Ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη μόνιμη μείωση του ενεργειακού κόστους, με στόχο την υποχώρηση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% σε ορίζοντα τριετίας, προωθεί η κυβέρνηση, όπως τονίζει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου.
Ο στόχος δεν αφορά μια ακόμη προσωρινή επιδότηση, αλλά ένα πλέγμα παρεμβάσεων που επιχειρούν να αντιμετωπίσουν τις δομικές αιτίες του υψηλού ενεργειακού κόστους, όπως ανέφερε ο Σταύρος Παπασταύρου σε συνέντευξη του στο ΑΠΕ – ΜΠΕ.
Στο επίκεντρο θέτει την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), την αποθήκευση και τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, την αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών και των ληξιπρόθεσμων οφειλών, την εξοικονόμηση ενέργειας, καθώς και την ενίσχυση της αυτοπαραγωγής και της αυτοκατανάλωσης.
Ο Σταύρος Παπασταύρου σημειώνει ότι η Ελλάδα έχει ήδη δημιουργήσει ένα σημαντικό ενεργειακό πλεονέκτημα, καθώς επένδυσε συστηματικά στις ΑΠΕ, στα δίκτυα και στις διασυνδέσεις. Όπως αναφέρει, η εγκατεστημένη ισχύς από ΑΠΕ έχει ξεπεράσει τα 18 GW, έναντι 6,3 GW το 2019, με αποτέλεσμα να έχει σχεδόν τριπλασιαστεί μέσα σε επτά χρόνια.
Σύμφωνα με τον υπουργό, το επόμενο βήμα είναι αυτό το ενεργειακό πλεονέκτημα να μετατραπεί σε οικονομικό όφελος για τη χώρα, με χαμηλότερο κόστος για τα νοικοκυριά και μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα για τις επιχειρήσεις.
Οι παρεμβάσεις για τη μείωση του ενεργειακού κόστους
Ο Σταύρος Παπασταύρου περιγράφει έξι βασικούς άξονες στους οποίους, όπως αναφέρει, κινείται το σχέδιο της κυβέρνησης.
Πρώτον, συνεχίζεται η ανάπτυξη των ΑΠΕ με σαφείς κανόνες. Παράλληλα, επιταχύνονται η αποθήκευση και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, καθώς, όπως εξηγεί, δεν αρκεί η παραγωγή φθηνής ενέργειας, αλλά πρέπει αυτή να μπορεί να αποθηκεύεται και να μεταφέρεται εκεί όπου υπάρχει ανάγκη.
Στους ίδιους άξονες περιλαμβάνονται η αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών με τη χρήση έξυπνων μετρητών, η αντιμετώπιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών, η ενίσχυση της ευελιξίας στην κατανάλωση, η εξοικονόμηση ενέργειας και η μεγαλύτερη δυνατότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων να παράγουν και να καταναλώνουν τη δική τους ενέργεια.
«Αυτός είναι ο δρόμος προς το -30%: όχι μια επιδότηση που κάποια στιγμή τελειώνει, αλλά δομικές αλλαγές που μειώνουν μόνιμα το ενεργειακό κόστος», τονίζει ο υπουργός.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων μέτρων στήριξης
Σε ό,τι αφορά το ενδεχόμενο ανόδου των τιμών λιανικής της ενέργειας τον επόμενο χειμώνα, ο υπουργός αρκέστηκε να δηλώσει ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην αγορά.
Όπως επισημαίνει, η σημερινή κυβέρνηση έχει αποδείξει ότι παρεμβαίνει «όταν και όπου χρειάζεται», πάντοτε με σοβαρότητα και μέσα στις δυνατότητες της οικονομίας, υπενθυμίζοντας ότι το ίδιο έγινε και κατά τις μεγάλες ενεργειακές κρίσεις των προηγούμενων ετών.
Παράλληλα, σημειώνει ότι η ύπαρξη δημοσιονομικού χώρου δίνει στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να στηρίζει στοχευμένα τους πολίτες όταν ένα τμήμα της κοινωνίας δοκιμάζεται.
Ο υπουργός υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η πολιτική της κυβέρνησης δεν εξαντλείται στις έκτακτες παρεμβάσεις. Όπως αναφέρει, το σχέδιο περιλαμβάνει περισσότερες ΑΠΕ, αποθήκευση, διασυνδέσεις, εξοικονόμηση, αυτοκατανάλωση και αντιμετώπιση των στρεβλώσεων της αγοράς, με στόχο τη μόνιμη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Μείωση 50% στην πρώτη κλίμακα των ΥΚΩ από το 2027
Αναφερόμενος στο γιατί παρεμβάσεις όπως η μείωση των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) και η αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν νωρίτερα, ο κ. Παπασταύρου υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν «αυτοματισμοί ούτε μαγικές λύσεις στην ενέργεια».
Όπως εξηγεί, για να μειωθεί μόνιμα το ενεργειακό κόστος απαιτούνται πρώτα επενδύσεις σε δίκτυα και διασυνδέσεις, ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών, ανάπτυξη των ΑΠΕ και δημιουργία μηχανισμών για την αντιμετώπιση χρόνιων στρεβλώσεων της αγοράς.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, σύμφωνα με τον υπουργό, είναι οι ΥΚΩ. Όπως αναφέρει, μεγάλο μέρος τους χρηματοδοτεί το υψηλό κόστος ηλεκτροπαραγωγής στα μη διασυνδεδεμένα νησιά, το οποίο φτάνει περίπου το 1,2 δισ. ευρώ τον χρόνο. Για τη μείωση αυτού του κόστους, σημειώνει, απαιτούνταν πρώτα η διασύνδεση των νησιών.
