Η Ουκρανία κατάφερε να εξασφαλίσει μερικούς ευνοϊκούς όρους από τις Ηνωμένες Πολιτείες, πριν υπογράψει την πολυαναμενόμενη συμφωνία για τα ορυκτά. Η συμφωνία επιτεύχθηκε τελικά αργά την Τετάρτη, μετά από εβδομάδες έντονων διαπραγματεύσεων που κατέληγαν άκαρπες.
Το Κίεβο έπεισε τελικά τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να εγκαταλείψει ορισμένες από τις βασικές απαιτήσεις του, αλλά απέτυχε να καταστήσει τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, μέρος της συμφωνίας.
Ουκρανοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την τελική συμφωνία ως ισότιμη εταιρική σχέση μεταξύ Κιέβου και Ουάσινγκτον – μια αξιοσημείωτη αλλαγή σε σχέση με ορισμένα από τα προηγούμενα σχέδια, τα οποία περιγράφηκαν από τον Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ως οι ΗΠΑ να του ζητούν να «πουλήσει τη χώρα μου».
Η υπογεγραμμένη συμφωνία, την οποία και είδε το CNN, φαίνεται πράγματι να είναι πιο ευνοϊκή για την Ουκρανία από ορισμένες από τις προηγούμενες εκδοχές.
Τι περιλαμβάνει η συμφωνία;
Βοήθεια: Μια σημαντική παραχώρηση από τον Τραμπ, ο οποίος εδώ και καιρό διαμόρφωνε τη συμφωνία ως «ανταπόδοση» της Ουκρανίας στις ΗΠΑ.
Η Ουάσινγκτον απαίτησε αρχικά μερίδιο 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις σπάνιες γαίες και άλλα ορυκτά της Ουκρανίας σε αντάλλαγμα για τη βοήθεια που έχει ήδη παράσχει στο Κίεβο. Όταν ο Ζελένσκι απέρριψε αυτή την ιδέα, ο Τραμπ τον αποκάλεσε «δικτάτορα».
Αντίθετα, η συμφωνία που υπεγράφη την Τετάρτη αναφέρει ότι η μελλοντική αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, θα υπολογίζεται ως μέρος της επένδυσης των ΗΠΑ σε ένα κοινό επενδυτικό ταμείο ανασυγκρότησης που θα χρησιμοποιηθεί για να διοχετεύσει χρήματα στους φυσικούς πόρους της Ουκρανίας.
Φυσικοί πόροι: Η συμφωνία δίνει στις ΗΠΑ προνομιακά δικαιώματα για την εξόρυξη ορυκτών πόρων στην Ουκρανία και αναφέρει ότι το Κίεβο θα έχει τον τελικό λόγο για το τι και πού εξορύσσεται. Η Ουκρανία θα διατηρήσει επίσης, την κυριότητα του υπεδάφους.
«Όλοι οι πόροι στο έδαφός μας και στα χωρικά μας ύδατα ανήκουν στην Ουκρανία. Το ουκρανικό κράτος είναι αυτό που καθορίζει πού και τι θα εξορύξει», δήλωσε η υπουργός Οικονομίας της Ουκρανίας Γιούλια Σβιρύντενκο, η οποία υπέγραψε τη συμφωνία εκ μέρους της χώρας της.
Και παρόλο που ο Τραμπ αναφέρθηκε στη συμφωνία ως συμφωνία «σπάνιων γαιών», αυτή που υπογράφηκε την Τετάρτη υπερβαίνει κατά πολύ αυτό το όριο, καθώς περιλαμβάνει και άλλους φυσικούς πόρους, όπως πετρέλαιο, φυσικό αέριο, χρυσό και χαλκό.
Ο τόνος: Σε μια «νίκη» για την Ουκρανία, η συμφωνία υιοθετεί επίσης αυστηρή γλώσσα για τον πόλεμο με την Ρωσία. Επισημαίνει τη Μόσχα ως τον επιτιθέμενο στη σύγκρουση, αποκλίνοντας από προηγούμενες ψευδείς δηλώσεις του Τραμπ για την Ουκρανία και τον Ζελένσκι, ως «υπεύθυνους» για τον πόλεμο.
Η συμφωνία διευκρινίζει επίσης τον στόχο της συμφωνίας ως «μια ειρηνική, κυρίαρχη και ανθεκτική Ουκρανία», ένα αξιοσημείωτο βήμα μακριά από τη δήλωση του Τραμπ νωρίτερα φέτος ότι «η Ουκρανία μπορεί να γίνει Ρωσία κάποια μέρα».
Εγγυήσεις για την ΕΕ: Κρατά επίσης ανοιχτή την πόρτα για την πιθανή μελλοντική ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, λέγοντας ότι οι επενδύσεις πρέπει να γίνουν σύμφωνα με τις υποχρεώσεις της Ουκρανίας ως υποψήφιο κράτος μέλος της ΕΕ. Προσθέτει ότι εάν η Ουκρανία ενταχθεί στο μέλλον, η συμφωνία αυτή θα επαναδιαπραγματευτεί «με καλή πίστη».
