Στο επίκεντρο της εισαγγελικής έρευνας για τη μεγάλη πυρκαγιά που κατέκαψε περισσότερα από 12.000 στρέμματα στην Πάρο βρίσκεται πλέον ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος είχε την ευθύνη για τη διαχείριση των απορριμμάτων στον ΧΥΤΑ, στο σημείο όπου εκδηλώθηκε η φωτιά; Η υπόθεση εξελίσσεται σε έντονη κόντρα ανάμεσα στη δημοτική αρχή και τον εργολάβο που έχει αναλάβει τη λειτουργία του χώρου, καθώς οι προανακριτικές καταθέσεις αποτυπώνουν δύο αντικρουόμενες εκδοχές για το πώς βρέθηκαν απορρίμματα σε σημείο που –σύμφωνα με τους ισχυρισμούς– δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιείται για εναπόθεση.
Η διαχείριση των απορριμμάτων στον ΧΥΤΑ δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά παράγοντας που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός σε συνθήκες υψηλού κινδύνου, ειδικά μέσα στο καλοκαίρι, όταν οι θερμοκρασίες, οι άνεμοι και η ξηρή βλάστηση δημιουργούν εκρηκτικό μείγμα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αρχές εξετάζουν κατά πόσο η παρουσία συγκεκριμένων υλικών στον επίμαχο χώρο συνέβαλε στην εκδήλωση και –κυρίως– στην ταχεία εξάπλωση της πυρκαγιάς.
Διαχείριση των απορριμμάτων στον ΧΥΤΑ: Τι υποστηρίζει ο εργολάβος
Σύμφωνα με όσα προέκυψαν από τις καταθέσεις, ο εργολάβος που έχει αναλάβει τη διαχείριση του ΧΥΤΑ φέρεται να ισχυρίζεται ότι η φωτιά ξεκίνησε σε σημείο όπου δεν θα έπρεπε να υπάρχουν απορρίμματα. Κατά την εκδοχή του, στον συγκεκριμένο χώρο είχαν εναποτεθεί από τον Δήμο Πάρου ανακυκλώσιμα υλικά, κλαδιά, χαρτικά και άλλα απορρίμματα.
Το επιχείρημα που αναδεικνύεται είναι πως αυτά τα υλικά λειτούργησαν ως προσάναμμα, επιταχύνοντας τη στιγμή της ανάφλεξης και τροφοδοτώντας τη φωτιά, ώστε να πάρει γρήγορα ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Ουσιαστικά, ο εργολάβος μεταφέρει το βάρος της ευθύνης στη διαδικασία εναπόθεσης, υποστηρίζοντας ότι η παρουσία απορριμμάτων σε «μη προβλεπόμενο» σημείο αλλοίωσε τις συνθήκες ασφαλείας του χώρου.
Η συγκεκριμένη εκδοχή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο «πού» και το «τι» εναποτέθηκε: όχι μόνο σε λάθος θέση, αλλά και με υλικά που θεωρούνται ιδιαίτερα εύφλεκτα, όπως τα κλαδιά και τα χαρτικά, τα οποία σε συνδυασμό με τον αέρα μπορούν να μετατρέψουν μια μικρή εστία σε γενικευμένο μέτωπο.
Διαχείριση των απορριμμάτων στον ΧΥΤΑ: Η απάντηση του δημάρχου
Από την άλλη πλευρά, ο δήμαρχος Πάρου, ο οποίος κατηγορείται για πυρκαγιά από ενδεχόμενο δόλο λόγω της φερόμενης απόθεσης απορριμμάτων σε μη προβλεπόμενο χώρο εντός του ΧΥΤΑ, αρνήθηκε κάθε ευθύνη. Σύμφωνα με την κατάθεσή του, δεν έχει αρμοδιότητα για τη λειτουργία του ΧΥΤΑ, ενώ υποστήριξε ότι δεν υπήρχε συγκεκριμένη οδηγία σχετικά με την εναπόθεση απορριμμάτων στο επίμαχο σημείο.
Με απλά λόγια, η γραμμή άμυνας της δημοτικής πλευράς στηρίζεται στον διαχωρισμό αρμοδιοτήτων: άλλο πράγμα η διοικητική ευθύνη του Δήμου για την αποκομιδή και άλλο η επιχειρησιακή λειτουργία και διαχείριση του ΧΥΤΑ, την οποία –κατά τα λεγόμενα– έχει αναλάβει ο ανάδοχος. Η ένταση της υπόθεσης, ωστόσο, προκύπτει ακριβώς από τη «γκρίζα ζώνη» που συχνά εμφανίζεται σε τέτοιες δομές: ποιος δίνει τις οδηγίες στον χώρο, ποιος επιβλέπει την τήρηση των κανόνων, και ποιος έχει την τελική ευθύνη όταν κάτι πάει στραβά.
