Στο θέμα της κακοκαιρίας και των συνεπειών της αναφέρονται με κοινή τους ανακοίνωση ο βουλευτής Αργολίδας του ΠΑΣΟΚ και Υπεύθυνος του Κοινοβουλευτικού Τομέα Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ανδρέας Πουλάς και ο Τομεάρχης Κλιματικής Κρίσης και Ανθεκτικότητας, Μιχάλης Χάλαρης.
Όπως αναφέρουν: «Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία του 2026 μάς θυμίζει, με τον πιο σκληρό τρόπο, ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν είναι πια “σπάνια γεγονότα”.
Η σφοδρή κακοκαιρία που έπληξε χθες την Αττική, με ποτάμια δρόμους, «βουλιαγμένα» αυτοκίνητα, εκατοντάδες κλήσεις στην Πυροσβεστική και δύο ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν, δεν ήταν ένα τυχαίο φαινόμενο. Ζούμε σε μια εποχή όπου ισχυρές καταιγίδες και έντονες βροχοπτώσεις προβλέπονται επανειλημμένα, όπως είχαμε δει και κατά την κακοκαιρία Adel τον Νοέμβριο του 2025 που προκάλεσε σοβαρά πλημμυρικά φαινόμενα στο Μοσχάτο, με το νερό να φτάνει σε υψηλά επίπεδα έξω από τον σταθμό ΗΣΑΠ στην οδό Θεσσαλονίκης και τους πολίτες να μεταφέρονται με αγροτικά και κλαρκ για να περάσουν απέναντι.
Μιλούμε για καταιγίδες που είχαν ανακοινωθεί με κόκκινα δελτία κινδύνου, για πλημμυρικά φαινόμενα που μετατρέπουν δρόμους σε ποτάμια και για περιοχές όπως η Άνω Γλυφάδα, όπου οι εικόνες από τα ορμητικά νερά και τα φερτά υλικά θυμίζουν βομβαρδισμένο τοπίο. Όσο κι αν οι πολίτες ενημερώνονται εγκαίρως, όσο κι αν τα μέσα ενημέρωσης δείχνουν εικόνες από “χαοτικές” συνθήκες, όπως αυτές που είδαμε σε Βύρωνα, Χαλάνδρι, και Παπάγου όπου καταγράφηκαν ύψη βροχής πάνω από 100–146 mm, χωρίς ουσιαστική πρόληψη, οι απώλειες και οι ζημιές επαναλαμβάνονται.
Πρώτη μας σκέψη είναι στους ανθρώπους που επλήγησαν, στις οικογένειες που αγωνιούν, και σε όσους βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, πυροσβέστες, διασώστες, εθελοντές, εργαζόμενους των Δήμων και της Περιφέρειας, που καλούνται να “μαζέψουν” τις συνέπειες μιας πολιτικής που δεν επενδύει όσο πρέπει στην πρόληψη.
Ας το πούμε καθαρά, τα συστήματα προειδοποίησης είναι χρήσιμα, κανείς δεν τα απαξιώνει. Όμως η προειδοποίηση δεν είναι πολιτική αντιπλημμυρικής προστασίας. Όταν το 112 μετατρέπεται σε υποκατάστατο έργων, συντήρησης και θεσμικού συντονισμού, τότε λειτουργεί ως άλλοθι: “σας ειδοποιήσαμε, άρα κάναμε το καθήκον μας”. Αυτό δεν είναι σχέδιο. Είναι διαχείριση εντυπώσεων.
Η Αττική είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η τρωτότητα της Αττικής δεν είναι θεωρία. Κάτω από την Αθήνα “τρέχουν” περίπου 700 ρέματα, από τα οποία σήμερα φαίνονται ελάχιστα, ενώ στο λεκανοπέδιο έχουν μπαζωθεί/τσιμεντοποιηθεί περίπου 550 χλμ. ρεμάτων και χειμάρρων. Το αποτέλεσμα είναι ένα αστικό περιβάλλον που αποστραγγίζεται βίαια προς τον Σαρωνικό μέσω του Κηφισού και του Ιλισού, με δεκάδες μικρότερα ρέματα να έχουν εγκλωβιστεί σε υπόγειους αγωγούς και τεχνητά κανάλια.