Ο κ. Παπασταύρου αναφέρει ότι έχουν ολοκληρωθεί οι διασυνδέσεις της Κρήτης και των Κυκλάδων, ενώ προχωρούν τα έργα στο Βόρειο Αιγαίο και τα Δωδεκάνησα. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ κατά 1 δισ. ευρώ ενισχύει τη δυνατότητά του να υλοποιήσει το πρόγραμμα διασυνδέσεων της χώρας.
Σύμφωνα με τον υπουργό, οι επενδύσεις αυτές επιτρέπουν πλέον τη μείωση, από την 1η Ιανουαρίου 2027, κατά 50% της πρώτης κλίμακας χρέωσης των ΥΚΩ.
«Οι επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές δεν είναι αυτοσκοπός. Το αποτέλεσμα πρέπει να φτάνει στον πολίτη, μέσα από χαμηλότερο ενεργειακό κόστος», αναφέρει.
Έξυπνοι μετρητές και αντιμετώπιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών
Σε ό,τι αφορά τις ρευματοκλοπές, ο Σταύρος Παπασταύρου αναφέρει ότι προχωρά η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών σε όλες τις παροχές έως το 2030. Στόχος, όπως σημειώνει, είναι να υπάρξει ένας μόνιμος και αποτελεσματικός μηχανισμός ελέγχου.
Παράλληλα, αναφέρεται στις ληξιπρόθεσμες οφειλές, οι οποίες, όπως λέει, έχουν φτάσει περίπου τα 3 δισ. ευρώ. Το νέο πλαίσιο αφορά τους στρατηγικούς κακοπληρωτές και τον λεγόμενο «ενεργειακό τουρισμό», ώστε να περιοριστεί η δυνατότητα κάποιου να αλλάζει διαρκώς προμηθευτή αφήνοντας πίσω του χρέη.
«Δεν είναι δίκαιο το κόστος των ρευματοκλοπών και των ανεξόφλητων λογαριασμών να μεταφέρεται στον συνεπή καταναλωτή», δήλωσε χαρακτηριστικά.
2,1 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο
Ο υπουργός αναφέρεται και στο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το οποίο, όπως επισημαίνει, αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία για την προστασία των νοικοκυριών από τις μεγάλες διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές της ενέργειας.
Για την Ελλάδα, το Ταμείο διαθέτει συνολικούς πόρους 2,1 δισ. ευρώ. Από αυτά, 1,7 δισ. ευρώ κατευθύνονται στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, καθώς και στην αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων.
Παράλληλα, προβλέπεται δωρεάν Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 νοικοκυριά, δημιουργείται Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης και ενισχύεται το επίδομα θέρμανσης για περίπου 780.000 δικαιούχους κάθε χρόνο.
Όπως αναφέρει ο κ. Παπασταύρου, δημιουργούνται επίσης one-stop shops, ώστε τα ευάλωτα νοικοκυριά και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις να έχουν πρόσβαση σε ενημέρωση, καθοδήγηση και συμβουλές.
Μαζί με το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων και τη ρήτρα διαφυγής, όπως σημειώνει, οι συνολικοί πόροι που επενδύονται ανέρχονται σε 5 δισ. ευρώ.
Νέα «Εξοικονομώ» με λιγότερη γραφειοκρατία
Αλλαγές προαναγγέλλει και για τα νέα προγράμματα «Εξοικονομώ», με στόχο, όπως υποστηρίζει, να υπάρξουν λιγότερη γραφειοκρατία, απλούστερες διαδικασίες και ταχύτερη υλοποίηση.
Ο υπουργός αναφέρει ότι μέσω των δράσεων του Ταμείου Ανάκαμψης διατέθηκαν 1,6 δισ. ευρώ σε 260.000 δικαιούχους για εξοικονόμηση ενέργειας. Περισσότεροι από 99.000 ωφελήθηκαν από τα προγράμματα «Εξοικονομώ», 160.000 ήταν οι δικαιούχοι για αντλίες θερμότητας και θερμοσίφωνες, ενώ περισσότερες από 1.700 επιχειρήσεις συμμετείχαν σε προγράμματα όπως το «Αλλάζω συσκευή» και σε δράσεις για τον τριτογενή τομέα.
Όπως εξηγεί, η προηγούμενη επενδυτική προσπάθεια έδωσε στο υπουργείο εμπειρία για το τι λειτούργησε, πού υπήρξαν δυσκολίες και τι πρέπει να αλλάξει στην επόμενη γενιά των προγραμμάτων.
Στα νέα «Εξοικονομώ» θα δοθεί μεγαλύτερο βάρος στην ουσιαστική ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών, με αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης από αντλίες θερμότητας, αντικατάσταση θερμοσιφώνων και παρεμβάσεις στο κέλυφος των κτιρίων.
Παράλληλα, η εξοικονόμηση ενέργειας θα συνδέεται περισσότερο με την αυτοπαραγωγή, την αποθήκευση και την αυτοκατανάλωση.
«Θέλουμε ένα σπίτι όχι μόνο να χρειάζεται λιγότερη ενέργεια, αλλά να μπορεί να παράγει και να αξιοποιεί περισσότερο τη δική του», τονίζει ο υπουργός.
