Στη θεωρία, οι Αμερικανοί βλέπουν επιτέλους να υλοποιείται μια πάγια απαίτησή τους: μια Ευρώπη που δαπανά πολύ περισσότερα για την άμυνά της και βασίζεται λιγότερο στην Ουάσινγκτον για την ασφάλειά της. Ωστόσο, το αποτέλεσμα αυτής της πίεσης από την πλευρά του Ντόναλντ Τραμπ ίσως δεν είναι ακριβώς αυτό που περίμενε η αμερικανική ηγεσία.
Κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, ο ένας μετά τον άλλον οι Ευρωπαίοι ηγέτες παρουσίασαν το όραμα για το «NATO 3.0», συνοδεύοντάς το όμως με εκκλήσεις για ευρωπαϊκό πατριωτισμό και στρατηγική ανεξαρτησία στους τομείς των εξοπλισμών και της τεχνολογίας.
Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, απευθυνόμενος απευθείας στους Αμερικανούς αντιπροσώπους, τόνισε πως η συμμετοχή στο NATO αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα όχι μόνο για την Ευρώπη αλλά και για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρόλα αυτά, το μήνυμα ήταν σαφές: η Ευρώπη σκοπεύει να καταστεί μια αυτόνομη δύναμη, ικανή να αντιμετωπίσει τόσο τη ρωσική επιθετικότητα όσο και τις αμερικανικές απειλές.
Μια σχέση σε «χωριστές κρεβατοκάμαρες»
Παρά την κοινή δέσμευση στο NATO, οι προκλήσεις του τελευταίου έτους – από τις επιθέσεις του Τζέι Ντι Βανας στις ευρωπαϊκές αξίες μέχρι τις απειλές του Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας – έχουν αφήσει βαθιά σημάδια. Η σχέση ΗΠΑ-Ευρώπης παρομοιάζεται πλέον με ένα παλιό παντρεμένο ζευγάρι που δεν παίρνει διαζύγιο, αλλά επιλέγει να κοιμάται σε χωριστές κρεβατοκάμαρες, σύμφωνα με ανάλυση του Politico.
Οι Ευρωπαίοι προσφέρουν μια νέα διατλαντική συμφωνία: ζητούν σεβασμό και αντιμετώπιση ως ισότιμοι εταίροι, με αντάλλαγμα την ενίσχυση της άμυνας και τον επιμερισμό των βαρών. Ο Μερτς προειδοποίησε ότι στην εποχή του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων, ούτε οι ΗΠΑ θα είναι αρκετά ισχυρές για να πορευτούν μόνες τους, ενώ επέκρινε την Ευρώπη για την «αυτοπροκληθείσα εξάρτησή» της από την Αμερική τις τελευταίες δεκαετίες.
Η επόμενη μέρα και τα σημεία τριβής
Η Ευρώπη δείχνει πλέον διατεθειμένη να αναλάβει τα ηνία. Ο Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ, Άντριους Κουμπίλιους, πρότεινε τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής δύναμης ταχείας αντίδρασης 100.000 στρατιωτών, η οποία θα μπορούσε να αντικαταστήσει τα αμερικανικά στρατεύματα αν αυτά αποσυρθούν. Παράλληλα, η στήριξη προς την Ουκρανία συνεχίζεται με ευρωπαϊκά κεφάλαια, την ώρα που η αμερικανική βοήθεια υπό τη διοίκηση Τραμπ έχει σχεδόν εκμηδενιστεί.
Παρά την αισιοδοξία του Γενικού Γραμματέα του NATO, Μαρκ Ρούτε, για μια συνεχή αμερικανική παρουσία στη συμμαχία, παραμένουν σημαντικά «μέτωπα». Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έθεσαν ξεκάθαρες «κόκκινες γραμμές» απέναντι στον προστατευτισμό, τους δασμούς και τις προσπάθειες του κινήματος MAGA να επηρεάσει την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή μέσω λαϊκιστικών κομμάτων. Όπως υπογράμμισε ο Μακρόν, η Ευρώπη θα είναι ένας καλός και σεβαστός σύμμαχος, αλλά ένας σύμμαχος που διαφέρει ριζικά από την Αμερική του Τραμπ σε θέματα ελευθερίας του λόγου, τεχνολογικής ρύθμισης και σεβασμού στην επιστήμη.
