Σημαντική αλλαγή στον τρόπο που θα εισπράττονται τα δημοτικά τέλη προανήγγειλε στη Βουλή ο υπουργός Εσωτερικών, Θόδωρος Λιβάνιος, στο πλαίσιο της συζήτησης για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η κυβερνητική παρέμβαση, όπως παρουσιάστηκε, δεν είναι απλώς μια τεχνική διευθέτηση, αλλά μια τομή που φιλοδοξεί να αλλάξει το μοντέλο χρηματοδότησης και λογοδοσίας των δήμων, αποσυνδέοντας μια βασική υποχρέωση των πολιτών από τον λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος.
Σύμφωνα με τον υπουργό, από την 1η Ιανουαρίου 2028 τα δημοτικά τέλη θα πάψουν να εισπράττονται μέσω των λογαριασμών ρεύματος και θα διακοπεί πλήρως η διασύνδεσή τους με τη ΔΕΗ και τους ιδιώτες παρόχους ενέργειας.
Με άλλα λόγια, το τέλος εποχής για την είσπραξη «μέσα από το ρεύμα» σηματοδοτεί μια νέα διαδικασία που μεταφέρει το κέντρο βάρους απευθείας στους δήμους και στους πολίτες, με ξεχωριστή χρέωση, ξεκάθαρη ενημέρωση και διαφορετικό μηχανισμό πληρωμής.
Πώς θα εισπράττονται τα δημοτικά τέλη από το 2028
Ο σχεδιασμός που παρουσιάστηκε προβλέπει ότι οι πολίτες θα λαμβάνουν έναν ετήσιο λογαριασμό, ο οποίος θα εκδίδεται κάθε Ιανουάριο και θα αναγράφει συγκεντρωτικά το συνολικό ποσό των δημοτικών τελών που αντιστοιχούν στο ακίνητο ή στη χρήση για την οποία επιβάλλονται.
Το ποσό θα μπορεί να εξοφλείται σε 12 μηνιαίες δόσεις, ώστε η επιβάρυνση να κατανέμεται μέσα στη χρονιά και να μην λειτουργεί ως αιφνιδιαστικό κόστος για τα νοικοκυριά.
Παράλληλα, θα προβλέπεται έκπτωση για εφάπαξ πληρωμή, δίνοντας κίνητρο σε όσους έχουν τη δυνατότητα να τακτοποιούν νωρίτερα την υποχρέωσή τους.
Η λογική, όπως εξηγήθηκε, είναι να γίνει η διαδικασία πιο διαφανής και πιο «καθαρή»: ο πολίτης να γνωρίζει ακριβώς τι πληρώνει, σε ποιον το πληρώνει και με ποια αιτιολογία, χωρίς οι δημοτικές χρεώσεις να «χάνονται» μέσα σε έναν λογαριασμό κοινής ωφέλειας.
Για να εφαρμοστεί το νέο μοντέλο είσπραξης, απαιτείται Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο –όπως ειπώθηκε– θα εκδοθεί το επόμενο διάστημα. Η λεπτομέρεια αυτή έχει σημασία, καθώς το διάταγμα θα καθορίσει κρίσιμα ζητήματα εφαρμογής: τον τρόπο αποστολής των ειδοποιητηρίων, τα κανάλια πληρωμής, τις προθεσμίες, τις διαδικασίες ρύθμισης, αλλά και τον μηχανισμό αντιμετώπισης οφειλών.
Τι αλλάζει για πολίτες και δήμους
Η αποσύνδεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ρεύματος αλλάζει μια πρακτική δεκαετιών, η οποία είχε το πλεονέκτημα της υψηλής εισπραξιμότητας, αλλά και σημαντικές στρεβλώσεις.
Από τη μία, πολλοί πολίτες θεωρούσαν ότι πληρώνουν «ένα συνολικό πακέτο» χωρίς σαφή εικόνα για το ύψος και το περιεχόμενο των δημοτικών χρεώσεων.
Από την άλλη, η σύνδεση με την ηλεκτροδότηση δημιουργούσε κοινωνικές και πολιτικές εντάσεις, αφού η μη πληρωμή μπορούσε να οδηγήσει σε αλυσιδωτές συνέπειες ή σε πιεστικές καταστάσεις, ειδικά για ευάλωτα νοικοκυριά.
