Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνειδητοποιούν πλέον ότι οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για την κατάληψη της Γροιλανδίας δεν ήταν απλώς ρητορικές. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σε ολόκληρη την Ευρώπη αναζητούν επειγόντως στρατηγικές για να περιορίσουν την επιθετική διάθεση του Αμερικανού προέδρου.
«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για άμεση αντιπαράθεση με τον Τραμπ», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ που συμμετέχει στις συνεχιζόμενες συζητήσεις. «Βρίσκεται σε επιθετική διάθεση και πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι».
Την ίδια στιγμή, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ανακοίνωσε ότι θα συζητήσει με αξιωματούχους της Δανίας τις πιθανότητες απόκτησης της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Λευκός Οίκος διευκρίνισε ότι η προτίμηση του Τραμπ είναι η διαπραγμάτευση, αλλά ότι δεν αποκλείεται ούτε η αγορά του νησιού ούτε, σε ακραίες περιπτώσεις, η στρατιωτική κατάληψη.
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εντείνουν τις διπλωματικές προσπάθειες. Ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε ότι συζήτησε με τους ομολόγους του από τη Γερμανία και την Πολωνία μια κοινή αντίδραση στις αμερικανικές απειλές. «Η Γροιλανδία δεν πωλείται και δεν καταλαμβάνεται… Οι απειλές πρέπει να σταματήσουν», τόνισε.
Σύμφωνα με διπλωμάτες, πρώην αξιωματούχους και στελέχη του ΝΑΤΟ, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή πρόκληση. «Όλοι είναι έκπληκτοι και κανείς δεν ξέρει πραγματικά τι μέτρα μπορούμε να πάρουμε», παραδέχτηκε πρώην Δανός βουλευτής. «Αλλά χρειάζονται απαντήσεις άμεσα – δεν μπορούμε να περιμένουμε χρόνια».
Αξιωματούχοι, διπλωμάτες, εμπειρογνώμονες και μέλη του ΝΑΤΟ που μίλησαν στο Politico έκαναν λόγο για 4 πιθανές στρατηγικές για την αποτροπή του προέδρου των ΗΠΑ.
Βρείτε έναν συμβιβασμό
Ο Τραμπ λέει ότι η Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για τα αμερικανικά συμφέροντα ασφαλείας και κατηγορεί τη Δανία ότι δεν κάνει αρκετά για να την προστατεύσει από την αυξανόμενη στρατιωτική δραστηριότητα Κίνας και Ρωσίας στην Αρκτική.
Μια διαπραγματευτική λύση που θα επιτρέψει στον Τραμπ να «πουλήσει» μια νίκη και στη Δανία και τη Γροιλανδία να σώσουν το κύρος τους είναι ίσως η ταχύτερη έξοδος από την κρίση.
Ένας πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ πρότεινε ότι η συμμαχία θα μπορούσε να μεσολαβήσει μεταξύ Γροιλανδίας, Δανίας και ΗΠΑ, όπως έχει κάνει με την Τουρκία και την Ελλάδα για τις διαφορές τους.
Ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, δήλωσε ότι ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του δεν πιστεύουν ότι η Γροιλανδία είναι σωστά ασφαλισμένη. «Καθώς ο πάγος λιώνει και ανοίγουν οι δρόμοι στην Αρκτική… η Γροιλανδία γίνεται σοβαρός κίνδυνος για την ηπειρωτική Αμερική».
Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ εξετάζουν επίσης νέες προτάσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ασφάλεια της Γροιλανδίας, παρά την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι οποιαδήποτε άμεση απειλή από ρωσικά και κινεζικά πλοία υπερεκτιμάται.
Μεταξύ άλλων προτάσεων, η συμμαχία θα μπορούσε να επιταχύνει τις δαπάνες για άμυνα στην Αρκτική, να διεξάγει περισσότερες στρατιωτικές ασκήσεις στην περιοχή και να αναπτύξει δυνάμεις για να εξασφαλίσει τη Γροιλανδία και να καθησυχάσει τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ. Η συμμαχία θα μπορούσε επίσης να εξετάσει ένα σχέδιο παρόμοιο με τις πρωτοβουλίες «Eastern Sentry» και «Baltic Sentry».
«Ό,τι μπορεί να γίνει» για να ενισχυθεί η παρουσία της συμμαχίας κοντά στη Γροιλανδία και να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις του Τραμπ «πρέπει να μεγιστοποιηθεί», είπε ένας διπλωμάτης.
Ο Τραμπ λέει επίσης ότι θέλει τη Γροιλανδία για τα τεράστια ορυκτά και τα πιθανά κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αλλά υπάρχει λόγος που η Γροιλανδία παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητη: η εξόρυξη είναι δύσκολη και πολύ δαπανηρή, καθιστώντας τα προϊόντα λιγότερο ανταγωνιστικά από τις κινεζικές εισαγωγές.
Οι Δανοί διπλωμάτες λένε ότι προσπάθησαν για χρόνια να προσελκύσουν επενδύσεις στη Γροιλανδία, αλλά οι Ευρωπαίοι συνάδελφοί τους δεν ήταν θετικοί – αν και ένας διπλωμάτης της ΕΕ είπε ότι υπάρχουν σημάδια αλλαγής στάσης.
Οικονομική ενίσχυση της Γροιλανδίας
Η κυβέρνηση Τραμπ στηρίζει το κίνημα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας. Το σκεπτικό είναι ότι αν το αρκτικό έδαφος αποχωρήσει από το Βασίλειο της Δανίας και συνάψει συμφωνία με τις ΗΠΑ, θα πλημμυρίσει με αμερικανικά χρήματα.
