Η κυβέρνηση ετοιμάζει ένα «Πακέτο ΔΕΘ» με έντονο κοινωνικό αποτύπωμα, το οποίο ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να παρουσιάσει στη Θεσσαλονίκη, με βασικούς αποδέκτες τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα και τους συνταξιούχους. Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, όχι ως αποσπασματική παρέμβαση, αλλά ως ένα πλέγμα μέτρων με ορίζοντα έως το 2030. Συντάξεις, μισθοί, ασφαλιστικές εισφορές και κοινωνικά επιδόματα συνθέτουν την ατζέντα, ενώ στο παρασκήνιο συζητείται ακόμη και ένα «σενάριο-έκπληξη»: η σταδιακή κατάργηση του νόμου Κατρούγκαλου μέσα στην επόμενη τετραετία, όπως έχει αναφερθεί σε δημοσιεύματα.
Το υπό διαμόρφωση πακέτο επιχειρεί να απαντήσει σε δύο παράλληλες προκλήσεις: την πίεση του κόστους ζωής που διαβρώνει τα εισοδήματα και την ανάγκη για πιο σταθερούς, προβλέψιμους κανόνες στην αγορά εργασίας και στο ασφαλιστικό. Ακολουθούν οι βασικοί άξονες που, σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, βρίσκονται στο τραπέζι.
Ενίσχυση συντάξεων με «13η Εθνική Σύνταξη» ή αυξημένο επίδομα
Μεταξύ των κεντρικών σεναρίων είναι η αναβάθμιση του μόνιμου ετήσιου επιδόματος των 300 ευρώ. Εξετάζεται η μετατροπή του σε «13η Εθνική Σύνταξη», ύψους 446,87 ευρώ, η οποία θα καταβάλλεται στο τέλος κάθε έτους. Πρόκειται για κίνηση με ισχυρό συμβολισμό, καθώς επαναφέρει στη δημόσια συζήτηση μια πιο σταθερή ετήσια ενίσχυση, αντί για ένα περιορισμένο βοήθημα.
Εναλλακτικά, υπάρχει σενάριο αύξησης του επιδόματος στα 400 ευρώ, μαζί με διεύρυνση εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων. Στόχος θα ήταν να μεγαλώσει η «δεξαμενή» των δικαιούχων κατά περίπου 400.000 άτομα, ώστε να προσεγγίσει συνολικά τα 2 εκατομμύρια.
Αυξήσεις συντάξεων για όλους, με βάση πληθωρισμό και ανάπτυξη
Στο ίδιο πλαίσιο, οι συντάξεις εκτιμάται ότι θα αυξηθούν από 2,6% έως 3,2%, ανάλογα με τις τελικές επιδόσεις πληθωρισμού και ανάπτυξης. Η αναπροσαρμογή προβλέπεται να αφορά το σύνολο των συνταξιούχων, ενισχύοντας την προβλεψιμότητα του εισοδήματος σε μια περίοδο αβεβαιότητας.
Κατάργηση προσωπικής διαφοράς: ποιοι κερδίζουν
Κομβικό μέτρο, με σαφές πολιτικό και κοινωνικό βάρος, είναι η πλήρης κατάργηση της προσωπικής διαφοράς. Αν προχωρήσει, αναμένεται να «ξεκλειδώσει» πραγματικές αυξήσεις για περίπου 670.000 συνταξιούχους που διατηρούν υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς. Το όφελος θα εξαρτηθεί από το ύψος της σύνταξης και το ποσό της προσωπικής διαφοράς που παραμένει.
Μείωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ)
Σχεδιάζεται ελάφρυνση για περίπου 400.000 συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ. Παράλληλα, εξετάζεται αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού, ώστε η επιβάρυνση να γίνεται πιο αναλογικά: να μην υπολογίζεται στο σύνολο της σύνταξης, αλλά μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το εκάστοτε όριο. Μια τέτοια μεταβολή θα μπορούσε να περιορίσει τις «απότομες» επιβαρύνσεις που εμφανίζονται όταν κάποιος περνά οριακά σε υψηλότερη κλίμακα.
