Για δεκαετίες, το έμφραγμα του μυοκαρδίου αποδίδονταν κυρίως στα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης, την κακή διατροφή, το κάπνισμα ή την υπέρταση. Ωστόσο, μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι και τα βακτήρια του στόματος μπορούν να προκαλέσουν έμφραγμα του μυοκαρδίου. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές από τη Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο διαπίστωσαν πως τα βακτήρια που βρίσκονται συνήθως στο στόμα- και ειδικά οι στρεπτόκοκκοι viridans– μπορεί να πυροδοτήσουν έμφραγμα του μυοκαρδίου.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν τις αθηρωματικές πλάκες από 121 άτομα που πέθαναν ξαφνικά εκτός νοσοκομείου, μαζί με δείγματα αρτηριών από 96 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε αγγειακές χειρουργικές επεμβάσεις. Παραδόξως, ανιχνεύθηκε βακτηριακό DNA σε σχεδόν τις μισές από όλες τις περιπτώσεις. Ανάμεσα στους βασικούς «υπόπτους» ξεχωρίζουν οι στρεπτόκοκκοι viridans– τα ίδια βακτήρια που προκαλούν οδοντική πλάκα και λοιμώξεις των ούλων– καθώς εντοπίστηκαν στο 42% των αθηρωματικών πλακών και στο 43% των χειρουργικών δειγμάτων.
Πώς τα βακτήρια του στόματος γίνονται θανατηφόρα
Αυτό που καθιστά την ανακάλυψη ιδιαίτερα ανησυχητική είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτά τα βακτήρια δρουν μέσα στις αρτηρίες. Αντί να κινούνται ελεύθερα, σχηματίζουν βιοφίλμ — κολλώδεις βακτηριακές αποικίες που «κρύβονται» βαθιά μέσα στις αθηρωματικές πλάκες. Τα βακτήρια μέσα στο βιοφίλμ παραμένουν σε κατάσταση ύπνωσης πλήρως προστατευμένα από το ανοσοποιητικό σύστημα.
«Τα ευρήματά μας υποστηρίζουν την υπόθεση ότι μια λοίμωξη μπορεί να πυροδοτήσει έμφραγμα του μυοκαρδίου», εξήγησαν οι συγγραφείς, επισημαίνοντας μια ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της βακτηριακής παρουσίας, της σοβαρής αθηροσκλήρωσης και των θανάτων από στεφανιαία νόσο.
Πώς τα βακτήρια του στόματος φτάνουν στις αρτηρίες της καρδιάς
Οι στρεπτόκοκκοι viridans κατοικούν συνήθως αβλαβώς στη στοματική κοιλότητα, αποτελώντας από τα πρώτα βακτήρια που προσκολλώνται στα δόντια και συμβάλλουν στον σχηματισμό της οδοντικής πλάκας. Μπορούν να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος κατά τη διάρκεια καθημερινών δραστηριοτήτων όπως το βούρτσισμα ή ο καθαρισμός των δοντιών ή ακόμα και η μάσηση, ειδικά όταν υπάρχει φλεγμονή στα ούλα.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα βακτήρια μπορεί να προσκολληθούν επίσης στις ανώμαλες επιφάνειες των πλακών μετά από επεισόδια προσωρινής βακτηριαιμίας (είσοδος βακτηρίων στην κυκλοφορία του αίματος).
Από τις κρυφές αποικίες στην ξαφνική ενεργοποίηση
«Οι στρεπτόκοκκοι viridans αποικίζουν τον πυρήνα της αθηρωματικής πλάκας ως βιοφίλμ, αθέατο από τα μακροφάγα του έμφυτου ανοσοποιητικού συστήματος», αναφέρουν οι ερευνητές. Τα μακροφάγα είναι κύτταρα που αναγνωρίζουν και καταστρέφουν τους εισβολείς, αλλά φαίνεται πως αδυνατούν να εντοπίσουν αυτές τις κρυφές κοινότητες βακτηρίων.