Με το νέο σύστημα, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ενισχύεται η αυτοτέλεια των δήμων, καθώς η είσπραξη περνά πιο άμεσα στη δική τους ευθύνη, ενώ ενδυναμώνεται η διαφάνεια, αφού τα δημοτικά τέλη θα εμφανίζονται ως ξεχωριστή υποχρέωση και όχι ως «παράρτημα» της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Ταυτόχρονα, προκύπτει ένα προφανές ερώτημα που θα κριθεί στην πράξη: θα καταφέρουν όλοι οι δήμοι να διαχειριστούν αποτελεσματικά την έκδοση, την παρακολούθηση και την είσπραξη, χωρίς να δημιουργηθούν νέες καθυστερήσεις ή διοικητικά βάρη;
Ο κ. Λιβάνιος χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση ως μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου αλλαγών που φέρνει ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης, μιλώντας για «μοναδική ευκαιρία να λυθούν προβλήματα δεκαετιών».
Όπως είπε, «κλείνει ένας κύκλος νομοθέτησης και ανοίγει ο κύκλος της εφαρμογής», θέλοντας να υπογραμμίσει ότι το βάρος μεταφέρεται πλέον από τις εξαγγελίες στην καθημερινή λειτουργία των δήμων.
Σκληρή πολιτική σύγκρουση στη Βουλή για τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης
Παρότι η αλλαγή στον τρόπο είσπραξης των δημοτικών τελών τράβηξε το ενδιαφέρον, η συζήτηση στη Βουλή εξελίχθηκε συνολικά σε σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση. Στο επίκεντρο βρέθηκαν τόσο η αλλαγή του εκλογικού συστήματος για την ανάδειξη δημάρχων όσο και το ζήτημα της οικονομικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, άσκησε έντονη κριτική, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι «αποδυναμώνει τη δημοκρατική νομιμοποίηση». Μάλιστα, δεσμεύτηκε πως, εφόσον μεσολαβήσουν εθνικές εκλογές και το ΠΑΣΟΚ αναλάβει τη διακυβέρνηση, «ο νέος εκλογικός νόμος δεν θα εφαρμοστεί». Η τοποθέτηση αυτή ανέδειξε ότι η αντιπαράθεση δεν είναι απλώς θεσμική, αλλά και βαθιά πολιτική, με τις αλλαγές να αντιμετωπίζονται ως ζήτημα ισορροπιών και εξουσίας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο υπουργός απάντησε ότι το προηγούμενο σύστημα είχε εξαντλήσει τα όριά του, επισημαίνοντας προβλήματα όπως η χαμηλή συμμετοχή στον δεύτερο γύρο και οι καθυστερήσεις στην έκδοση αποτελεσμάτων.
Υποστήριξε ότι η νέα διαδικασία είναι πιο καθαρή, πιο γρήγορη και πιο λειτουργική, παρουσιάζοντάς την ως αναγκαία προσαρμογή για να μειωθούν οι παθογένειες που επαναλαμβάνονταν σε κάθε εκλογική αναμέτρηση.
Η κριτική, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στην αξιωματική αντιπολίτευση. Τα κόμματα της ελάσσονος αντιπολίτευσης κατήγγειλαν ότι ο νέος Κώδικας περιορίζει τον ρόλο των δημοτικών συμβουλίων και ενισχύει υπέρμετρα τις εξουσίες των δημάρχων.
Στον πυρήνα της διαφωνίας βρίσκεται το κατά πόσο οι αλλαγές οδηγούν σε πιο αποτελεσματική διοίκηση ή σε συγκέντρωση αρμοδιοτήτων που αποδυναμώνει τον συλλογικό έλεγχο και τη θεσμική ισορροπία μέσα στους δήμους.
Το κρίσιμο στοίχημα μέχρι το 2028
Καθώς η εφαρμογή μετατίθεται για το 2028, υπάρχει χρόνος για προετοιμασία, αλλά και για να φανεί αν θα υπάρξουν διορθώσεις, πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας ή μεταβατικά στάδια.
Σε κάθε περίπτωση, η αλλαγή στον τρόπο που θα εισπράττονται τα δημοτικά τέλη αποτελεί ένα από τα πιο απτά σημεία της μεταρρύθμισης, γιατί αγγίζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών και τη ρευστότητα των δήμων.