Κατάργηση ΕΑΣ στις επικουρικές άνω των 300 ευρώ
Στο τραπέζι βρίσκεται και η πλήρης κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης στις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ. Το μέτρο αυτό στοχεύει σε μια ομάδα που συχνά βλέπει την επικουρική να λειτουργεί ως «μαξιλάρι» για καθημερινές ανάγκες, ειδικά όταν η κύρια σύνταξη δεν αρκεί.
Νέα ρύθμιση για συντάξεις χηρείας στον ιδιωτικό τομέα
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προτεινόμενη αλλαγή για περίπου 150.000 συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα που λαμβάνουν και δική τους σύνταξη και σύνταξη χηρείας. Εξετάζεται η κατάργηση της περικοπής μετά την τριετία, ώστε η σύνταξη χηρείας να παραμένει στο 70% της σύνταξης του θανόντος, αντί να μειώνεται στο 35%. Πρόκειται για παρέμβαση που μπορεί να ανακουφίσει νοικοκυριά με πραγματικά πιεσμένα οικονομικά, ειδικά σε περιπτώσεις όπου η απώλεια εισοδήματος ήταν διπλή: συναισθηματική και οικονομική.
Αυξήσεις μισθών: οι στόχοι έως το 2030
Κατώτατος και μέσος μισθός: κλιμάκωση αυξήσεων
Το πακέτο δεν περιορίζεται στις συντάξεις. Στην αγορά εργασίας, ο κατώτατος μισθός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά περίπου 3,22%, με τον κυβερνητικό στόχο να παραμένει η προσέγγιση των 950 ευρώ έως το 2027. Παράλληλα, τίθεται ο στόχος ο μέσος μισθός να φτάσει περίπου τα 1.500 ευρώ, ενώ για το 2030 διατυπώνονται ακόμη υψηλότερες φιλοδοξίες: 1.350 ευρώ κατώτατος και 2.000 ευρώ μέσος μισθός.
Σημαντικό στοιχείο της στρατηγικής είναι και η διεύρυνση της κάλυψης εργαζομένων από συλλογικές και κλαδικές συμβάσεις, ώστε οι αυξήσεις να αποκτήσουν μεγαλύτερο βάθος και να μην εξαντλούνται μόνο στον κατώτατο.
Μείωση ασφαλιστικών εισφορών από το 2027
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 εξετάζεται νέα μείωση ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα. Έτσι, το συνολικό ποσοστό μπορεί να υποχωρήσει από 35,16% σε 34,66%, ενώ το εργοδοτικό σκέλος από 21,79% σε 21,29%. Η στόχευση είναι διπλή: αφενός να μειωθεί το μη μισθολογικό κόστος, αφετέρου να δημιουργηθούν συνθήκες για πιο βιώσιμες αυξήσεις αποδοχών.
Επιδόματα ΟΠΕΚΑ και πιο στοχευμένη κοινωνική πολιτική
Στο κοινωνικό σκέλος, προβλέπεται αύξηση περίπου 2,6% σε 17 επιδόματα του ΟΠΕΚΑ. Παράλληλα, η δημιουργία Ενιαίου Μητρώου Επιδομάτων εκτιμάται ότι θα βελτιώσει την καταγραφή δικαιούχων και θα επιτρέψει πιο στοχευμένη κατανομή παροχών, περιορίζοντας επικαλύψεις και αδικίες.
Το «σενάριο-έκπληξη» και ο ορίζοντας έως το 2030
Πέρα από τα επιμέρους μέτρα, αυτό που διαφοροποιεί πακέτο είναι ο χρονικός του ορίζοντας: επιχειρεί να χαρτογραφήσει παρεμβάσεις μέχρι το 2030, με έμφαση στην αύξηση εισοδημάτων, τη μείωση ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών επιβαρύνσεων και τη διεύρυνση της κοινωνικής προστασίας. Το πιθανό «σενάριο-έκπληξη» περί σταδιακής κατάργησης του νόμου Κατρούγκαλου, αν επιβεβαιωθεί, θα αποτελέσει δομική αλλαγή με μεγάλη συζήτηση για τα όρια, τα κόστη και τα οφέλη της.