Τα βιοφίλμ δεν παραμένουν πάντα σε ύπνωση. Η μελέτη υποδεικνύει ότι «μπορούν να ενεργοποιηθούν από κάποιους άγνωστους παράγοντες», οδηγώντας στην παραγωγή πιο επιθετικών βακτηρίων, τα οποία στη συνέχεια διασπείρονται από το βιοφίλμ. Μόλις ενεργοποιηθούν αυτά τα βακτήρια γίνονται ορατά από το ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο κατακλύζει την περιοχή και προκαλεί φλεγμονή.
Σε αντίθεση με τα κρυφά βιοφίλμ, αυτά τα ενεργοποιημένα βακτήρια διεισδύουν στις ραγισμένες περιοχές των πλακών σε ανθρώπους που πέθαναν από έμφραγμα. Εργαστηριακές μελέτες έδειξαν ότι η αντίδραση του ανοσοποιητικού παράγει ένζυμα που διασπούν τη δομή της πλάκας, αυξάνοντας την πιθανότητα εμφράγματος.
Γιατί απέτυχαν προηγούμενες δοκιμές με αντιβιοτικά
Η ανακάλυψη αυτή μπορεί να εξηγήσει ένα μακροχρόνιο αίνιγμα. Για χρόνια, οι ερευνητές υποψιάζονταν ότι οι λοιμώξεις συμβάλλουν στην ανάπτυξη καρδιακών παθήσεων, γεγονός που οδήγησε σε μεγάλες κλινικές δοκιμές για να διαπιστωθεί αν τα αντιβιοτικά μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφράγματος. Ωστόσο, οι περισσότερες από αυτές τις δοκιμές απέτυχαν, αφήνοντας ανοιχτά ερωτήματα γύρω από τη θεωρία του ρόλου των λοιμώξεων.
Τα βιοφίλμ είναι εξαιρετικά ανθεκτικά στα αντιβιοτικά, καθώς τα βακτήρια που τα αποτελούν, παραμένουν προστατευμένα και αδρανή. Έτσι, οι θεραπείες που είναι αποτελεσματικές σε ενεργές λοιμώξεις αποδεικνύονται αναποτελεσματικές απέναντι σε αυτές τις σταθερές, «οχυρωμένες» αποικίες.
«Γνωρίζουμε πλέον ότι η χρόνια φλεγμονή συχνά οφείλεται σε βακτηριακό βιοφίλμ που μπορεί να αποφύγει το ανοσοποιητικό σύστημα και είναι ανθεκτικό στα αντιβιοτικά, κάτι που πιθανώς εξηγεί την αποτυχία των δοκιμών», έγραψαν οι ερευνητές.
Μια νέα προσέγγιση στην πρόληψη εμφράγματος
Η ίδια ερευνητική ομάδα έχει εντοπίσει στρεπτόκοκκους viridans σε θρόμβους αίματος ασθενών που είχαν υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο, καθώς και σε ανευρύσματα εγκεφάλου, υποδηλώνοντας ότι αυτά τα βακτήρια μπορεί να συμβάλουν στην εμφάνιση επικίνδυνων προβλημάτων υγείας. Προηγούμενες μελέτες της ομάδας έδειξαν επίσης ότι τα θύματα αιφνιδίου καρδιακού θανάτου συχνά είχαν χειρότερη στοματική υγεία από τον μέσο όρο.
Η κακή στοματική υγιεία διευκολύνει τη διείσδυση βακτηρίων στην κυκλοφορία του αίματος και την εγκατάστασή τους στις αρτηρίες. Ωστόσο, μόλις σχηματιστούν τα βιοφίλμ, μπορούν να παραμείνουν «κρυμμένα» και ενεργά στις αρτηρίες για πολλά χρόνια.
Η πρόληψη των εμφραγμάτων στο μέλλον μπορεί να υπερβεί τη διαχείριση της χοληστερίνης και της αρτηριακής πίεσης, περιλαμβάνοντας στρατηγικές για την ανίχνευση και διάσπαση βακτηριακών βιοφίλμ.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of the American Heart Association.
ΠΗΓΗ: Studyfinds
