Αξιωματούχοι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ έμαθαν τη Μεγάλη Δευτέρα (06/04) για μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη ενόψει του τελεσίγραφου του Ντόναλντ Τραμπ προς την Τεχεράνη.
Ο Ανώτατος Ηγέτης, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είχε δώσει εντολή στους διαπραγματευτές του, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, να προχωρήσουν προς την επίτευξη συμφωνίας, σύμφωνα πηγές που επικαλείται το Axios σε δημοσίευμά του. Ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος απειλούσε δημοσίως με ολική καταστροφή, υπήρχαν ενδείξεις διπλωματικής δυναμικής στο παρασκήνιο, αν και ακόμη και πηγές κοντά στον Τραμπ δεν γνώριζαν ποιο αποτέλεσμα να αναμένουν μέχρι την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός.
Οι αμερικανικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή και αξιωματούχοι του Πενταγώνου πέρασαν εκείνες τις τελευταίες ώρες προετοιμάζοντας μια μαζική εκστρατεία βομβαρδισμών κατά των ιρανικών υποδομών και προσπαθώντας να καταλάβουν προς τα πού κλίνει ο Τραμπ.
«Δεν είχαμε ιδέα τι επρόκειτο να συμβεί. Ήταν τρελό», δήλωσε ένας αξιωματούχος του Υπουργείου Άμυνας. Οι σύμμαχοι στην περιοχή ετοιμάζονταν για ιρανικά αντίποινα σε άνευ προηγουμένου κλίμακα. Εντός του Ιράν, ορισμένοι πολίτες εγκατέλειπαν τα σπίτια τους σε μια προσπάθεια να αποφύγουν το κύριο βάρος των επιθέσεων. Αυτή η περιγραφή της διπλωματίας που απέτρεψε, προς το παρόν, την κλιμάκωση της έντασης, βασίζεται σε συνομιλίες με έντεκα πηγές που έχουν γνώση των συνομιλιών.
«Χωρίς τον Μοτζτάμπα, δεν θα υπήρχε συμφωνία»
Τη Δευτέρα το πρωί, ενώ ο Τραμπ χαιρετούσε το πλήθος σε μια πασχαλινή εκδήλωση στο Λευκό Οίκο, ένας «πολύ θυμωμένος» Στιβ Γουίτκοφ μιλούσε στο τηλέφωνο. Ο Αμερικανός απεσταλμένος είπε στους μεσολαβητές ότι η αντιπρόταση των 10 σημείων που οι ΗΠΑ είχαν μόλις λάβει από το Ιράν ήταν «μια καταστροφή, μια καταστροφή», ανέφερε πηγή με άμεση γνώση των γεγονότων.
Έτσι ξεκίνησε μια «χαοτική» μέρα τροποποιήσεων, με τους Πακιστανούς μεσολαβητές να διαβιβάζουν νέα σχέδια μεταξύ του Γουίτκοφ και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, και τους υπουργούς Εξωτερικών της Αιγύπτου και της Τουρκίας να προσπαθούν να γεφυρώσουν τις διαφορές.
Μέχρι τη Δευτέρα το βράδυ, οι μεσολαβητές είχαν λάβει την έγκριση των ΗΠΑ για μια επικαιροποιημένη πρόταση για εκεχειρία δύο εβδομάδων. Στη συνέχεια, εναπέκειτο στον Χαμενεΐ — ο οποίος, σύμφωνα με τις πηγές, συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία τη Δευτέρα και την Τρίτη — να λάβει μια απόφαση.
Η συμμετοχή του νέου ανώτατου ηγέτη ήταν αναγκαστικά μυστική και επίπονη. Αντιμετωπίζοντας άμεση απειλή δολοφονίας από το Ισραήλ, ο Χαμενεΐ επικοινωνούσε κυρίως μέσω αγγελιοφόρων που του μετέφεραν σημειώματα.
Δύο πηγές χαρακτήρισαν την έγκριση που έδωσε ο Χαμενεΐ στους διαπραγματευτές του για τη σύναψη συμφωνίας ως «σημαντική πρόοδο». Η περιφερειακή πηγή ανέφερε ότι ο Αραγσί διαδραμάτισε επίσης κεντρικό ρόλο τόσο στη διαχείριση των διαπραγματεύσεων όσο και στην πίεση που άσκησε στους διοικητές της Επαναστατικής Φρουράς ώστε να αποδεχθούν τη συμφωνία.
Η Κίνα συμβούλευε επίσης το Ιράν να αναζητήσει μια διέξοδο. Τελικά όμως, όλες οι σημαντικές αποφάσεις που ελήφθησαν τη Δευτέρα και την Τρίτη πέρασαν από τον Χαμενεΐ. «Χωρίς το πράσινο φως του, δεν θα είχε επιτευχθεί συμφωνία», ανέφερε η πηγή από την περιοχή.
