Την ανάγκη η Ευρώπη να ενισχύσει αποφασιστικά τη στρατηγική της στην τεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη και τις ψηφιακές εξελίξεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα ανέδειξε ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, σε συνέντευξή του στο Politico. Η τεχνητή νοημοσύνη, όπως τόνισε, δεν είναι πλέον ένα «παράλληλο» θέμα που απασχολεί μόνο τους ειδικούς ή τους υπουργούς ψηφιακής διακυβέρνησης. Μετατρέπεται σε παράγοντα που επηρεάζει άμεσα τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, την ανταγωνιστικότητα, την παραγωγικότητα και, τελικά, τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Για τον λόγο αυτό, ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι σχετικές συζητήσεις πρέπει να ενταχθούν στον πυρήνα των deliberations των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης.
Στο Eurogroup της επόμενης εβδομάδας, οι υπουργοί Οικονομικών αναμένεται να συζητήσουν ζητήματα τεχνητής νοημοσύνης και κυβερνοασφάλειας, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και η υιοθέτηση κοινής δήλωσης για την ψηφιακή χρηματοοικονομική. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Κυριάκος Πιερρακάκης επισήμανε ότι «οι οικονομικές προκλήσεις της νέας εποχής απαιτούν τη διαμόρφωση ενός σταθερού πλαισίου πολιτικού συντονισμού και σε τομείς που μέχρι σήμερα δεν αποτελούσαν παραδοσιακά αντικείμενο του Eurogroup».
Ξεχωριστό πεδίο εργασίας για την τεχνητή νοημοσύνη στο Eurogroup
Πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, ο πρόεδρος του Eurogroup προανήγγειλε ότι θα προτείνει τη θεσμοθέτηση ενός ειδικού άξονα εργασίας, αφιερωμένου σε ζητήματα τεχνητής νοημοσύνης, τεχνολογικής καινοτομίας και τεχνολογικής κυριαρχίας. Η πρόταση, όπως περιγράφεται, φιλοδοξεί να μετατρέψει την τεχνητή νοημοσύνη από αποσπασματικό αντικείμενο συζήτησης σε οργανωμένο πεδίο συντονισμού σε ανώτατο οικονομικό επίπεδο.
Όπως δήλωσε: «Σκοπεύω να προτείνω στο Eurogroup τη δημιουργία ενός ξεχωριστού πεδίου εργασίας για την τεχνητή νοημοσύνη, την τεχνολογική καινοτομία και την τεχνολογική κυριαρχία, γιατί θεωρώ ότι πρέπει να κάνουμε αυτές τις συζητήσεις και αυτόν τον συντονισμό, εξετάζοντας το ζήτημα και από τις δύο οπτικές (την τεχνολογική και την οικονομική). Είναι μια συζήτηση που πρέπει οπωσδήποτε να γίνεται και σε επίπεδο υπουργών Οικονομικών».
Η ουσία της τοποθέτησής του είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αφορά μόνο την καινοτομία, αλλά και το πώς αυτή «γράφεται» στο ΑΕΠ, στις επενδύσεις, στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στην αποτελεσματικότητα του κράτους και στη θωράκιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος απέναντι σε νέους κινδύνους. Η κυβερνοασφάλεια, ειδικά, αναδεικνύεται σε κρίσιμο συμπλήρωμα: όσο ψηφιοποιούνται οι υπηρεσίες και οι αγορές, τόσο μεγαλώνει και η επιφάνεια επίθεσης, με άμεσες συνέπειες για πολίτες, επιχειρήσεις και τράπεζες.
Τεχνητή νοημοσύνη, ανταγωνιστικότητα και ανθεκτικότητα της Ευρωζώνης
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε ότι η τεχνολογική πολιτική της Ευρώπης συνδέεται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα, την παραγωγικότητα και τη μακροπρόθεσμη οικονομική ανθεκτικότητα. Σε ένα περιβάλλον περιορισμένων δημοσιονομικών και επενδυτικών πόρων, η Ευρωζώνη, όπως σημείωσε, χρειάζεται να διαμορφώσει μια συνεκτική στρατηγική για τις τεχνολογικές επιλογές της: πού επενδύει, πώς αξιοποιεί την καινοτομία, πώς υποστηρίζει την κλιμάκωση ευρωπαϊκών εταιρειών και πώς εξασφαλίζει ότι η αξία που παράγεται εντός Ευρώπης παραμένει σε μεγάλο βαθμό στην Ευρώπη.
Σε αυτό το σημείο, έκανε και μια χαρακτηριστική επισήμανση για το ευρωπαϊκό «κενό» μετατροπής ιδεών σε οικονομική ισχύ: «Η Ευρώπη δεν χρειάζεται να αντιγράψει τη Silicon Valley. Χρειάζεται να σταματήσει να εξάγει τις καλύτερες ιδέες της και να εισάγει πίσω την αξία που αυτές παράγουν». Η τεχνητή νοημοσύνη, με την εκρηκτική της ανάπτυξη, λειτουργεί ως μεγεθυντικός φακός αυτού του προβλήματος: παράγεται γνώση και έρευνα, αλλά η εμπορική αξιοποίηση και η συσσώρευση αξίας συχνά μεταφέρεται αλλού.
