Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εντείνει τις προσπάθειές του για αντεκδίκηση, παγκόσμια κυριαρχία και αμείλικτη άσκηση εξουσίας στο εσωτερικό.
Η πρώτη πλήρης εβδομάδα του 2026 θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική για τη δεύτερη προεδρία του Τραμπ, αφού το προηγούμενο έτος έκλεισε με προβλέψεις ότι η εξουσία του θα άρχιζε να φθίνει, όπως συχνά συμβαίνει με προέδρους που βρίσκονται σε δεύτερη και τελευταία θητεία.
Όμως ο Τραμπ δεν επρόκειτο ποτέ να μείνει αδρανής και να παρακολουθεί το κύρος του «ισχυρού άνδρα» να διαβρώνεται. Εκδίωξε τον δικτάτορα της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, και σχεδιάζει να διαχειρίζεται προσωπικά τα πετρελαϊκά αποθέματα της χώρας, επιδιώκοντας να κυριαρχήσει στο Δυτικό Ημισφαίριο. Έχει απαιτήσει την κυριότητα της Γροιλανδίας σε μια πιθανή νέα ιμπεριαλιστική αρπαγή εδαφών. Και την Κυριακή, η κυβέρνησή του δεσμεύτηκε ότι δεν θα υποχωρήσει από την εκκαθάριση κατά των παράτυπων μεταναστών, παρά τη δολοφονία της κατοίκου της Μινεάπολης, Ρενέ Γκουντ από πράκτορα της ICE.
Η δεύτερη εβδομάδα του έτους ξεκίνησε με ακόμη έναν πολιτικό κεραυνό την Κυριακή, όταν ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, Τζερόμ Πάουελ, αποκάλυψε ότι ομοσπονδιακοί εισαγγελείς έχουν ανοίξει έρευνα για την ανακαίνιση των κεντρικών γραφείων της Fed. Ο Πάουελ κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι τον στοχοποιεί επειδή αρνείται να υποκύψει στις πιέσεις του Τραμπ για μεγάλες μειώσεις επιτοκίων.
Αξιωματούχοι αρνήθηκαν να δώσουν λεπτομέρειες για την υπόθεση, όμως ο ισχυρισμός του Πάουελ ότι είναι θύμα της εργαλειοποίησης του Υπουργείου Δικαιοσύνης έρχεται σε συνέχεια της χρήσης της ομοσπονδιακής εξουσίας από τον Τραμπ για τη δίωξη φερόμενων εχθρών, μεταξύ αυτών και του πρώην διευθυντή του FBI, Τζέιμς Κόμεϊ, σε υποθέσεις που δεν άντεξαν πάντα στον δικαστικό έλεγχο.
Η έρευνα κατά του Πάουελ στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα στον διάδοχό του, τον οποίο αναμένεται να προτείνει ο Τραμπ φέτος: μην αγνοήσεις τις απαιτήσεις του προέδρου, ακόμη κι αν καταστρέφουν την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, που αποτελεί θεμέλιο της ισχυρής αμερικανικής οικονομίας.
Ο Τραμπ βρίσκεται επίσης αντιμέτωπος με μια ακόμη εξαιρετικά επικίνδυνη πιθανή περιπέτεια στο εξωτερικό. Σύμβουλοι τού έχουν παρουσιάσει επιλογές για στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, ώστε να επιβάλει την «κόκκινη γραμμή» του, αφού προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα «αρχίσουν να πυροβολούν» αν το καθεστώς καταστείλει τις αυξανόμενες διαδηλώσεις. Παρά τις απειλές του, εκατοντάδες διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί.
Ο πρόεδρος πέρασε επίσης το Σαββατοκύριακο απειλώντας την Κούβα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η κυβέρνησή του ελπίζει ότι ο έλεγχος της Βενεζουέλας θα ασκήσει ασφυκτική πίεση στο κομμουνιστικό καθεστώς που αψηφά τις ΗΠΑ εδώ και 65 χρόνια, οδηγώντας το είτε σε συμφωνία με την Ουάσιγκτον είτε σε πολιτική κατάρρευση.
Μέχρι στιγμής φέτος, ο Τραμπ δείχνει ότι το δεύτερο έτος της επιστροφής του στον Λευκό Οίκο θα επιταχύνει μια τάση που ξεκίνησε από το πρώτο: δείξτε του έναν συνταγματικό περιορισμό, έναν διεθνή νόμο ή ένα κατεστημένο πλαίσιο, και το ένστικτό του είναι να το συντρίψει.
Το αποτέλεσμα είναι ότι εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο βρίσκουν πλέον τη ζωή τους άρρηκτα δεμένη με τις διαθέσεις του πιο ανεξέλεγκτου και απρόβλεπτου προέδρου των τελευταίων γενεών.
