Σε κλίμα επείγουσας αναζήτησης κατεύθυνσης για την ευρωπαϊκή οικονομία, ο Κυριάκος Πιερρακάκης, Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, τόνισε από το βήμα του 6ου Thessaloniki Metropolitan Summit του Economist ότι η Ευρώπη οφείλει να αφήσει πίσω της την αδράνεια και να κινηθεί με αποφασιστικότητα προς μεγαλύτερη ενοποίηση στην ΕΕ. Με κεντρικό μήνυμα την ανάγκη για πιο τολμηρές, αλλά και πρακτικές επιλογές, υπογράμμισε πως η ήπειρος χρειάζεται καθαρή στρατηγική, ενιαίες πολιτικές και ταχύτερες αποφάσεις, αν θέλει να ανταποκριθεί στον διεθνή ανταγωνισμό και να κάνει πραγματικό άλμα ανάπτυξης.
Μεγαλύτερη ενοποίηση στην ΕΕ: πρακτική ατζέντα και στρατηγική σαφήνεια
Συμμετέχοντας σε συζήτηση με τον Peter Frankopan, Καθηγητή Παγκόσμιας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ο Κυριάκος Πιερρακάκης ανέδειξε ότι η Ευρώπη γίνεται πιο αποτελεσματική όταν λειτουργεί με ενότητα και συνοχή. Η μεγαλύτερη ενοποίηση στην ΕΕ δεν αποτελεί μόνο θεσμική επιδίωξη, αλλά ουσιαστικό εργαλείο για να διαμορφωθούν κλίμακες, να μειωθεί ο κατακερματισμός και να επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις που αγγίζουν την καθημερινότητα πολιτών και επιχειρήσεων. «Όσο πιο πρακτικός γίνεσαι, οι πολιτικές σου μιλούν από μόνες τους», σημείωσε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι η αξιοπιστία χτίζεται με απτά αποτελέσματα και όχι με επικοινωνιακή υπερπροσπάθεια.
Στο ίδιο πλαίσιο, έθεσε ως προτεραιότητα τη χάραξη ενιαίας ευρωπαϊκής στρατηγικής για την καινοτομία και τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης. Η Ευρώπη, όπως είπε, χρειάζεται κοινά πρότυπα και συντονισμένες παρεμβάσεις, ώστε να στηρίξει την τεχνολογική της κυριαρχία και να προστατεύσει την ανταγωνιστικότητά της απέναντι σε υπερδυνάμεις που κινούνται ταχύτερα και επενδύουν πιο επιθετικά.
Οι προτάσεις Ντράγκι και ο ρεαλισμός της εφαρμογής
Αναφερόμενος στο πλαίσιο πολιτικών που εισηγείται ο Μάριο Ντράγκι για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, ο Πιερρακάκης επεσήμανε ότι «δεν μπορούμε να περιμένουμε οι προτάσεις Ντράγκι να εφαρμοστούν στο 100%». Τόνισε, ωστόσο, πως η αξία τους έγκειται στο ότι χαρτογραφούν το αναγκαίο εύρος μεταρρυθμίσεων και συνεργειών. Ακόμη και αν δεν εφαρμοστούν στο σύνολό τους, μπορούν να λειτουργήσουν ως πυξίδα για να κλείσει η Ευρώπη την απόσταση από τους στρατηγικούς της στόχους.
Η τοποθέτηση αυτή αντανακλά μια κουλτούρα ρεαλισμού: η ήπειρος χρειάζεται να επιλέξει μάχες με τον μεγαλύτερο αναπτυξιακό αντίκτυπο, να συγκεντρώσει πόρους σε κρίσιμες προτεραιότητες και να διασφαλίσει ότι οι αποφάσεις μετουσιώνονται γρήγορα σε πράξη. Σε αυτό το πλαίσιο, η μεγαλύτερη ενοποίηση στην ΕΕ λειτουργεί ως επιταχυντής, τόσο στην υλοποίηση όσο και στη χρηματοδότηση διασυνοριακών έργων.