Αυτή η εικόνα δεν μπορεί να γίνει “ρουτίνα”. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι η έκδοση περισσότερων SMS, αλλά η αντιμετώπιση της τρωτότητας της κοινωνίας μας
Τι προτείνουμε:
–Ενιαίο Masterplan Αντιπλημμυρικής Προστασίας για την Αττική, σε επίπεδο υδατικού διαμερίσματος. Τα έργα να μελετώνται ανά λεκάνη απορροής, να «δένουν» με τα πολεοδομικά σχέδια και να χρηματοδοτούνται με εργαλεία που στηρίζουν την πρόληψη, όχι μόνο την αποκατάσταση.
–Εθνικό Μητρώο Ρεμάτων & Λεκανών Απορροής, πλήρως ψηφιοποιημένο, ώστε να ξέρουμε επιτέλους τι προστατεύουμε και πού.
–Έργα ορεινής υδρονομίας (ανασχέσεως/επιβράδυνσης) στις πηγές των ρεμάτων (Πεντέλη, Υμηττός, Πάρνηθα): να «κρατάμε» το νερό ψηλά και να μειώνουμε την ορμή προς τις αστικές περιοχές.
–Ολοκλήρωση κρίσιμων αντιπλημμυρικών υποδομών στον Κηφισό και στα “στενά σημεία” που πνίγονται ξανά και ξανά. Στο Μοσχάτο, τα έργα στις οδούς Θεσσαλονίκης και Χρυσοστόμου Σμύρνης περιγράφονται ως αναγκαία για την αντιμετώπιση των τοπικών πλημμυρικών φαινομένων και καθυστερούν σε ένα περιβάλλον πυκνό σε υποδομές και γραφειοκρατία μελετών, που απαιτεί κεντρικό συντονισμό και καθαρές ευθύνες. Τα 388 απαραίτητα αντιπλημμυρικά έργα για την θωράκιση της Αττικής βρίσκονται ακόμα στο δρόμο, λόγω έλλειψης χρηματοδότησης παρά τις κυβερνητικές υποσχέσεις και της βαρύγδουπες ανακοινώσεις.
–Ιλισσός: καθαρισμός/εκβάθυνση κοίτης και αποκατάσταση/συντήρηση γεφυρών & πεζογεφυρών, μαζί με σαφή νομοθετική αποσαφήνιση αρμοδιοτήτων συντήρησης μεταξύ Περιφέρειας και Δήμων — γιατί χωρίς καθαρές ευθύνες, τα έργα σέρνονται. Ακόμα δεν έχει ξεκαθαριστεί με νομοθετική διάταξη η αρμοδιότητα συντήρησης των γεφυρών και πεζογεφυρών μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής και των Δήμων, με συνέπεια καθυστερήσεις στην προκήρυξη των απαραίτητων έργων.
–Ψηφιακό Σύστημα Πολυ-Κινδύνου (Multi-Hazard Mapping) με GIS/τηλεπισκόπηση/AI, και υποχρεωτική ενσωμάτωση χαρτών κινδύνου στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια και στις αδειοδοτήσεις.
–Risk-Aware Planning (κόκκινη/πορτοκαλί/πράσινη ζώνη), συμμετοχή της Πολιτικής Προστασίας στις Στρατηγικές Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), αισθητήρες στάθμης υδάτων, “damage assessment” χάρτες και συστηματική ενημέρωση/εκπαίδευση των πολιτών.
–Αξιοκρατία και λογοδοσία στην ανθεκτικότητα.
Η κακοκαιρία δεν προσφέρεται για φωτογραφίες και “δηλώσεις ετοιμότητας”. Είναι προβλεπόμενος κίνδυνος που απαιτεί πολιτική επιλογή υπέρ της πρόληψης: έργα, συντήρηση, καθαρές αρμοδιότητες, χρηματοδότηση με προτεραιότητα στις ευάλωτες περιοχές, διαφάνεια και πραγματικό συντονισμό.
Αυτό είναι το στοίχημα: να μη συνηθίσουμε την καταστροφή και να χτίσουμε ένα κράτος που προστατεύει πριν τρέξει να “μαζέψει τα σπασμένα”».