Η επόμενη μεγάλη επιλογή του Τραμπ αφορά το Ιράν
Ο Τραμπ εξετάζει αν θα εμπλακεί σε μια ακόμη πιο καθοριστική κρίση, αφού το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν υπό τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στράφηκε με όπλα κατά των διαδηλωτών, παρά τις προειδοποιήσεις του προέδρου ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει αμερικανική αντίδραση.
Οι πιθανότητες ίσως φαίνονται δελεαστικές για τον Λευκό Οίκο.
- Θα μπορούσε μια αμερικανική παρέμβαση να επισπεύσει το τέλος της Ιρανικής Ισλαμικής Επανάστασης, που εδώ και πάνω από 45 χρόνια καταπνίγει τις ελευθερίες, τροφοδοτεί την τρομοκρατία και εμποδίζει την ανάδυση μιας νέας, ευημερούσας Μέσης Ανατολής που ο Τραμπ πιστεύει ότι είναι εφικτή;
- Ή μήπως ο Τραμπ και η ομάδα του θα καταλήξουν ότι η άμεση στήριξη των διαδηλωτών από τις ΗΠΑ θα μπορούσε να εντείνει την καταστολή του καθεστώτος, η οποία φέρεται να έχει ήδη προκαλέσει τεράστιες απώλειες ζωών; Αυτό αποτέλεσε ανησυχία και για αρκετές προηγούμενες κυβερνήσεις. Το Ιράν έχει επίσης προειδοποιήσει για αντίποινα κατά αμερικανικών βάσεων και του Ισραήλ σε περίπτωση επίθεσης των ΗΠΑ.
- Η αβεβαιότητα για το τι θα ακολουθήσει στο Ιράν ενδέχεται επίσης να αποτρέψει την κυβέρνηση. Μια δημοκρατική μετάβαση είναι μόνο ένα από τα πιθανά αποτελέσματα αν καταρρεύσει το καθεστώς. Ορισμένοι ειδικοί φοβούνται την ανάδειξη ενός κλασικού κοσμικού ισχυρού άνδρα τύπου Μέσης Ανατολής ή το ξέσπασμα εμφυλίου πολέμου που θα μπορούσε να προκαλέσει περιφερειακό χάος και προσφυγικές ροές.
- Υπάρχει επίσης το ερώτημα του πόσο ακόμη μπορεί να αντέξει ο αμερικανικός στρατός. Το Ναυτικό είναι ήδη υπερφορτωμένο, διατηρώντας έναν τεράστιο στόλο ανοικτά της Βενεζουέλας, τον οποίο ο Τραμπ σκοπεύει να χρησιμοποιήσει για να κυβερνά το Καράκας από απόσταση. Μακρινές αεροπορικές επιδρομές, όπως εκείνες που στόχευσαν πέρυσι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, θα μπορούσαν να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές. Όμως θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να κάνουν πραγματικά τη διαφορά στις οδομαχίες και τις τοπικές συγκρούσεις που ξεσπούν σε όλο το Ιράν;
- Τέλος, υπάρχει και το ζήτημα της πολιτικής θέσης του Τραμπ, καθώς ο υποτιθέμενα «Πρώτα η Αμερική» πρόεδρος δίνει στους ψηφοφόρους των ενδιάμεσων εκλογών λόγους να αναρωτηθούν αν έχει ξεχάσει τα οικονομικά τους προβλήματα. Ο Λευκός Οίκος δέχθηκε αρκετές επιπλήξεις από το Κογκρέσο την περασμένη εβδομάδα για τις πολεμικές εξουσίες που άσκησε στη Βενεζουέλα και για τη λήξη των ενισχυμένων επιδοτήσεων του Obamacare. Η πειθαρχία των Ρεπουμπλικανών στη Βουλή διασπάται, καθώς ανήσυχοι βουλευτές αντιμετωπίζουν δύσκολες μάχες επανεκλογής. Ωστόσο, όπως ανέφερε το CNN την περασμένη εβδομάδα, η δύναμη του Τραμπ να προωθεί εσωκομματικούς αντιπάλους εξακολουθεί να περιορίζει τις ευρύτερες αποσκιρτήσεις.
Εκκρεμότητες
Τα γεγονότα ενός ταραχώδους Ιανουαρίου συνάδουν με την επιδίωξη του Τραμπ να προκαλέσει τη μέγιστη δυνατή αναστάτωση, αφού έφυγε από το αξίωμα το 2021 πιστεύοντας ότι οι δυνάμεις του κατεστημένου είχαν ανατρέψει τις καλύτερες προθέσεις του.
Ο πρόεδρος επιδιώκει να ανατρέψει δεκαετίες προοδευτικών κατακτήσεων — για παράδειγμα στα πανεπιστήμια, τα δικηγορικά γραφεία και τις επιχειρήσεις — μέσω της διάλυσης πρωτοβουλιών για τη διαφορετικότητα, την ισότητα και τη συμπερίληψη. Και επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της Αμερικής με τη μετανάστευση, όχι μόνο με την απέλαση παράτυπων μεταναστών, αλλά και με μια σειρά μέτρων για τον περιορισμό της νόμιμης μετανάστευσης και ακόμη και των ταξιδιών στις ΗΠΑ από πολίτες μη λευκών χωρών.