Τι είπε ο οδηγός του απορριμματοφόρου
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και η κατάθεση του οδηγού του απορριμματοφόρου. Όπως ανέφερε, την ημέρα της πυρκαγιάς μετέβη τουλάχιστον τέσσερις φορές στον συγκεκριμένο χώρο για να αποθέσει απορρίμματα, ενεργώντας –όπως είπε– κατόπιν εντολών της υπηρεσίας του και σύμφωνα με τις υποδείξεις της δημοτικής αρχής.
Η συγκεκριμένη αναφορά είναι κρίσιμη, γιατί συνδέει τη διαχείριση των απορριμμάτων στον ΧΥΤΑ με την καθημερινή πρακτική: το ποιος δίνει «γραμμή» στο πεδίο, ποιος καθοδηγεί τα δρομολόγια, και ποιος υποδεικνύει το ακριβές σημείο εναπόθεσης. Αν επιβεβαιωθεί ότι υπήρχαν σαφείς οδηγίες, τότε η έρευνα ενδέχεται να εστιάσει στο ποιος τις εξέδωσε και με ποια λογική, ιδίως όταν το αποτέλεσμα ήταν η συγκέντρωση υλικών σε σημείο που θεωρείται ακατάλληλο.
Ελεύθεροι οι συλληφθέντες μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα
Μέχρι να ολοκληρωθεί η εισαγγελική έρευνα, ελεύθεροι αφέθηκαν ο δήμαρχος Πάρου, ο αντιδήμαρχος Καθαριότητας, ο επόπτης της εταιρείας διαχείρισης του ΧΥΤΑ και ο οδηγός του απορριμματοφόρου. Οι τέσσερις είχαν οδηγηθεί στον εισαγγελέα Σύρου αντιμετωπίζοντας κακουργηματικές κατηγορίες, ωστόσο η διαδικασία συνεχίζεται, καθώς οι αρχές συλλέγουν στοιχεία, αξιολογούν καταθέσεις και εξετάζουν εάν υπήρξαν παραλείψεις ή αποφάσεις που αύξησαν τον κίνδυνο.
Το βασικό ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί αν η παρουσία απορριμμάτων στον επίμαχο χώρο αποτέλεσε καταλυτικό παράγοντα για την έναρξη της πυρκαγιάς ή για τη ραγδαία εξέλιξή της. Παράλληλα, εξετάζεται το πλαίσιο λειτουργίας: οι κανόνες, οι προβλεπόμενες ζώνες απόθεσης, οι διαδικασίες πυρασφάλειας και το ποιος είχε την ευθύνη να επιβλέπει την εφαρμογή τους.
Το διακύβευμα: ευθύνες, πρόληψη και κανόνες λειτουργίας
Πέρα από το ποινικό σκέλος, η υπόθεση φέρνει στην επιφάνεια ένα ευρύτερο θέμα: η διαχείριση των απορριμμάτων στον ΧΥΤΑ απαιτεί σαφείς ρόλους, αυστηρή τήρηση πρωτοκόλλων και πραγματικό έλεγχο, ειδικά σε νησιωτικές περιοχές όπου οι υποδομές συχνά πιέζονται από τον αυξημένο θερινό πληθυσμό. Όταν οι ευθύνες δεν είναι απολύτως ξεκάθαρες ή όταν οι διαδικασίες γίνονται «όπως βολεύει» την ημέρα και την ώρα, το κόστος μπορεί να είναι τεράστιο—για το περιβάλλον, τις περιουσίες και την ασφάλεια των κατοίκων.
Η εισαγγελική έρευνα καλείται τώρα να ξεκαθαρίσει ποιος όφειλε να αποτρέψει την εναπόθεση απορριμμάτων σε επικίνδυνο σημείο και ποιος είχε την υποχρέωση να επιβλέπει, να διορθώνει και να διασφαλίζει ότι η λειτουργία του χώρου δεν δημιουργεί συνθήκες ανάφλεξης. Όποια κι αν είναι η τελική κατάληξη, ένα είναι βέβαιο: η διαχείριση των απορριμμάτων στον ΧΥΤΑ βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της συζήτησης για το τι συνέβη στην Πάρο και, κυρίως, για το τι πρέπει να αλλάξει ώστε μια τόσο καταστροφική φωτιά να μην ξαναβρεί «έτοιμο καύσιμο» εκεί που δεν θα έπρεπε να υπάρχει.
