Τα deepfakes αποτελούν μία από τις πιο ανησυχητικές εκφάνσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Πρόκειται για εικόνες, ήχο ή βίντεο που παράγονται ή τροποποιούνται με ΤΝ, αποδίδοντας πειστικά πρόσωπα, γεγονότα ή τοποθεσίες, δημιουργώντας ψευδείς εντυπώσεις αυθεντικότητας. Αν και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ψυχαγωγία ή σάτιρα, προκαλούν σοβαρές προκλήσεις: από την αξιοπιστία της πληροφορίας και την προστασία των δικαιωμάτων, έως την ασφάλεια των δημοκρατικών θεσμών.
Η εξάπλωσή τους είναι εκρηκτική. Μεταξύ 2019-2023, τα deepfake βίντεο αυξήθηκαν κατά 550%, ενώ μέχρι το 2025 εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 8 εκατομμύρια. Παράλληλα, πάνω από το μισό περιεχόμενο στο διαδίκτυο είναι AI-generated, καθιστώντας ολοένα πιο δύσκολη τη διάκριση πραγματικού και συνθετικού.
Οι κοινωνικές επιπτώσεις είναι πολλαπλές:
- Δημοκρατία και διπλωματία: Πειστικές αναπαραστάσεις πολιτικών ή γεγονότων μπορούν να υπονομεύσουν δημόσιο διάλογο και εκλογικές διαδικασίες.
- Ασφάλεια και οικονομία: Χρησιμοποιούνται σε απάτες, πλαστοπροσωπία και υποκλοπή ταυτότητας.
- Ατομικά δικαιώματα και ιδιωτικότητα: Μεγάλο μέρος αφορά μη συναινετικό σεξουαλικό περιεχόμενο, κυρίως κατά γυναικών, με σοβαρές συνέπειες.
- Εμπιστοσύνη στην πληροφορία: Ο λεγόμενος liar’s dividend οδηγεί στην αμφισβήτηση αυθεντικού υλικού.
Η τεχνολογία ανίχνευσης συχνά αποτυγχάνει, καθώς απλές επεξεργασίες μειώνουν την αξιοπιστία των ανιχνευτών, ενώ τα ίδια τα μοντέλα εκπαιδεύονται για να παρακάμπτουν σήμανση και υδατογραφήματα. Αυτό καθιστά απαραίτητο έναν συνδυασμό νομικών ρυθμίσεων, διαφάνειας και θεσμικής εποπτείας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανταποκρίθηκε με τον Κανονισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), που εισάγει δεσμευτικό ορισμό για τα deepfakes και επιβάλλει υποχρεώσεις διαφάνειας: τα συστήματα ΤΝ πρέπει να ενημερώνουν τον χρήστη για την αλληλεπίδραση, ενώ το AI-generated περιεχόμενο πρέπει να φέρει σαφή επισήμανση. Παράλληλα, ενθαρρύνεται η χρήση υδατογραφημάτων, μεταδεδομένων και κρυπτογραφικών εργαλείων για πιστοποίηση γνησιότητας.
Στην Ελλάδα, η Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων προτείνει ένα «υβριδικό μοντέλο εμπιστοσύνης», συνδυάζοντας σήμανση AI-generated περιεχομένου με μηχανισμούς πιστοποίησης ανθρώπινης δημιουργίας, ενώ τονίζει την ανάγκη συμπληρωματικών εθνικών μέτρων και αξιόπιστων εργαλείων εποπτείας.
Παράλληλα, η Ελλάδα επενδύει στην ψηφιακή κυριαρχία μέσω κρίσιμων υποδομών, όπως υπερυπολογιστές, κέντρα δεδομένων και υψηλή συνδεσιμότητα. Το AI Factory Pharos αποτελεί κεντρικό εθνικό στοίχημα, προωθώντας την καινοτομία και τη συμμετοχή της χώρας στον διεθνή τεχνολογικό χάρτη, με στόχο να γίνει η Ελλάδα κόμβος καινοτομίας και συνδιαμορφωτής των εξελίξεων.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
