Οι τροφές που καταναλώνουμε καθημερινά περιέχουν πλήθος μικροπλαστικών και νανοπλαστικών που επηρεάζουν τον οργανισμό μας.
Η έρευνα για τα μικροπλαστικά είναι -σχετικά- νέα. Μέχρι στιγμής, οι μελέτες χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους για τον εντοπισμό και τη μέτρηση των μικροπλαστικών. Η έλλειψη τυποποιημένου πρωτοκόλλου δυσκολεύει τη σωστή σύγκριση των ευρημάτων, σύμφωνα με την Jane Muncke, επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης, διευθύντρια και επικεφαλής επιστήμονας στο Food Packaging Forum.
Οι επιστήμονες γνωρίζουν, εδώ και καιρό, ότι πιθανόν υπάρχουν τοξικές χημικές ουσίες που διαρρέουν από τα πλαστικά στα τρόφιμα. Αυτό που είναι λιγότερο σαφές, άρα περισσότερο ανησυχητικό, είναι η σπουδαιότητα της πηγής έκθεσης μας σε πλαστικά σωματίδια που υπάρχουν στις συσκευασίες τροφίμων, καθώς και οι επιδράσεις στην υγεία μας.
Το σκίσιμο της πλαστικής μεμβράνης από την οποία καλύπτονται το κρέας, τα προπαρασκευασμένα φρούτα και τα λαχανικά μπορεί να μολύνει τα τρόφιμα μας με μικροπλαστικά και νανοπλαστικά. Η μόλυνση από πλαστικά προκαλείται και από το άνοιγμα της συσκευασίας αλλαντικών και τυριών, καθώς και όταν βάζουμε ένα φακελάκι τσαγιού σε ζεστό νερό ή όταν ανοίγουμε ένα μπουκάλι με γάλα ή χυμό πορτοκάλι. Τα γυάλινα μπουκάλια και βαζάκια με μεταλλικό καπάκι, το οποίο είναι επικαλυμμένο με πλαστικό, απελευθερώνουν μικροπλαστικά.
Σε έρευνα, που έκανε το Food Packaging Forum και δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024, διαπιστώθηκε ότι, περισσότερες από 3.600 χημικές ουσίες διαρρέουν στα καταναλωτικά προϊόντα, κατά τη διάρκεια της παρασκευής, της επεξεργασίας, της συσκευασίας και της αποθήκευσης τροφίμων, καταλήγοντας στο ανθρώπινο σώμα. Εβδομήντα εννέα από αυτές τις χημικές ουσίες, που χρησιμοποιούνται στην επεξεργασία τροφίμων, προξενούν καρκίνο, γενετικές μεταλλάξεις, ορμονικές και αναπαραγωγικές διαταραχές καθώς και άλλα προβλήματα υγείας.
«Αυτή η νέα μελέτη αναδεικνύει τη συσκευασία τροφίμων και τον εξοπλισμό επεξεργασίας ως πιθανώς σημαντικές πηγές και μικροπλαστικής μόλυνσης στα τρόφιμα που καταναλώνουμε —και τελικά στο σώμα μας», δήλωσε ο Andrews, ερευνητής που δεν συμμετείχε στην έρευνα. «Η μελέτη αυτή θα πρέπει να σημάνει συναγερμό», συμπλήρωσε.
H τριβή από την επανάληψη ανοίγματος – κλεισίματος των καπακιών σε γυάλινα και πλαστικά μπουκάλια απελευθερώνει απροσδιόριστη ποσότητα μικροπλαστικών ή νανοπλαστικών στο ρόφημα ή στο ποτό μας.
Η έρευνα δείχνει ότι, ο αριθμός των μικροπλαστικών αυξάνεται με κάθε άνοιγμα μπουκαλιού οπότε μπορούμε να πούμε, ότι η χρήση του αντικειμένου επαφής με τα τρόφιμα οδηγεί στην απελευθέρωση μικροπλαστικών και νανοπλαστικών», δήλωσε η Zimmermann, υπεύθυνη επιστημονικής επικοινωνίας στο Food Packaging Forum, μη κερδοσκοπικό ίδρυμα, που μελετά τις χημικές ουσίες σε υλικά επαφής με τρόφιμα.
Οι ερευνητές έχουν μετρήσει μικροπλαστικά και νανοπλαστικά σε τρόφιμα και ποτά, όπως η μπύρα, το ψάρι που βρίσκεται σε κονσέρβα, το ρύζι, το μεταλλικό νερό, τα σακουλάκια τσαγιού, το αλάτι που βάζουμε στο γεύμα μας, φαγητά που παίρνουμε σε πακέτο και στα αναψυκτικά. Με λίγα λόγια, -σχεδόν- σε όλα τα τρόφιμα που καταναλώνουμε υπάρχουν πολλά μικροπλαστικά και νανοπλαστικά. Οι συσκευασίες τους είναι άμεση πηγή αυτών των ουσιών.
Τι είναι τα μικροπλαστικά και τι τα νανοπλαστικά;
Τα μικροπλαστικά είναι θραύσματα πολυμερών που μπορεί να έχουν μέγεθος μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια, τα οποία συνήθως ορίζονται ως σωματίδια μεγέθους μεταξύ ενός 1 μικρομέτρου έως 5 χιλιοστά. Οτιδήποτε μικρότερο θεωρείται νανοπλαστικό και πρέπει να μετριέται σε δισεκατομμυριοστά του μέτρου. Συγκεκριμένα το μέγεθος των νανοπλαστικών είναι 1/1.000 του μέσου πλάτους μιας ανθρώπινης τρίχας. Είναι τόσο μικρά που μπορούν να μετακινηθούν μέσω των ιστών του πεπτικού συστήματος ή των πνευμόνων στην κυκλοφορία του αίματος. Καθώς το αίμα κυκλοφορεί, τα πλαστικά μπορεί να διανέμουν -ενδεχομένως- επιβλαβείς συνθετικές χημικές ουσίες σε όλο το σώμα και μέσα στα κύτταρα.
