Οι στόχοι του ΕΦΚΑ σχετικά με τα οικονομικά του συστήματος φαίνεται να ανατρέπονται, καθώς οι νέες εκτιμήσεις του υπουργείου Οικονομικών προμηνύουν την επιστροφή των ελλειμμάτων από το 2029, με αντίκτυπο που καθιστά την κατάσταση ανησυχητική.
Υπό το φως αυτών των εκτιμήσεων, η προβλεπόμενη γήρανση του πληθυσμού επιφέρει μια νέα «τρύπα» στα ταμεία, ύψους 1,27 δισ. ευρώ το 2030.
Η τάση επιστροφής στα ελλείμματα
Μετά από 13 έτη που το ΕΦΚΑ παρουσίαζε πλεονάσματα, η νέα πραγματικότητα αποτυπώνει σαφώς την εξάντληση του δημοσιονομικού χώρου που είχε διαμορφωθεί. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ενώ το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα προέβλεπε πλεόνασμα 1,1 δισ. ευρώ, οι πρόσφατες αναλύσεις αναδεικνύουν έλλειμμα 362 εκατ. ευρώ για το 2029 και σημαντική διεύρυνση αυτού στα 1,27 δισ. ευρώ το 2030, όπως αναφέρει η εφημερίδα Καθημερινή.
Τα δεδομένα αυτά είναι επιτακτικά, αφού δείχνουν ότι οι επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού και η μείωση του εργατικού δυναμικού αρχίζουν να ασκούν πραγματική πίεση στα οικονομικά του ΕΦΚΑ.
Γήρανση και ασφάλιστρα: Μια επικίνδυνη ισορροπία
Στο επίκεντρο της κρίσης του ΕΦΚΑ βρίσκονται οι συνταξιοδοτικές δαπάνες, οι οποίες υπολογίζεται ότι θα αυξηθούν από 35,43 δισ. ευρώ το 2026 στα 40,75 δισ. ευρώ το 2030, δηλαδή αύξηση κατά 5,32 δισ. ευρώ σε τέσσερα χρόνια.
Αντίθετα, τα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές θα ενισχυθούν, αλλά κατά πολύ μικρότερη κλίμακα – από 20,49 δισ. ευρώ σε 24,31 δισ. ευρώ, αυξάνοντας μόνο κατά 3,82 δισ. ευρώ.
Η ανάλυση αυτή αποκαλύπτει μια θεμελιώδη ανισορροπία: οι δαπάνες αυξάνονται ταχύτερα από τα έσοδα, με την διαφορά που προκύπτει – περίπου 1,5 δισ. ευρώ – να εξηγεί τον επικείμενο σχηματισμό ελλειμμάτων.
Δημογραφική πρόκληση
Η νέα πραγματικότητα που προκύπτει από τις προβλέψεις της Eurostat, αλλά και οι αναλύσεις των ερευνητικών οργανισμών, έρχεται να αποδείξει ότι η δημογραφική γήρανση αποτελειώνει το ΕΦΚΑ.
Ο πληθυσμός της Ελλάδας αναμένεται να μειωθεί δραματικά, φτάνοντας τα 9,5 εκατομμύρια έως το 2050 και 8,1 εκατομμύρια μέχρι το τέλος του αιώνα. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εκτίμηση ότι ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός θα περιοριστεί από 6,2 εκατομμύρια το 2020 σε περίπου 4,7 εκατομμύρια το 2050.
Οικονομικές επιπτώσεις και προκλήσεις
Αυτή η δημογραφική τάση έχει άμεση σύνδεση με τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Ο κρατικός προϋπολογισμός δεν προγραμματίζει επιπρόσθετη στήριξη, με τις κρατικές επιχορηγήσεις για τα ασφαλιστικά ταμεία να κυμαίνονται σταθερά μεταξύ 15,9 και 16,2 δισ. ευρώ. Η έλλειψη υποστήριξης συγκρίνεται με τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου, που επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς στις μόνιμες δαπάνες.
Η Τράπεζα της Ελλάδος εκφράζει διαρκείς ανησυχίες σχετικά με τις δημογραφικές προκλήσεις, προειδοποιώντας ότι αυτά τα θέματα επηρεάζουν την ανάπτυξη, τα δημόσια οικονομικά και το κοινωνικό ασφαλιστικό σύστημα. Ο διοικητής Γιάννης Στουρνάρας έχει τονίσει τη σπουδαιότητα του δημογραφικού ως μία από τις μεγαλύτερες απειλές για το μέλλον της χώρας.
