Τη δέσμευση της Ελλάδας, της Σερβίας, της Βουλγαρίας και της Βόρειας Μακεδονίας για τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου επιβεβαίωσε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου. Η διεύρυνση, με την ένταξη της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας, αναμένεται να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής και να αναβαθμίσει τον ρόλο της Ελλάδας ως βασικής ενεργειακής πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, καθώς και τα Δυτικά Βαλκάνια.
Η σχετική δέσμευση διατυπώθηκε κατά τη 2η Τετραμερή Υπουργική Συνάντηση για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι στις 6 Οκτωβρίου 2026. Στο επίκεντρο της συνάντησης βρέθηκε η περαιτέρω ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου, αλλά και η ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών που συνδέουν τις χώρες της περιοχής.
Ο Κάθετος Διάδρομος διευρύνεται προς τα Δυτικά Βαλκάνια
Οι υπουργοί επιβεβαίωσαν την κοινή τους βούληση να ενισχύσουν τον ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου ως αξιόπιστης ενεργειακής πύλης. Παράλληλα, υπογράμμισαν τη σημασία της επικείμενης έναρξης κατασκευής της διασύνδεσης φυσικού αερίου μεταξύ των δύο νέων συμμετεχουσών χωρών.
Στη συνάντηση συμμετείχαν ο Έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, η υπουργός Ενέργειας της Σερβίας Dubravka Handanović, η υπουργός Ενέργειας, Μεταλλείων και Ορυκτών Πόρων της Βόρειας Μακεδονίας Sanja Božinovska και η υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας Iva Petrova. Παρόντες ήταν επίσης οι επικεφαλής των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου και Ηλεκτρικής Ενέργειας των τεσσάρων χωρών.
Η ενσωμάτωση της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας στον Κάθετο Διάδρομο διευρύνει τη γεωγραφική και λειτουργική εμβέλεια του έργου. Παράλληλα, δημιουργεί νέες δυνατότητες για τη μεταφορά φυσικού αερίου από διαφοροποιημένες πηγές προς τις αγορές των Δυτικών Βαλκανίων και της Κεντρικής Ευρώπης.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προχωρήσει στην απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο. Όπως ανέφερε ο κ. Παπασταύρου, η ενεργειακή μετάβαση αναμένεται να δημιουργήσει στην Κεντρική Ευρώπη ανάγκες αντικατάστασης περίπου 20 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου. Σε αυτό το περιβάλλον, ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο για την κάλυψη της ζήτησης και τη διαφοροποίηση των οδεύσεων εφοδιασμού.
Στο επίκεντρο και ο αγωγός πετρελαϊκών προϊόντων
Οι υπουργοί συζήτησαν, επίσης, την πιθανή ανάπτυξη ενός νοτιοανατολικού κόμβου του εθνικού συστήματος αγωγών πετρελαϊκών προϊόντων. Ο σχεδιαζόμενος άξονας θα ακολουθεί τη διαδρομή Θεσσαλονίκη–Σκόπια–Νις και θα μπορούσε να συνδέσει περαιτέρω τη Σερβία, μέσω της Βόρειας Μακεδονίας, με τις ενεργειακές υποδομές και το λιμάνι της Θεσσαλονίκης.
Η συγκεκριμένη προοπτική ενισχύεται από την επαναλειτουργία, στις αρχές του έτους, του αγωγού Θεσσαλονίκης–Σκοπίων. Ο αγωγός μεταφέρει πετρέλαιο κίνησης στις εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ στη Βόρεια Μακεδονία, εταιρεία που ανήκει επίσης στη Helleniq Energy, η οποία αποτελεί βασικό μέτοχο του αγωγού.
Η αξιοποίηση της συγκεκριμένης υποδομής μπορεί να ενισχύσει τη διασυνδεσιμότητα των ενεργειακών αγορών και να προσφέρει μια πρόσθετη, αποτελεσματική οδό μεταφοράς πετρελαϊκών προϊόντων στην ευρύτερη περιοχή. Παράλληλα, αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία της Θεσσαλονίκης ως περιφερειακού κόμβου ενέργειας και εμπορίου.
Ενεργειακή ασφάλεια, ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ΑΠΕ
Η δεύτερη τετραμερής συνάντηση αποτέλεσε συνέχεια της πρώτης, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα τον περασμένο Μάιο με ελληνική πρωτοβουλία. Οι τέσσερις χώρες επιβεβαίωσαν από τότε τη βούλησή τους να ενισχύσουν τον περιφερειακό ενεργειακό συντονισμό και να προωθήσουν κοινές υποδομές.
Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, στη διαφοροποίηση των πηγών και των οδεύσεων εφοδιασμού, στην ανάπτυξη νέων διασυνδέσεων και στην περαιτέρω ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και στα δίκτυα μεταφοράς, καθώς και στην ανάπτυξη έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αποθήκευσης και αντλησιοταμίευσης. Παράλληλα, εξετάστηκε η εμβάθυνση της σύνδεσης των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας των χωρών της Ενεργειακής Κοινότητας με την ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Με την ολοκλήρωση της συνάντησης, οι συμμετέχουσες χώρες υπογράμμισαν τον κομβικό ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης και διαδρόμου μεταφοράς προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη και τα Δυτικά Βαλκάνια.
Η επόμενη συνάντηση στη Σόφια
Ο Σταύρος Παπασταύρου σημείωσε ότι από την προηγούμενη συνάντηση στην Αθήνα έχει καταγραφεί σημαντική πρόοδος. Όπως ανέφερε, στις 4 Σεπτεμβρίου, στη Θεσσαλονίκη, 11 Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς από εννέα χώρες της Νότιας και Κεντρικής Ευρώπης συμφώνησαν να επεκτείνουν τον Κάθετο Διάδρομο, συμπεριλαμβάνοντας τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία.
«Σήμερα, όλοι οι υπουργοί επιβεβαιώσαμε εκ νέου την ισχυρή δέσμευσή μας για τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου με τη συμμετοχή της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας. Η διεύρυνσή του ενισχύει τον στρατηγικό ρόλο της χώρας μας», τόνισε ο υπουργός.
Η επόμενη τετραμερής υπουργική συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στη Σόφια. Εκεί αναμένεται να αξιολογηθεί η πρόοδος στα έργα φυσικού αερίου, στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, στις υποδομές πετρελαϊκών προϊόντων και στη συνεργασία για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Ο Κάθετος Διάδρομος βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας ευρύτερης περιφερειακής στρατηγικής, με στόχο πιο ασφαλείς, διαφοροποιημένες και διασυνδεδεμένες ενεργειακές αγορές.
