Στις δυνατότητες της ψηφιακής ιατροδικαστικής και στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να ανακτηθούν διαγραμμένα αρχεία από κινητά τηλέφωνα και άλλες ηλεκτρονικές συσκευές αναφέρθηκε ο Δημήτρης Ευαγγελίου, σύμβουλος ηλεκτρονικής ασφάλειας, μιλώντας στην εκπομπή «NewsRoom» του ΕΡΤnews, με αφορμή τα ευρήματα της Ελληνικής Αστυνομίας στην υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη.
Στο πλαίσιο της έρευνας έχουν εντοπιστεί ψηφιακά ευρήματα, μεταξύ των οποίων δύο φωτογραφίες και ένα βίντεο που φέρεται να καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας πλασμαφαίρεσης του τραγουδιστή και στη συνέχεια διαγράφηκαν.
Ο κ. Ευαγγελίου εξήγησε ότι η διαγραφή ενός αρχείου από ένα κινητό τηλέφωνο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτό έχει εξαφανιστεί οριστικά από τη συσκευή.
Τι συμβαίνει όταν διαγράφουμε μια φωτογραφία
Όπως ανέφερε, όταν ένας χρήστης τραβά μια φωτογραφία και στη συνέχεια την διαγράφει, ουσιαστικά δίνει στη συσκευή την εντολή ότι ο χώρος που καταλάμβανε το συγκεκριμένο αρχείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ξανά.
«Όταν κάποιος βγάλει μια φωτογραφία και τελικά πατήσει διαγραφή, στην ουσία δίνει μια εντολή στη συσκευή ότι ο χώρος είναι ξανά διαθέσιμος για να βγει μια καινούργια φωτογραφία», εξήγησε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η εξέλιξη της τεχνολογίας και η μεγάλη χωρητικότητα των σύγχρονων συσκευών έχουν δημιουργήσει σημαντικές δυνατότητες για την ανάκτηση ψηφιακών δεδομένων.
Ειδικά λογισμικά και συστήματα, τα οποία δεν είναι διαθέσιμα στο ευρύ κοινό αλλά χρησιμοποιούνται από αρμόδιες αρχές, μπορούν να βοηθήσουν στην ανάκτηση φωτογραφιών, βίντεο, μηνυμάτων, κλήσεων και άλλων δεδομένων που μπορεί να είναι κρίσιμα σε μια προανάκριση.
Δεν αναζητούν μόνο τη φωτογραφία, αλλά ολόκληρη τη «διαδρομή» της
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η ψηφιακή έρευνα δεν περιορίζεται απαραίτητα στην ανάκτηση του ίδιου του αρχείου.
Όπως εξήγησε ο κ. Ευαγγελίου, μια φωτογραφία μπορεί να συνοδεύεται από μια σειρά ψηφιακών ιχνών, τα οποία ενδέχεται να αποκαλύψουν τι συνέβη με το αρχείο μετά τη δημιουργία του.
Η ψηφιακή ιατροδικαστική μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση και τα διαθέσιμα δεδομένα, να εξετάσει εάν ένα αρχείο μετακινήθηκε, εάν στάλθηκε σε άλλο πρόσωπο, πόσες φορές διακινήθηκε, πού βρισκόταν και πότε παραλήφθηκε.
«Μπορεί να ακολουθήσει τη ροή μιας φωτογραφίας», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι το ενδιαφέρον των ερευνητών δεν αφορά μόνο το περιεχόμενο, αλλά και τα ίχνη που άφησε η διακίνησή του.
Ακόμη και ένα κινητό που έχει πεταχτεί μπορεί να αφήσει ίχνη
Στο ερώτημα εάν η ανάκτηση δεδομένων είναι δυνατή ακόμη και στην περίπτωση που κάποιος έχει απορρίψει το κινητό του τηλέφωνο, ο σύμβουλος ηλεκτρονικής ασφάλειας επισήμανε ότι η απάντηση εξαρτάται από τη συσκευή και τα δεδομένα που έχουν παραμείνει διαθέσιμα.
Ακόμη και όταν το ίδιο το τηλέφωνο δεν είναι πλέον διαθέσιμο, μπορεί να υπάρχουν άλλα ψηφιακά ίχνη που σχετίζονται με τη χρήση του.
Αυτά μπορεί να βρίσκονται, μεταξύ άλλων, στο διαδίκτυο ή στα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας και να οδηγήσουν σε άλλες συσκευές ή πρόσωπα που έλαβαν τα συγκεκριμένα δεδομένα.
«Μπορεί να έχει αφήσει ίχνη στο διαδίκτυο ή στην κινητή τηλεφωνία που μπορεί να οδηγήσουν στα άλλα μέλη που έλαβαν κάποια δεδομένα», ανέφερε.
Δύο χρόνια δεδομένων μπορεί να βρεθούν σε μία έρευνα
Ένα ακόμη στοιχείο που ανέδειξε ο κ. Ευαγγελίου είναι το χρονικό βάθος στο οποίο μπορεί να φτάσει μια ψηφιακή έρευνα.