Ενιαία αγορά, καινοτομία και ρυθμιστική σύγκλιση
Ο Πιερρακάκης επέμεινε στην ανάγκη για βαθύτερη ενοποίηση της ενιαίας αγοράς, με ελαχιστοποίηση των εμποδίων που κρατούν πίσω τις διασυνοριακές επενδύσεις και τις συγχωνεύσεις. Η εξομάλυνση ρυθμιστικών αποκλίσεων σε τομείς όπως η ενέργεια, τα χρηματοπιστωτικά και η ψηφιακή οικονομία μπορεί να απελευθερώσει νέα κεφάλαια, να μειώσει το κόστος συμμόρφωσης και να δώσει ώθηση στην καινοτομία. Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: οι κοινές ευρωπαϊκές προδιαγραφές για την ασφάλεια, τη διαφάνεια και την προστασία δεδομένων θα επιτρέψουν τη δημιουργία οικοσυστημάτων που ευνοούν τη συνεργασία πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και start-ups.
Παράλληλα, η συγκρότηση ευρωπαϊκών εργαλείων χρηματοδότησης με επαρκές μέγεθος μπορεί να καλύψει το επενδυτικό κενό σε υποδομές, πράσινη μετάβαση και ψηφιοποίηση. Κατά τον Υπουργό, η αποτελεσματικότητα κρίνεται από την ικανότητα να περνάμε από τον σχεδιασμό στην εκτέλεση, με μετρήσιμα ορόσημα και συνέπεια στις πολιτικές.
Γεωοικονομικές ισορροπίες και ο ρόλος της Ευρώπης
Ο Peter Frankopan έδωσε μια ευρύτερη γεωιστορική οπτική, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη, η Ασία και η Αφρική συνιστούν ουσιαστικά μια ενιαία γεωγραφία με αλληλεξαρτήσεις που βαθαίνουν. Σύμφωνα με τον ίδιο, το ευρωπαϊκό αποτύπωμα διευρύνεται μέσω σχέσεων με χώρες όπως η Αλγερία και το Καζακστάν, γεγονός που επηρεάζει κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, οι πρώτες ύλες και οι εφοδιαστικές αλυσίδες. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα ερωτήματα που αφορούν τις μελλοντικές σχέσεις της Ευρώπης με την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν, όπου η πολιτική, η οικονομική ολοκλήρωση και οι περιφερειακές ισορροπίες διαπλέκονται στενά.
Ο Frankopan στάθηκε επίσης στην πίεση που ασκεί ο παγκόσμιος ανταγωνισμός για τη δημιουργία μεγαλύτερων, ενοποιημένων αγορών. Στο εσωτερικό της Ευρώπης, αυτό μεταφράζεται σε ανάγκη για συγχωνεύσεις και συνεργασίες που δημιουργούν «πρωταθλητές» με την απαιτούμενη κλίμακα. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην επιθετική εμπορική πολιτική της Κίνας, επισημαίνοντας ότι η διεθνής ζήτηση για κινεζικά προϊόντα –συμπεριλαμβανομένης της αμερικανικής αγοράς– τροφοδοτεί δυναμικές που η Ευρώπη οφείλει να λάβει υπόψη με ψυχραιμία και στρατηγικό σχεδιασμό.
Από την ανάλυση στη δράση
Το κοινό νήμα των παρεμβάσεων ήταν σαφές: η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερη αποτελεσματικότητα και λιγότερη αναβλητικότητα. Η μεγαλύτερη ενοποίηση στην ΕΕ, είτε μέσα από την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς είτε μέσω της σύγκλισης κανονισμών και της δημιουργίας κοινών επενδυτικών εργαλείων, δεν είναι αφηρημένο σύνθημα αλλά προϋπόθεση για να μετατραπεί η φιλοδοξία σε πραγματικότητα. Ο συνδυασμός ρεαλισμού στην εφαρμογή, όπως υπογράμμισε ο Πιερρακάκης αναφορικά με τις προτάσεις Ντράγκι, και στρατηγικής τόλμης στη χάραξη πολιτικών, μπορεί να επιταχύνει το βηματισμό της Ευρώπης.
Καταλήγοντας, το μήνυμα που προέκυψε από τη Θεσσαλονίκη είναι πως η ήπειρος πρέπει να κινηθεί συντεταγμένα, με πρακτικές λύσεις που αποδίδουν γρήγορα καρπούς και με ξεκάθαρη κατεύθυνση προς μεγαλύτερη ενοποίηση στην ΕΕ. Η αξιοπιστία θα κριθεί από το αποτέλεσμα: από το αν οι πολιτικές θα βελτιώσουν απτά την καθημερινότητα των πολιτών, θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα και θα θωρακίσουν την Ευρώπη σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται ραγδαία.