Σε πρόσφατες μελέτες διαπιστώθηκε ότι έχουν εντοπίσει μικροπλαστικά και νανοπλαστικά σε ιστό του ανθρώπινου εγκεφάλου, στους όρχεις και το πέος, στο ανθρώπινο αίμα, στους ιστούς των πνευμόνων και του ήπατος, στα ούρα και τα κόπρανα, στο μητρικό γάλα και στον πλακούντα. Μελέτη του Μαρτίου του 2024, διαπίστωσε ότι τα άτομα με μικροπλαστικά ή νανοπλαστικά στους ιστούς των καρωτίδων είχαν διπλάσιες πιθανότητες να πάθουν καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό ή να πεθάνουν από οποιαδήποτε αιτία τα επόμενα τρία χρόνια, σε σχέση με τα άτομα που δεν είχαν καθόλου.
Ενέργειες που αυξάνουν την απελευθέρωση μικροπλαστικών
Τα υπέρ – επεξεργασμένα τρόφιμα περιέχουν σημαντικά περισσότερα μικροπλαστικά από τα ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα. Λόγω μεγαλύτερων αριθμών βημάτων παραγωγής, αυξάνεται ο χρόνος επαφής με τον πλαστικό εξοπλισμό επεξεργασίας τροφίμων. Έτσι, είναι μεγαλύτερη η πιθανότητα «μετανάστευσης» μικροπλαστικών και νανοπλαστικών στις τροφές. Η μετανάστευση στα τρόφιμα, επίσης, αυξάνεται όταν η πλαστική συσκευασία θερμαίνεται, πλένεται για επαναχρησιμοποίηση, εκτίθεται στον ήλιο και υπόκειται σε μηχανικό στρες, όπως η στρέψη που χρησιμοποιείται για το άνοιγμα ενός καπακιού μπουκαλιού. Αυτός ο τύπος επαναλαμβανόμενης καταπόνησης μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη τριβή από το απλό άνοιγμα ενός πλαστικού δοχείου.
Μια από τις μελέτες διαπίστωσε ότι ένα λίτρο νερό περιείχε κατά μέσο όρο 240.000 πλαστικά σωματίδια από επτά τύπους πλαστικών, εκ των οποίων το 90% αναγνωρίστηκε ως νανοπλαστικά και τα υπόλοιπα ως μικροπλαστικά.
Σε μία μελέτη οι ερευνητές έπλυναν ένα μπολ μελαμίνης 10, 20, 50 και 100 φορές. Μέτρησαν την ποσότητα μικροπλαστικών που απελευθερωνόταν κάθε φορά. Διαπίστωσαν ότι, η απελευθέρωση μικροπλαστικών αυξανόταν με τον μεγαλύτερο αριθμό πλυσίματος. Η μελαμίνη χρησιμοποιείται για την κατασκευή μπολ, πιάτων, φλιτζανιών και άλλων πλαστικών συσκευών.
Πως να περιορίσετε την έκθεση σας στο πλαστικό;
Είναι απίθανο να καταφέρετε να αποφύγετε εντελώς τα μικροπλαστικά. Όμως, υπάρχουν βήματα που μπορεί κανείς να ακολουθήσει, προκειμένου να μειώσει την έκθεση του σε πλαστικά και στις χημικές ουσίες που τα απελευθερώνουν.
Τρόποι μείωσης πλαστικού αποτυπώματος:
- Καθημερινή χρήση δοχείων από ανοξείδωτο ατσάλι και γυαλί
- Να μην ζεσταίνετε φαγητό ή ποτό σε πλαστικό φούρνο μικροκυμάτων, συμπεριλαμβανομένου του βρεφικού γάλακτος και του αντλημένου μητρικού γάλακτος
- Μην βάζετε πλαστικά στο πλυντήριο πιάτων. Η θερμότητα που εκρήγνυται προκαλεί τη διαρροή χημικών ουσιών
- Ελέγξτε τον κωδικό ανακύκλωσης στο κάτω μέρος της συσκευασίας για να βρείτε τον τύπο πλαστικού. Να αποφύγετε τα πλαστικά με κωδικό ανακύκλωσης 3, γιατί συνήθως, περιέχουν φθαλικές ενώσεις.
- Χρησιμοποιήστε επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες στο σούπερ μάρκετ.
- Όταν πηγαίνετε τα ρούχα στο καθαριστήριο μπορείτε να τα βάζετε σε μια υφασμάτινη τσάντα με φερμουάρ και να ζητάτε να σας επιστρέφονται εκεί
- Μπορείτε να βάλετε ένα ζευγάρι μαχαιροπίρουνο στη τσάντα που παίρνετε στη δουλειά. Έτσι είστε σίγουροι πως αν φάτε από το κυλικείο ή αν πάρετε κάτι απ’ έξω δεν θα χρειαστεί να ζητήσετε πλαστικά μαχαιροπίρουνα
Η μείωση του πλαστικού είναι καθαρά και μόνο στο χέρι μας!
