτή η δραστηριότητα στην καθημερινότητα των πολιτών.
Αντίθετα, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών εστιάζει σε αυτό που πραγματικά μένει στα χέρια των πολιτών: το εισόδημα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κατανάλωση ή αποταμίευση, αφού συνυπολογιστούν παράγοντες όπως φόροι, εισφορές και μεταβιβαστικές πληρωμές. Με απλά λόγια, δείχνει κατά πόσο ένα νοικοκυριό μπορεί να «βγάλει τον μήνα» με μεγαλύτερη ή μικρότερη ευκολία σε πραγματικούς όρους, δηλαδή αφού ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός.
Σε αυτό το πλαίσιο, η μεγαλύτερη πτώση πραγματικού εισοδήματος νοικοκυριών στην Ελλάδα δεν είναι απλώς ένας αρνητικός δείκτης σε έναν πίνακα. Είναι ένδειξη ότι, παρά τις όποιες κινήσεις στην οικονομία, τα ελληνικά νοικοκυριά βίωσαν πραγματική απώλεια αγοραστικής δύναμης στο συγκεκριμένο διάστημα.
Η εικόνα στον ΟΟΣΑ: Ποιες χώρες ανέβηκαν και ποιες υποχώρησαν
Ο ΟΟΣΑ βασίστηκε σε στοιχεία από 21 χώρες για τις οποίες υπήρχαν διαθέσιμες μετρήσεις. Από αυτές, οι 13 κατέγραψαν αύξηση στο πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών, ενώ οι 8 σημείωσαν συρρίκνωση. Το γεγονός ότι η Ελλάδα βρέθηκε στην κορυφή των αρνητικών επιδόσεων —με διαφορά— υπογραμμίζει πως η επιβράδυνση δεν ήταν απλώς ένα διεθνές φαινόμενο, αλλά πήρε ιδιαίτερα έντονη μορφή στη χώρα μας.
Την ίδια στιγμή, υπάρχουν χώρες όπου οι αυξήσεις σε μισθούς ή εισοδήματα από εργασία λειτούργησαν ως «αντιστάθμισμα» απέναντι σε πιέσεις από τις τιμές ή άλλους οικονομικούς παράγοντες, οδηγώντας σε σημαντικά καλύτερες επιδόσεις στο εισόδημα των νοικοκυριών.
Ουγγαρία: Η άνοδος των αποδοχών ώθησε το διαθέσιμο εισόδημα
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ουγγαρία. Εκεί, η αύξηση των αποδοχών των εργαζομένων κατά 6,3% λειτούργησε ως καταλύτης, επιταχύνοντας την άνοδο του πραγματικού κατά κεφαλήν εισοδήματος των νοικοκυριών από +1,7% στο τέταρτο τρίμηνο του 2025 σε +6% το πρώτο τρίμηνο του 2026. Μάλιστα, η αύξηση αυτή ξεπέρασε κατά πολύ την άνοδο του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ, που ήταν μόλις 0,9%. Η σύγκριση αναδεικνύει ακριβώς το γιατί το εισόδημα των νοικοκυριών είναι κρίσιμος δείκτης: μπορεί να ακολουθεί διαφορετική πορεία από την «μεγάλη εικόνα» του ΑΕΠ.
Χιλή: Εργασία, αυτοαπασχόληση και εισόδημα από περιουσία
Παρόμοια θετική δυναμική καταγράφηκε και στη Χιλή. Εκεί, η βελτίωση στα επίπεδα αποδοχών τόσο των εργαζομένων όσο και των αυτοαπασχολούμενων, σε συνδυασμό με αυξήσεις στο καθαρό εισόδημα από περιουσία, οδήγησε σε άνοδο του πραγματικού κατά κεφαλήν εισοδήματος των νοικοκυριών κατά 4,8% το πρώτο τρίμηνο του 2026. Αξίζει να σημειωθεί ότι η επίδοση αυτή ήρθε μετά από μηδενική αύξηση στο τέταρτο τρίμηνο του 2025, δείχνοντας ότι η βελτίωση δεν ήταν οριακή αλλά ουσιαστική.
Γιατί η πτώση του διαθέσιμου εισοδήματος έχει βαρύτητα για την καθημερινότητα
Όταν μειώνεται το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα, η επίπτωση δεν είναι θεωρητική. Επηρεάζονται άμεσα η κατανάλωση, η δυνατότητα αποταμίευσης, η κάλυψη απρόβλεπτων εξόδων και, τελικά, το επίπεδο οικονομικής ασφάλειας. Ειδικά σε περιόδους όπου οι τιμές σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες παραμένουν πιεστικές, ακόμη και μικρές μεταβολές στο πραγματικό εισόδημα μπορούν να γίνουν αισθητές. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για τη μεγαλύτερη πτώση πραγματικού εισοδήματος νοικοκυριών στην Ελλάδα, όπως καταγράφεται από τον ΟΟΣΑ.
Συμπέρασμα
Η εικόνα που αποτυπώνει ο ΟΟΣΑ είναι σαφής: ενώ σε αρκετές χώρες το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των νοικοκυριών κινήθηκε ανοδικά, η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη πτώση πραγματικού εισοδήματος νοικοκυριών, με μείωση 3,6% στις αρχές του 2026. Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη σημασία του δείκτη του διαθέσιμου εισοδήματος ως καθρέφτη της πραγματικής οικονομικής κατάστασης των πολιτών, πέρα από τους γενικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Και ταυτόχρονα, θέτει στο επίκεντρο το κρίσιμο ερώτημα: πώς μπορεί να μετατραπεί η συνολική οικονομική επίδοση σε μετρήσιμη βελτίωση για τα ελληνικά νοικοκυριά, ώστε να αναστραφεί η μεγαλύτερη πτώση πραγματικού εισοδήματος νοικοκυριών στην Ελλάδα και να ενισχυθεί ουσιαστικά η αγοραστική δύναμη.