Παρόλο που ο Τραμπ δεν απέκλεισε ποτέ τη χρήση στρατιωτικής δύναμης, έχει επιμείνει ότι θέλει η Γροιλανδία να συμφωνήσει εθελοντικά.
Η ΕΕ και η Δανία προσπαθούν να πείσουν τους Γροιλανδούς ότι μπορούν να τους προσφέρουν καλύτερη συμφωνία.
Το Βρυξέλλες σχεδιάζουν να αυξήσουν περισσότερο από διπλάσια τα κονδύλια προς τη Γροιλανδία από το 2028, σύμφωνα με σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο.
Στα νέα σχέδια, η χρηματοδότηση της ΕΕ για τη Γροιλανδία θα ανέλθει στα 530 εκατομμύρια ευρώ για επταετή περίοδο, ξεκινώντας το 2028. Αυτό έρχεται επιπλέον των χρημάτων που στέλνει η Δανία στη Γροιλανδία ως μέρος της συμφωνίας για την αυτοδιοίκηση.
Η Γροιλανδία θα μπορούσε επίσης να αιτηθεί επιπλέον 44 εκατομμυρίων ευρώ για απομακρυσμένα εδάφη που συνδέονται με ευρωπαϊκές χώρες.
Η δανική και ευρωπαϊκή υποστήριξη επικεντρώνεται κυρίως στην κοινωνική πρόνοια, την υγεία, την εκπαίδευση και την «πράσινη μετάβαση». Στα νέα σχέδια, η έμφαση θα επεκταθεί στην ανάπτυξη ικανοτήτων εξόρυξης ορυκτών.
«Έχουμε πολλούς ανθρώπους κάτω από το όριο φτώχειας, και οι υποδομές στη Γροιλανδία είναι υποβαθμισμένες, ενώ οι πόροι μας εξάγονται χωρίς καλή απόδοση για τη Γροιλανδία αλλά κυρίως για τις δανικές εταιρείες», είπε ο Κούνο Φένκερ, βουλευτής υπέρ της ανεξαρτησίας.
Μια ελκυστική προσφορά από τη Δανία και την ΕΕ θα μπορούσε να κρατήσει τους Γροιλανδούς μακριά από τα χέρια της Αμερικής.
Οικονομικά αντίποινα
Από την πρώτη θητεία Τραμπ, «υπάρχει μεγάλη προσπάθεια να διασφαλιστεί η ευρωπαϊκή, η βόρεια και η αρκτική ασφάλεια χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ», είπε ο Thomas Crosbie, ειδικός του αμερικανικού στρατού στη Βασιλική Δανική Σχολή Άμυνας.
«Αυτό είναι δύσκολο, αλλά δυνατό. Αλλά δεν ξέρω αν κανείς έχει εξετάσει σοβαρά το ενδεχόμενο να διασφαλίσει την ευρωπαϊκή ασφάλεια απέναντι στην Αμερική. Είναι απλώς τρελό», πρόσθεσε.
Η ΕΕ διαθέτει ένα ισχυρό πολιτικό εργαλείο: τον Μηχανισμό κατά του Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument), το «εμπορικό κανόνι» που δημιουργήθηκε μετά την πρώτη θητεία Τραμπ, επιτρέποντας αντίποινα σε περιπτώσεις εμπορικού εκβιασμού.
Η ΕΕ είχε απειλήσει να το χρησιμοποιήσει μετά τους δασμούς του Τραμπ, αλλά το ανέβαλε τον Ιούλιο μετά τη συμφωνία των δύο πλευρών.
«Έχουμε εξαγωγές προς τις ΗΠΑ πάνω από 600 δισ. ευρώ, και για περίπου το ένα τρίτο αυτών, έχουμε μερίδιο αγοράς άνω του 50% – αυτό είναι η δύναμή μας», είπε ο Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Αλλά ο Τραμπ πρέπει να πιστέψει ότι η ΕΕ είναι σοβαρή, δεδομένου ότι στο παρελθόν η «σκληρή» ρητορική δεν είχε συνέχεια.
Στρατιωτική παρουσία
Αν οι ΗΠΑ αποφασίσουν στρατιωτικά να καταλάβουν τη Γροιλανδία, οι Ευρωπαίοι λίγα μπορούν να κάνουν για να τον σταματήσουν.
«Δεν θα επιτεθούμε προληπτικά στους Αμερικανούς πριν διεκδικήσουν τη Γροιλανδία, γιατί αυτό θα ήταν πριν από μια πράξη πολέμου», είπε ο Crosbie. «Αλλά η αντίδραση στην πρώτη κίνηση εξαρτάται από το μέγεθος της δύναμης των Αμερικανών».
Αν η εισβολή είναι περιορισμένη, είναι πιθανό να γίνουν συλλήψεις. Αν όμως οι ΗΠΑ κινηθούν μαζικά, η Δανία θα μπορούσε να αναγκαστεί να ανταποκριθεί στρατιωτικά, σύμφωνα με εντολή του 1952: οι δυνάμεις πρέπει «αμέσως να αναλάβουν τη μάχη χωρίς να περιμένουν διαταγές» σε περίπτωση επίθεσης σε δανικό έδαφος.
Οι ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να στείλουν στρατεύματα στη Γροιλανδία – εάν ζητηθεί από τη Δανία – για να αυξήσουν το κόστος μιας αμερικανικής εισβολής, είπε διπλωμάτης της ΕΕ.
Αν και είναι απίθανο να αντέξουν μια αμερικανική εισβολή, η παρουσία τους θα λειτουργούσε ως αποτρεπτικός παράγοντας.
