Ήταν η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ που αποδέχθηκε —και υπέγραψε— τη μεταβίβαση της δημόσιας περιουσίας στο Υπερταμείο, υποστήριξε από το βήμα της Βουλής ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, απαντώντας σε παρέμβαση του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Γιάννη Αμανατίδη.
Η αντιπαράθεση δεν περιορίστηκε σε μια τεχνική συζήτηση για θεσμούς και χαρτοφυλάκια: άνοιξε ξανά, με ένταση, το κεφάλαιο της κρίσης, των μνημονιακών δεσμεύσεων και του ποιος τελικά είπε το καθοριστικό «ναι» στο Υπερταμείο — ένα ζήτημα που εξακολουθεί να λειτουργεί ως πολιτικό αποτύπωμα για όλες τις πλευρές.
Στο φόντο της συζήτησης βρέθηκε και ένα απολύτως χειροπιαστό θέμα για τους πολίτες: το νερό. Την ίδια στιγμή που στη Βουλή εξετάζεται νομοσχέδιο για την επέκταση αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, το ερώτημα για το πώς προστατεύεται ο δημόσιος χαρακτήρας της ύδρευσης —και τι σημαίνει αυτό για την τιμή του νερού— επανήλθε στο κέντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Υπερταμείο: το πλαίσιο της σύγκρουσης στη Βουλή
Ο κ. Αμανατίδης, αναφερόμενος στη χρεοκοπία του 2010 και στη διαχείριση των πρώτων χρόνων των μνημονίων, επιχείρησε να συνδέσει τις αρχικές συμφωνίες με συγκεκριμένες προβλέψεις για τις εταιρείες ύδρευσης. Υποστήριξε ότι τόσο το πρώτο όσο και το δεύτερο μνημόνιο περιείχαν υποχρέωση μεταβίβασης της πλειοψηφίας της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ στο ΤΑΙΠΕΔ — έναν φορέα που, όπως τόνισε, είχε ως βασικό προσανατολισμό την «πώληση» δημόσιας περιουσίας.
Σύμφωνα με τη δική του αφήγηση, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ προχώρησε σε αντικατάσταση του ΤΑΙΠΕΔ με το Υπερταμείο, εισάγοντας διαφορετική λογική: όχι την άμεση «εκποίηση», αλλά ένα σχήμα «αξιολόγησης» και διαχείρισης. Πρόσθεσε ότι ένα περιορισμένο κομμάτι της ΕΥΔΑΠ που σχετιζόταν με την ύδρευση παρέμενε στο ΤΑΙΠΕΔ και ότι αυτή η διαδικασία «σταματήθηκε». Παράλληλα, έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στις κοινωνικές αντιδράσεις της περιόδου 2014, αναφέροντας το δημοψήφισμα της Θεσσαλονίκης, το οποίο —κατά τον ίδιο— συνέβαλε στη διαμόρφωση κλίματος πίεσης που αποτυπώθηκε και στη δικαστική εξέλιξη.
Κομβικό σημείο της παρέμβασής του ήταν η απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία έκρινε αντισυνταγματική τη μεταβίβαση της πλειοψηφίας των μετοχών των εταιρειών ύδρευσης στο Υπερταμείο. Στη συνέχεια, όπως επισήμανε, υπήρξε νομοθετική παρέμβαση που έβγαλε τις εταιρείες ύδρευσης από το χαρτοφυλάκιο του Υπερταμείου.
Κλείνοντας, ο κ. Αμανατίδης επιχείρησε να τραβήξει τη συζήτηση από το επίπεδο των θεσμικών ερμηνειών στην καθημερινότητα: «Θα ήμουν ικανοποιημένος αν μου πείτε ότι δεν θα αυξηθεί ή θα μειωθεί η τιμή του νερού», ανέφερε, θέτοντας ως τελικό κριτήριο το κόστος για τους πολίτες.
Υπερταμείο: τι απάντησε ο Παπασταύρου στη Βουλή
Ο κ. Παπασταύρου απάντησε σε υψηλούς τόνους, χαρακτηρίζοντας τη συζήτηση για το Υπερταμείο «μαύρη σελίδα» της διαπραγματευτικής πορείας της χώρας. Επέμεινε σε μια σαφή διάκριση: οι δανειστές, όπως είπε, ζητούσαν επανειλημμένα τη μεταβίβαση της δημόσιας περιουσίας σε έναν ενιαίο φορέα — αίτημα που, σύμφωνα με τον υπουργό, τέθηκε τόσο στην περίοδο διαπραγμάτευσης της κυβέρνησης Γιώργου Παπανδρέου όσο και στη διαπραγμάτευση της κυβέρνησης Σαμαρά–Βενιζέλου.
Η κρίσιμη διαφορά, κατά τον ίδιο, ήταν ότι το αίτημα αυτό δεν έγινε αποδεκτό ούτε το 2010–2012 ούτε το 2012–2015. Η αποδοχή, υποστήριξε, ήρθε το 2015, όταν η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ είπε το καθοριστικό «ναι» και η δημόσια περιουσία μεταφέρθηκε στο Υπερταμείο. Μάλιστα, ανέφερε ότι είχε ρόλο στον συντονισμό τεχνικής ομάδας διαπραγμάτευσης και σημείωσε πως «θα ήταν πολύ εύκολη η δουλειά όποιου έλεγε “ναι”», θέλοντας να δείξει ότι δεν επρόκειτο για μονόδρομο αλλά για πολιτική επιλογή με συγκεκριμένο βάρος.
Ο υπουργός χρησιμοποίησε ιδιαίτερα αυστηρή γλώσσα, λέγοντας ότι αυτή η μεταβίβαση «είχε να γίνει από το 1830» και καλώντας την αντιπολίτευση να μη «υπερασπίζεται» εκείνη την περίοδο. Στην ουσία, η τοποθέτησή του κινήθηκε σε δύο παράλληλα πεδία: από τη μία στο θεσμικό ερώτημα «ποιος υπέγραψε τι και πότε», και από την άλλη στο συμβολικό φορτίο του Υπερταμείου ως μηχανισμού παραχώρησης υπό πίεση.
Υπερταμείο και πολιτιστική κληρονομιά: η αιχμή για τα μνημεία
Ιδιαίτερη ένταση προκάλεσε η αναφορά του κ. Παπασταύρου στην πολιτιστική κληρονομιά. Ο υπουργός ισχυρίστηκε ότι, με απόφαση της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ —έστω και αν, όπως είπε, ανακλήθηκε περίπου έναν μήνα μετά— μεταφέρθηκαν στο Υπερταμείο πολιτιστικά μνημεία. Όταν βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ αντέδρασαν μιλώντας για «αστοχία» και «υποχρεώσεις», ο υπουργός απάντησε με αιχμηρό ρητορικό ερώτημα: «Είναι αστοχία να πάει η Κνωσός και η Φαιστός στο Υπερταμείο;».
Με αυτόν τον τρόπο, το Υπερταμείο δεν παρουσιάστηκε μόνο ως οικονομικό εργαλείο ή διοικητικό σχήμα, αλλά ως πεδίο όπου συγκρούονται πολιτικές αποφάσεις, εθνικά σύμβολα και η αφήγηση για το πώς η χώρα διαχειρίστηκε την κρίση.