Ήταν πλέον σαφές από το πρωί της Τρίτης ότι σημειωνόταν πρόοδος, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τον Τραμπ να προχωρήσει στην πιο τρομακτική απειλή του: «Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα χαθεί απόψε». Ορισμένα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το Ιράν διέκοπτε τις συνομιλίες ως αντίδραση. Πηγές που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις δήλωσαν στο Axios ότι αυτό δεν ίσχυε και ότι, στην πραγματικότητα, υπήρχε κάποια δυναμική.
Ο αντιπρόεδρος Βανς τηλεφωνούσε από την Ουγγαρία, επικοινωνώντας κυρίως με τους Πακιστανούς. Εν τω μεταξύ, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου βρισκόταν σε συχνή επαφή καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας με τον Τραμπ και την ομάδα του — αν και οι Ισραηλινοί ανησυχούσαν όλο και περισσότερο ότι είχαν χάσει τον έλεγχο της διαδικασίας.
Το τηλεφώνημα Τραμπ με Νετανιάχου
Υπήρχε μια γενική αντίληψη ότι τα μέρη συνεννοούνταν για μια εκεχειρία δύο εβδομάδων. Τρεις ώρες αργότερα, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, δημοσίευσε τους όρους στο X και κάλεσε τις δύο πλευρές να τους αποδεχθούν.
Ο Τραμπ άρχισε αμέσως να λαμβάνει τηλεφωνήματα και μηνύματα κειμένου από σκληροπυρηνικούς συμμάχους και εμπιστευτικούς του, οι οποίοι τον προέτρεπαν να την απορρίψει.
Τέτοια ήταν η σύγχυση γύρω από τη σκέψη του Τραμπ, ακόμη και μεταξύ των στενών συνεργατών του, που πολλοί άνθρωποι που είχαν μιλήσει με τον Τραμπ μόλις μία ή δύο ώρες νωρίτερα εξακολουθούσαν να πιστεύουν ότι θα απορρίψει την πρόταση εκεχειρίας — μέχρι τη στιγμή που την αποδέχτηκε.
Λίγο πριν δημοσιεύσει την απάντησή του, ο Τραμπ μίλησε με τον Νετανιάχου για να εξασφαλίσει τη δέσμευσή του να τηρήσει την εκεχειρία. Στη συνέχεια μίλησε με τον Πακιστανό Στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ για να κλείσει τη συμφωνία. Οι αμερικανικές δυνάμεις έλαβαν την εντολή να αποσυρθούν 15 λεπτά μετά την ανάρτηση του Τραμπ. Ο Αραγτσί συνέχισε, δηλώνοντας ότι το Ιράν θα τηρούσε την εκεχειρία και θα άνοιγε τα Στενά του Ορμούζ σε πλοία που θα λειτουργούσαν «σε συντονισμό με τις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν».
Μένει να δούμε σε ποιο βαθμό το Ιράν θα επιτρέψει την επανέναρξη της ναυτιλίας, ή πόσο σταθερός θα είναι ο Νετανιάχου στην τήρηση της εκεχειρίας. Ένας υψηλόβαθμος Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι ο Νετανιάχου είχε λάβει διαβεβαιώσεις ότι οι ΗΠΑ θα επιμείνουν στις ειρηνευτικές συνομιλίες ώστε το Ιράν να παραδώσει το πυρηνικό του υλικό, να σταματήσει τον εμπλουτισμό και να εγκαταλείψει την απειλή των βαλλιστικών πυραύλων.
Ο Βανς πιθανότατα θα ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες που έχουν προγραμματιστεί για την Παρασκευή στο Πακιστάν — αναμφίβολα η πιο σημαντική αποστολή της πολιτικής του καριέρας. Εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των οραμάτων των ΗΠΑ και του Ιράν για μια συμφωνία, αφήνοντας πολύ πιθανό το ενδεχόμενο να ξαναρχίσει ο πόλεμος.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και η εκπρόσωπος Τύπου Καρολάιν Λέβιτ αναμένεται να δώσουν συνεντεύξεις Τύπου την Τετάρτη, κατακρίνωντας όσους επέκριναν τις απειλές του Τραμπ για την εξόντωση του Ιράν. Θα υποστηρίξουν ότι οι απειλές του Τραμπ κατέστησαν δυνατή τη συμφωνία.
Το ιρανικό καθεστώς, το οποίο προβάλλει ακριβώς το αντίθετο επιχείρημα, ενδέχεται να αναρωτιέται αν οι απειλές του Τραμπ έχουν τελειώσει εντελώς.
Πηγή: Axios