Εφόσον ένα κινητό τηλέφωνο χρησιμοποιείται επί μεγάλο χρονικό διάστημα, η ανάλυσή του μπορεί να αποκαλύψει δεδομένα που χρονολογούνται ακόμη και δύο χρόνια πίσω.
«Αν ένα τηλέφωνο κάποιος το έχει δύο χρόνια, σε μια διαδικασία ανάκτησης μπορούν να προκύψουν πάρα πολλά δεδομένα δύο ετών πίσω», είπε, εξηγώντας ότι αυτό δίνει στις αρχές τη δυνατότητα να εξετάσουν μια πολύ μεγαλύτερη ακολουθία γεγονότων και να συσχετίσουν διαφορετικές ενέργειες.
Στο μικροσκόπιο και οι αναζητήσεις στο διαδίκτυο
Στην υπόθεση που συζητήθηκε στην εκπομπή, ιδιαίτερη αναφορά έγινε και σε πληροφορίες σχετικά με αναζητήσεις που φέρεται να έγιναν σε υπολογιστή κατά τις επίμαχες ώρες.
Ο κ. Ευαγγελίου σημείωσε ότι και τέτοιου είδους δεδομένα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ψηφιακής έρευνας.
Αναζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο διαδίκτυο, καθώς και δεδομένα από λογαριασμούς στους οποίους ήταν συνδεδεμένη μια συσκευή, μπορούν να δώσουν πρόσθετα στοιχεία για τις ενέργειες που πραγματοποιήθηκαν κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα.
Όπως υπογράμμισε, η εξέταση των δεδομένων των επίμαχων δύο ή τριών ωρών μπορεί να αποκαλύψει στοιχεία που θα βοηθήσουν τους ερευνητές να σχηματίσουν πληρέστερη εικόνα για το τι συνέβη.
«Τα ψηφιακά ίχνη δεν σβήνονται» – Η άλλη όψη της τεχνολογίας
Ο σύμβουλος ηλεκτρονικής ασφάλειας τόνισε ότι η δυνατότητα ανάκτησης ψηφιακών δεδομένων αποτελεί πλέον πραγματικότητα, επισημαίνοντας παράλληλα ότι δεν πρόκειται μόνο για ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αποκάλυψη ευθυνών.
Μπορεί να λειτουργήσει και υπέρ ενός ανθρώπου που ερευνάται.
Όπως εξήγησε, τα ψηφιακά δεδομένα μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να αποδείξουν ότι κάποιος δεν έκανε κάτι ή να προσφέρουν στοιχεία που οδηγούν ακόμη και στην αθώωσή του.
«Όταν κάποιος παγιδευτεί σε μια κατάσταση, μπορούν να λειτουργήσουν υπέρ του. Μπορεί κάποιος να αθωωθεί πλέον από ψηφιακά δεδομένα που στο παρελθόν δεν είχαμε τη δυνατότητα να έχουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Έτσι, το ψηφιακό αποτύπωμα λειτουργεί ως ένα είδος «ηλεκτρονικού ημερολογίου», το οποίο μπορεί να διατηρεί πληροφορίες για ενέργειες, επικοινωνίες και αρχεία πολύ περισσότερο απ’ όσο αντιλαμβάνεται ο μέσος χρήστης.
Μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες
Παρά τη δυνατότητα ανάκτησης, ο κ. Ευαγγελίου ξεκαθάρισε ότι η διαδικασία δεν είναι ούτε απλή ούτε στιγμιαία.
Η Digital Forensics, δηλαδή η ψηφιακή ιατροδικαστική, μπορεί να απαιτήσει πολλές ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες εργασίας, ανάλογα με την υπόθεση, τη συσκευή και τον όγκο των δεδομένων.
«Μια τέτοια υπόθεση μπορεί να δουλέψει ακόμα και 30 και 60 μέρες», σημείωσε, υπογραμμίζοντας την προσπάθεια που μπορεί να απαιτηθεί προκειμένου οι αρχές να εξετάσουν σε βάθος τα διαθέσιμα ψηφιακά στοιχεία.
Ωστόσο, όπως παρατήρησε ο δημοσιογράφος της εκπομπής, στην περίπτωση των συγκεκριμένων φωτογραφιών και του βίντεο, τα ευρήματα φαίνεται να εντοπίστηκαν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.
Ο κ. Ευαγγελίου εξήγησε ότι στην περίπτωση των συγκεκριμένων φωτογραφιών και του βίντεο, τα ευρήματα μπορεί να εντοπίστηκαν σε πολύ σύντομο χρονικό επειδή τα δεδομένα ήταν πολύ πρόσφατα. Όσο μικρότερο είναι το χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει από τη δημιουργία ή τη διαγραφή ενός αρχείου, τόσο περισσότερες δυνατότητες μπορεί να υπάρχουν για την ανάκτησή του.
