Καθώς ΗΠΑ και Ισραήλ διεξάγουν έναν πόλεμο χωρίς σαφή στρατηγική εξόδου, μεγάλες περιοχές του πλανήτη υφίστανται μεγαλύτερες οικονομικές συνέπειες σε σχέση με τους Αμερικανούς, αντιμετωπίζοντας ελλείψεις καυσίμων, πτώση εθνικών νομισμάτων και ισχυρότερα ενεργειακά σοκ.
Οι επιθέσεις του Ιράν έχουν σε μεγάλο βαθμό μπλοκάρει τα Στενά του Ορμούζ, μετατρέποντας τη δίοδο σε επικίνδυνη ζώνη για τα πλοία και εκτοξεύοντας τις τιμές του πετρελαίου. Αυτό έχει οδηγήσει σε αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων- κατά μέσο όρο 23,6% στις ΗΠΑ. Αν και το ποσοστό αυτό είναι υψηλό, παραμένει χαμηλότερο από άλλες χώρες, όπως η Νιγηρία (39,5%), το Λάος (32,9%) και η Αυστραλία (31,8%).
Σε αντίθεση με τη δεκαετία του 1970, οι ΗΠΑ δεν αντιμετωπίζουν εκτεταμένες ελλείψεις καυσίμων. Ωστόσο, τέτοια φαινόμενα έχουν ήδη εμφανιστεί σε χώρες της Ασίας. Η Ταϊλάνδη κάλεσε τους δημόσιους υπαλλήλους να εργαστούν από το σπίτι, ενώ σε ορισμένες περιοχές τα πρατήρια καυσίμων άδειασαν. Το Μπανγκλαντές και άλλες χώρες έχουν αρχίσει να εκδίδουν δελτία καυσίμων, ενώ η Σρι Λάνκα και οι Φιλιππίνες προχώρησαν ακόμη και σε τετραήμερη εργασία για την εξοικονόμηση ενέργειας.
Η κατάσταση αναμένεται να επιδεινωθεί, καθώς η κλιμάκωση των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές απειλεί με νέα φάση του πολέμου. Ωστόσο, για πολλές χώρες εκτός ΗΠΑ, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στις τιμές των καυσίμων. Η συμφόρηση στα Στενά του Ορμούζ, σε συνδυασμό με νέες επιθέσεις και αντίποινα που επηρεάζουν βασικούς παραγωγούς φυσικού αερίου, έχουν εκτοξεύσει τις τιμές του υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ευρώπη και την Ασία. Αυτό πλήττει ιδιαίτερα ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως οι χαρτοβιομηχανίες της Ιταλίας και οι χημικές εταιρείες της Γερμανίας. Αντίθετα, οι αμερικανικές επιχειρήσεις επωφελούνται από πιο σταθερές τιμές, καθώς οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός φυσικού αερίου.
Οι επιπτώσεις του πολέμου στην Ασία
Σχεδόν το ένα τρίτο των βασικών συστατικών λιπασμάτων προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, και ο πόλεμος προκαλεί καθυστερήσεις και ελλείψεις. Αυτό επηρεάζει ιδιαίτερα φτωχότερες χώρες. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ προειδοποιεί ότι έως και 45 εκατομμύρια άνθρωποι κινδυνεύουν να βιώσουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια. Παράλληλα, η διακοπή των εμπορικών ροών επιβαρύνει τις εφοδιαστικές αλυσίδες για τις χώρες που εξαρτώνται από τη Μέση Ανατολή για την κατασκευή ή τη διαμετακόμιση πλαστικών και ζωτικών βιομηχανικών χημικών ουσιών. Ορισμένες χώρες είναι απελπισμένες- με την Ταϊλάνδη να προσφέρεται να ανταλλάξει τρόφιμα και πρώτες ύλες με το Ιράν με αντάλλαγμα την ασφαλή διέλευση πλαστικών και λιπασμάτων.
Οι οικονομίες της Ασίας, που εξαρτώνται από εισαγόμενη ενέργεια, βλέπουν τα νομίσματά τους να υποχωρούν έναντι του δολαρίου. Η ινδική ρουπία έφτασε την Τετάρτη (18/3) σε ιστορικό χαμηλό, αυξάνοντας περαιτέρω το ήδη υψηλό κόστος της εισαγόμενης ενέργειας. Λίγες χώρες εξαρτώνται τόσο πολύ από τη Μέση Ανατολή για τις ενεργειακές τους ανάγκες όσο η Νότια Κορέα, μια χώρα με τεράστια βιομηχανική βάση που τώρα προετοιμάζεται για μια πιθανή νομισματική κρίση, με το γουόν να αγγίζει το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 17 ετών έναντι του δολαρίου. Προσπαθώντας να ανταποκριθεί στον ενεργειακό σοκ, ο Πρόεδρος Λι Τζε Μιούνγκ, εισήγαγε την περασμένη εβδομάδα ένα ανώτατο όριο στις τιμές του φυσικού αερίου. Η κυβέρνηση σχεδιάζει να διαθέσει 22,46 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα στρατηγικά της αποθέματα κατά τους επόμενους τρεις μήνες.