Τεχνολογική κυριαρχία: στρατηγική επιλογή, όχι απομόνωση
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η έννοια της τεχνολογικής κυριαρχίας πρέπει να διαβάζεται με στρατηγικούς όρους και όχι ως απόπειρα απομόνωσης της Ευρώπης από τις διεθνείς τεχνολογικές εξελίξεις. Όπως ανέφερε, «η τεχνολογική κυριαρχία δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως συνώνυμο της τεχνολογικής αυτονομίας. Η αυτονομία είναι απλώς μία διάσταση της κυριαρχίας».
Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη: η Ευρώπη καλείται να ενισχύσει κρίσιμες ικανότητες (υποδομές, δεδομένα, δεξιότητες, ασφάλεια, κανονιστικά πλαίσια), χωρίς να υιοθετήσει ένα μοντέλο κλειστής οικονομίας. Ειδικά στην τεχνητή νοημοσύνη, όπου τα οικοσυστήματα εξελίσσονται ταχύτατα και η συνεργασία μεταξύ αγορών είναι δεδομένη, ο στόχος δεν μπορεί να είναι η αυτάρκεια σε όλα, αλλά η στρατηγική θέση ισχύος: δυνατότητα επιλογών, διασφάλιση κανόνων, προστασία θεμελιωδών συμφερόντων και πραγματική συμμετοχή στη δημιουργία της παγκόσμιας αξίας.
Ένα Eurogroup με ευρύτερο στρατηγικό ρόλο
Ο υπουργός σημείωσε ακόμη ότι το Eurogroup μπορεί να διαδραματίσει ευρύτερο στρατηγικό ρόλο, φιλοξενώντας συστηματικές συζητήσεις για ζητήματα που διαμορφώνουν πλέον καθοριστικά τις οικονομικές εξελίξεις στην Ευρώπη: από τη στεγαστική πολιτική και την ευρωπαϊκή άμυνα έως την ενεργειακή ασφάλεια και τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ανταλλαγή απόψεων σε τέτοια πεδία χτίζει κοινή αντίληψη μεταξύ των κρατών-μελών και διευκολύνει την ανάπτυξη συνεκτικών ευρωπαϊκών πολιτικών.
Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και η έμφαση στο «κοινό λεξιλόγιο» που χρειάζεται η Ευρωζώνη: «Χρειαζόμαστε ένα κοινό λεξιλόγιο και, σε πολύ μεγάλο βαθμό, αυτό ακριβώς είναι ο σκοπός του Eurogroup. Όσο πιο κοινό είναι το λεξιλόγιό μας, τόσο πιο δομημένες θα είναι και οι συζητήσεις μας, αλλά και οι συμφωνίες μας για το πώς πρέπει να κινηθούμε στο μέλλον». Η τεχνητή νοημοσύνη, ως νέο και σύνθετο πεδίο, απαιτεί ακριβώς αυτό: κοινές έννοιες, κοινές προτεραιότητες και συντονισμό που να «δένει» την τεχνολογική διάσταση με την οικονομική πολιτική.
Η σύγκλιση της ελληνικής οικονομίας και ο ρόλος της ανάπτυξης
Αναφερόμενος στην πορεία σύγκλισης της ελληνικής οικονομίας με την υπόλοιπη Ευρώπη, ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναγνώρισε τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, υπογραμμίζοντας όμως ότι το ζητούμενο παραμένει η διατήρηση υψηλών ρυθμών ανάπτυξης. «Η σύγκλιση συντελείται. Το ερώτημα είναι πώς μπορούμε να την επιταχύνουμε και ο μόνος τρόπος να το πετύχουμε είναι μέσω της ενίσχυσης της ανάπτυξης», ανέφερε, δίνοντας έμφαση στη συνέχιση πολιτικών που ενισχύουν την παραγωγικότητα και τις επενδύσεις.
Στο ευρύτερο ευρωπαϊκό κάδρο, η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται σε καταλύτη αυτής της προσπάθειας: μπορεί να αυξήσει την αποδοτικότητα επιχειρήσεων και δημόσιων υπηρεσιών, να υποστηρίξει νέες μορφές χρηματοδότησης και να ενισχύσει την ασφάλεια του ψηφιακού χρηματοπιστωτικού οικοσυστήματος. Γι’ αυτό και η πρόταση για ξεχωριστό πεδίο εργασίας στο Eurogroup αποκτά ιδιαίτερη σημασία: επιχειρεί να εξασφαλίσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αντιμετωπίζεται ως κεντρικός οικονομικός παράγοντας και όχι ως δευτερεύουσα τεχνολογική τάση.