Ώθηση για τις ΗΠΑ: Οι όροι της συμφωνίας δείχνουν επίσης, ότι οι ΗΠΑ έχουν εξασφαλίσει μια σειρά από πλεονεκτήματα για τον εαυτό τους.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ τη χαρακτήρισε ως «ιστορική οικονομική εταιρική σχέση», λέγοντας σε δήλωσή του ότι «σηματοδοτεί σαφώς στη Ρωσία ότι η κυβέρνηση Τραμπ είναι δεσμευμένη σε μια ειρηνευτική διαδικασία με επίκεντρο μια ελεύθερη, κυρίαρχη και ευημερούσα Ουκρανία μακροπρόθεσμα».
Η συμφωνία που είδε το CNN διευκρινίζει επίσης, ότι τα κέρδη και άλλες πληρωμές που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της συμφωνίας θα είναι αφορολόγητα και δεν θα υπόκεινται σε εισφορές ή δασμούς από την Ουκρανία.
Λέει επίσης ότι εάν προκύψει σύγκρουση μεταξύ της διατύπωσης της συμφωνίας και της νομοθεσίας της Ουκρανίας, η συμφωνία θα έχει νομικό προηγούμενο.
Τι λείπει από τη συμφωνία;
Ερωτήσεις ασφαλείας: Η Ουκρανία απέσυρε το βασικό αίτημά της να παρέχουν οι ΗΠΑ εγγυήσεις ασφαλείας ως μέρος αυτής της συμφωνίας. Αυτή η απαίτηση ήταν που οδήγησε τελικά στην έντονη συνάντηση μεταξύ του Ζελένσκι και του Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο τον Φεβρουάριο.
Στη συνέχεια, ο Τραμπ αρνήθηκε να παράσχει εγγυήσεις ασφαλείας, λέγοντας ότι ήθελε η Ουκρανία να υπογράψει πρώτα τη συμφωνία και να μιλήσει για τις εγγυήσεις αργότερα.
Τότε, ο Ζελένσκι αρνήθηκε, αλλά Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν έκτοτε δηλώσει ότι πιστεύουν ότι οι αμερικανικές επενδύσεις και η παρουσία αμερικανικών εταιρειών στην Ουκρανία θα κάνουν την Ουάσινγκτον να ενδιαφερθεί περισσότερο για την ασφάλεια της Ουκρανίας.
Αποκλειστική πρόσβαση για τις ΗΠΑ: Η συμφωνία δεν εγγυάται κανένα αποκλειστικό δικαίωμα, ενώ εξασφαλίζει στις ΗΠΑ προνομιακή πρόσβαση στον ορυκτό πλούτο της Ουκρανίας.
Υπάρχοντες πόροι: Η συμφωνία περιορίζεται σε νέα έργα,αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ και η Ουκρανία θα πρέπει να επενδύσουν για να δουν κέρδη. Εξαιρούνται οι υφιστάμενες εξορυκτικές δραστηριότητες που ήδη παράγουν έσοδα για την ουκρανική κυβέρνηση.
Πώς επηρεάζει την ειρηνευτική διαδικασία;
Η ουκρανική κυβέρνηση έχει προβάλει στο παρελθόν το επιχείρημα ότι τα κοιτάσματα ορυκτών πόρων της είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η Δύση πρέπει να στηρίξει την Ουκρανία, για να αποτρέψει δηλαδή την πτώση αυτών των στρατηγικής σημασίας πόρων, στα χέρια της Ρωσίας.
Οι ειδικοί συμφωνούν με αυτή την ιδέα. Οι Liam Peach και Hamad Hussain, οικονομολόγοι της Capital Economics, ανέφεραν την Πέμπτη ότι η συμφωνία «παρέχει κάποια διαβεβαίωση ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν σχεδιάζει να εγκαταλείψει εντελώς την Ουκρανία», επειδή κατοχυρώνει τα οικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ στην Ουκρανία.
Γιατί είναι τόσο σημαντικές οι σπάνιες γαίες;
Οι σπάνιες γαίες είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη και την εθνική ασφάλεια. Είναι απαραίτητα για την παραγωγή ηλεκτρονικών ειδών, την τεχνολογία καθαρής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των ανεμογεννητριών, των ενεργειακών δικτύων και των ηλεκτρικών οχημάτων, καθώς και ορισμένων οπλικών συστημάτων.
Η Κίνα κυριαρχεί εδώ και καιρό στην παγκόσμια παραγωγή ορυκτών σπάνιων γαιών και άλλων στρατηγικά σημαντικών υλικών, με αποτέλεσμα οι δυτικές χώρες να αναζητούν απεγνωσμένα άλλες εναλλακτικές πηγές – συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας.
Οι ΗΠΑ εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές για τα ορυκτά που χρειάζονται. Από τα 50 ορυκτά που έχουν χαρακτηριστεί ως κρίσιμα, οι ΗΠΑ εξαρτώνται πλήρως από τις εισαγωγές 12 και σε ποσοστό άνω του 50% από τις εισαγωγές άλλων 16, σύμφωνα με το United States Geological Survey.
ΠΗΓΗ: CNN