Στην Ιαπωνία, η Shin-Etsu Chemical προχωρά σε αυξήσεις τιμών της τάξης του 20%. Παρότι η εταιρεία διαθέτει παραγωγικές μονάδες παγκοσμίως, οι εγκαταστάσεις της στην Ιαπωνία έχουν δεχθεί μεγαλύτερο πλήγμα, λόγω της υψηλής εξάρτησης από εισαγόμενα πετρελαϊκά προϊόντα. Αντίθετα, η παραγωγή της στις Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζεται περισσότερο στο φθηνότερο, εγχώριο φυσικό αέριο, το οποίο παραμένει ανεπηρέαστο από τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ.
«Η κατάσταση στις ΗΠΑ είναι εντελώς διαφορετική. Οι πρώτες ύλες διαφέρουν, όπως και οι ενεργειακές συνθήκες λόγω της αφθονίας παραγωγής φυσικού αερίου», δήλωσε ο εκπρόσωπος της εταιρείας Τετσούγια Κοϊσικάουα. «Αυτή η αύξηση τιμών είναι ένα μέτρο μοναδικό για την Ιαπωνία και ισχύει μόνο για προϊόντα που κατασκευάζονται στη χώρα» πρόσθεσε.
Ο αντίκτυπος στην Ευρώπη
Στην Ευρώπη, οι επιπτώσεις είναι επίσης σοβαρές. Η ανάπτυξη στην ευρωζώνη αναμένεται να επιβραδυνθεί, ενώ ο πληθωρισμός αυξάνεται. Κλάδοι όπως η γεωργία, η χημική βιομηχανία και η αυτοκινητοβιομηχανία πλήττονται ιδιαίτερα.
Η τράπεζα ING, με έδρα την Ολλανδία, υποβάθμισε τις προβλέψεις της για τις 20 χώρες της Ευρώπης που χρησιμοποιούν το ευρώ, εκτιμώντας πλέον ότι η ανάπτυξη το 2026 θα διαμορφωθεί στο 0,9%, από 1,2% που είχε προβλέψει προηγουμένως, λόγω των διαταραχών στις τιμές της ενέργειας και σε άλλους τομείς, καθώς και των διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα, όπως δήλωσε στην εφημερίδα Washington Post ο Κάρστεν Μπρζέσκι, επικεφαλής μακροοικονομικής έρευνας της τράπεζας παγκοσμίως. Αυτό συγκρίνεται με ένα ελαφρώς λιγότερο οδυνηρό συνολικό πλήγμα που προβλέπεται στις ΗΠΑ, όπου οι προβλέψεις έχουν μετατοπίσει τις εκτιμήσεις σε ανάπτυξη 2,4% από 2,6%.
Η διαφορά στον αντίκτυπο στους καταναλωτές θα μπορούσε να είναι πιο έντονη- με τον ετήσιο πληθωρισμό στην ευρωζώνη να προβλέπεται να αυξηθεί στο 3% από 2,1%, σε σύγκριση με τις αναμενόμενες αυξήσεις στις ΗΠΑ από 3% σε 3,3%, σύμφωνα με τον Μπρζέσκι.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά τρόπους αντιμετώπισης της κρίσης, με συζητήσεις για μέτρα στήριξης της οικονομίας και περιορισμού του ενεργειακού κόστους. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις εκφράζουν ανησυχία ότι οι αμερικανικές εταιρείες αποκτούν πλεονέκτημα λόγω χαμηλότερων ενεργειακών τιμών.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι ο πόλεμος, ο οποίος βρίσκεται πλέον στην τρίτη εβδομάδα, έχει ήδη αυξήσει το κόστος των ευρωπαϊκών εισαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου κατά 6 δισεκατομμύρια ευρώ και πρότεινε να επιτραπούν περισσότερες κρατικές ενισχύσεις στους κλάδους, να μειωθούν τα τέλη δικτύου και οι φόροι στην ενέργεια, καθώς και να αναπροσαρμοστεί η προσφορά δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Τα μέτρα αυτά δεν είναι τόσο δραστικά όσο οι παρεμβάσεις που έχουν ζητήσει ορισμένοι αξιωματούχοι, όπως ο περιορισμός των τιμών του φυσικού αερίου ή η αναστολή βασικών πολιτικών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Ο Άξελ Έμπεκε, διευθύνων σύμβουλος της A. Ebbecke Verfahrenstechnik, μιας γερμανικής εταιρείας παραγωγής εξειδικευμένων βιομηχανικών σκονών, δήλωσε ότι ο πόλεμος είχε αυξήσει το κόστος αποστολής για βασικά συστατικά που φτάνουν από τη Μέση Ανατολή κατά 40%, καθώς τα πλοία πρέπει να διανύσουν χιλιάδες χιλιόμετρα προκειμένου να παρακάμψουν το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδος.
Ένα θετικό στοιχείο, σύμφωνα με τον Έμπεκε, είναι η αύξηση των πωλήσεων προς τον αμερικανικό στρατό, μεταξύ των οποίων και νέες εξειδικευμένες μάσκες που κατασκευάζει η εταιρεία του για περιπτώσεις πυρκαγιάς σε πλοία. Η ενίσχυση αυτής της αγοράς, σε συνδυασμό με την εκτίμησή του ότι οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στη Γερμανία θα αυξηθούν περαιτέρω λόγω του πολέμου- πέρα από το γεγονός ότι είναι ήδη τριπλάσιες σε σχέση με τις ΗΠΑ- τον ωθεί να εξετάζει τη μεταφορά περισσότερων δραστηριοτήτων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πηγή: Washington Post
