Καθώς η θερμοκρασία ανεβαίνει, αυξάνεται και ο κίνδυνος προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με τη ζέστη– ιδιαίτερα για όσους λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα με ιατρική συνταγή. Το σώμα ρυθμίζει τη θερμοκρασία του μέσω διαφόρων μηχανισμών: εφίδρωση, αύξηση της ροής αίματος στο δέρμα και ισορροπία υγρών. Όμως, ορισμένα κοινά φάρμακα παρεμβαίνουν σε αυτές τις διαδικασίες, δυσκολεύοντας τη φυσική ψύξη του σώματος.
Ακολουθούν μερικές από τις βασικές κατηγορίες φαρμάκων που μπορεί να επιδεινώσουν τις επιπτώσεις της ακραίας ζέστης.
1. Αντικαταθλιπτικά
Δύο είδη αντικαταθλιπτικών – οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs) και τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (TCAs) – ενδέχεται να δυσκολεύουν την αντιμετώπιση της ζέστης, καθώς επηρεάζουν την ικανότητα του οργανισμού να παράγει ιδρώτα. Τα TCAs μπορούν να εμποδίσουν τη δράση της ακετυλοχολίνης, ενός νευροδιαβιβαστή σημαντικού για την εφίδρωση. Ωστόσο, αυξάνουν και τη νοραδρεναλίνη, που διεγείρει τους ιδρωτοποιούς αδένες, και αυτό μπορεί να αυξήσει την εφίδρωση. Συνολικά, μέχρι και το 14% των χρηστών αντικαταθλιπτικών παρουσιάζουν αυξημένη εφίδρωση.
Επιπλέον, οι SSRIs μπορεί να επηρεάζουν τον υποθάλαμο – την περιοχή του εγκεφάλου που ρυθμίζει τη θερμοκρασία και ενεργοποιεί την εφίδρωση – προκαλώντας δυσλειτουργία στο σήμα προς τους ιδρωτοποιούς αδένες. Η διαταραγμένη εφίδρωση μπορεί να οδηγήσει σε θερμική εξάντληση ή αφυδάτωση.
2. Αντιψυχωσικά
Τα αντιψυχωσικά, που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ψυχώσεων όπως η σχιζοφρένεια ή η διπολική διαταραχή, επηρεάζουν τα επίπεδα ντοπαμίνης και σεροτονίνης, απορρυθμίζοντας την ικανότητα του υποθαλάμου να αντιλαμβάνεται και να αντιδρά στις αλλαγές θερμοκρασίας. Κατά συνέπεια, το άτομο ενδέχεται να μην αντιληφθεί την ζέστη ή τη δίψα, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο υπότασης και μειωμένης καρδιακής λειτουργίας. Το σώμα προσπαθεί να αντισταθμίσει με αγγειοσυστολή, διατηρώντας τη θερμότητα και μειώνοντας την εφίδρωση.
Επιπλέον, τα αντιψυχωσικά έχουν αντιχολινεργικές ιδιότητες, οι οποίες μειώνουν περαιτέρω την ικανότητα εφίδρωσης.
3. Φάρμακα για την καρδιά
Οι β-αναστολείς, που χορηγούνται για την καρδιακή ανεπάρκεια και τις αρρυθμίες, μειώνουν τον καρδιακό ρυθμό και τη δύναμη της καρδιάς, περιορίζοντας τη ροή αίματος στο δέρμα και συνεπώς την απελευθέρωση θερμότητας. Τα διουρητικά αυξάνουν την παραγωγή ούρων, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση και διαταραχή των ηλεκτρολυτών. Με λιγότερα υγρά, η εφίδρωση μειώνεται, και η θερμορύθμιση δυσχεραίνεται. Η σοβαρή αφυδάτωση μπορεί να μπλοκάρει το αίσθημα της δίψας, προκαλώντας ζάλη ή λιποθυμία – ιδίως κατά την ορθοστασία.
Φάρμακα όπως η ραμιπρίλη και η λοσαρτάνη αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο αφυδάτωσης, καθώς μπλοκάρουν το σύστημα ρύθμισης της πίεσης και της δίψας.
4. Διεγερτικά
Τα διεγερτικά, όπως οι αμφεταμίνες που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), επηρεάζουν τα επίπεδα ντοπαμίνης και νοραδρεναλίνης, αυξάνοντας τη θερμοκρασία του σώματος, το μεταβολισμό και την εφίδρωση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο αφυδάτωσης ή θερμοπληξίας, ειδικά κατά τη σωματική άσκηση ή σε ζεστές καιρικές συνθήκες. Τα διεγερτικά μειώνουν επίσης το αίσθημα κόπωσης, με αποτέλεσμα το άτομο να υπερβαίνει τα όριά του χωρίς να το αντιλαμβάνεται.
Ενδιαφέρον είναι ότι πρόσφατη έρευνα δείχνει πως άτομα με ΔΕΠΥ που λαμβάνουν διεγερτικά ίσως εμφανίζουν μικρότερο κίνδυνο για παθήσεις που σχετίζονται με τη ζέστη– ενδεχομένως λόγω χαμηλότερου σωματικού βάρους ή καλύτερης ενυδάτωσης. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω μελέτη.
5. Ινσουλίνη
Η ζέστη προκαλεί αγγειοδιαστολή, αυξάνοντας τη ροή αίματος στο σημείο που γίνεται η ένεση και επιταχύνοντας την απορρόφηση της ινσουλίνης, κάτι που μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία και συμπτώματα όπως ζάλη, εφίδρωση, ευερεθιστότητα ή ακόμα και λιποθυμία.
Η ζέστη μπορεί επίσης να καταστρέψει την ινσουλίνη, μειώνοντας την αποτελεσματικότητά της. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να φυλάσσεται στο ψυγείο– ειδικά τους θερινούς μήνες. Η αλλοιωμένη ινσουλίνη αλλάζει χρώμα ή γίνεται θολή.
Πώς να προστατευτείτε από τη θερμοπληξία
Οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με χρόνια νοσήματα (ειδικά καρδιοπάθειες ή πνευμονικές παθήσεις) και όσοι λαμβάνουν πολλά φάρμακα είναι πιο ευάλωτοι στη ζέστη.
Οι ειδικοί συνιστούν τα εξής:
- Ελέγχετε τις οδηγίες αποθήκευσης των φαρμάκων. Μην τα αφήνετε σε ζεστά μέρη, όπως σε αυτοκίνητα ή περβάζια. Η ινσουλίνη, τα εισπνεόμενα σκευάσματα και τα EpiPen επηρεάζονται ιδιαίτερα από τη ζέστη.
- Μείνετε ενυδατωμένοι, εκτός αν ο γιατρός σας έχει δώσει διαφορετική οδηγία. Η αφυδάτωση ενισχύει τις παρενέργειες πολλών φαρμάκων. Για παράδειγμα, τα αντιφλεγμονώδη (όπως η ιβουπροφαίνη) μπορεί να προκαλέσουν νεφρικά προβλήματα και το λίθιο μπορεί να γίνει τοξικό.
- Αποφύγετε την έκθεση στη ζέστη τις πιο θερμές ώρες.
- Μην διακόπτετε ποτέ φάρμακα χωρίς ιατρική συμβουλή. Αν νιώθετε ότι κάποιο φάρμακο σας δυσκολεύει στην προσαρμογή στη ζέστη, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.
ΠΗΓΗ: Science Alert