Δεν υπάρχει υποχώρηση.
Η υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας, Κρίστι Νόεμ, δήλωσε την Κυριακή ότι η τραγωδία στη Μινεσότα δεν θα ανακόψει τη σκληρή μεταναστευτική εκκαθάριση της κυβέρνησης. Επανέλαβε τον ισχυρισμό ότι η Γκουντ διέπραξε πράξη εγχώριας τρομοκρατίας, παρά τα πολλαπλά βίντεο από το σημείο που αμφισβητούν αυτό το σενάριο.
«Τα γεγονότα της υπόθεσης είναι ότι το όχημα χρησιμοποιήθηκε ως όπλο και επιτέθηκε στον αξιωματικό επιβολής του νόμου. Εκείνος αμύνθηκε και υπερασπίστηκε τους ανθρώπους γύρω του», δήλωσε η Νόεμ στο CNN και στον Τζέικ Τάπερ στην εκπομπή State of the Union.
Ωστόσο, ο δήμαρχος της Μινεάπολης, Τζέικομπ Φρέι, είπε στην ίδια εκπομπή ότι ο αξιωματικός που πυροβόλησε τη Γκουντ ήταν «ένας ομοσπονδιακός πράκτορας που χρησιμοποίησε απερίσκεπτα την εξουσία του, με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του ένας άνθρωπος».
«Είμαι προκατειλημμένος σε αυτό; Φυσικά. Είμαι προκατειλημμένος γιατί έχω δύο μάτια. Οποιοσδήποτε μπορεί να δει αυτά τα βίντεο και να διαπιστώσει ότι το θύμα δεν είναι εγχώριος τρομοκράτης», είπε ο Φρέι. Ο Τραμπ, ως υποκινητής, προκαλεί παρόμοια διχόνοια και στο εξωτερικό.
Η νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας του προέδρου δείχνει πώς σκοπεύει να αναδιαμορφώσει το Δυτικό Ημισφαίριο σύμφωνα με τη δική του MAGA εικόνα και να το καταστήσει υπό αμερικανική κυριαρχία. Η δέσμευσή του να ελέγχει προσωπικά τις εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας συνιστά μια εντυπωσιακή επιστροφή στον ιμπεριαλισμό, ακόμη κι αν επιμένει ότι θα χρησιμοποιήσει τα κέρδη προς όφελος του λαού της χώρας. Η αποτυχία του να αγκαλιάσει τη δημοκρατική αντιπολίτευση μετά την απομάκρυνση του Μαδούρο ενισχύει την πιθανότητα να σκοπεύει να επιβλέπει μια πετρελαιοδικτατορία για χρόνια, πριν η Βενεζουέλα περάσει σε πολιτική μετάβαση.
Η αρπαγή της Γροιλανδίας από τον Τραμπ, στο μεταξύ, απειλεί να διαλύσει το ΝΑΤΟ αν οι Ευρωπαίοι δεν υποκύψουν στις αποικιοκρατικές του φιλοδοξίες, καθώς κανείς δεν είχε ποτέ διανοηθεί επίθεση ενός μέλους εναντίον άλλου — πόσο μάλλον από το ισχυρότερο μέλος. Ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, προκάλεσε σοκ σε συνέντευξή του στον Τάπερ στην εκπομπή The Lead την περασμένη εβδομάδα, όταν περιέγραψε τη νέα οργανωτική αρχή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής ως βασισμένη στη δύναμη, τη βία και την ισχύ.
Όμως μια άλλη, λιγότερο προβεβλημένη δήλωση του Μίλερ ανέδειξε τις συνέπειες των ραγδαία διευρυνόμενων διεθνών φιλοδοξιών του Τραμπ: θέλει να τερματίσει τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ εξίσου ολοκληρωτικά όσο οι δασμοί του επιδίωξαν να διαλύσουν το παγκόσμιο σύστημα ελεύθερου εμπορίου.
«Το μέλλον του ελεύθερου κόσμου, Τζέικ, εξαρτάται από το αν η Αμερική μπορεί να επιβάλει τον εαυτό της και τα συμφέροντά της χωρίς απολογίες», είπε ο Μίλερ, ζητώντας το τέλος «ολόκληρης αυτής της περιόδου μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου η Δύση άρχισε να απολογείται, να γονατίζει και να εμπλέκεται σε μαζικά σχέδια αποζημιώσεων».
Η προεδρία Τραμπ πετυχαίνει σε ορισμένα σημεία, αλλά ενέχει τεράστιους κινδύνους
Σε πολλούς τομείς, η δεύτερη προεδρία του Τραμπ θεωρείται μέχρι στιγμής επιτυχής, με βάση τα δικά της κριτήρια. Τα ποσοστά αποδοχής του προέδρου μπορεί να βρίσκονται κάτω από το 40%, με πολλούς Αμερικανούς να απογοητεύονται από την αποτυχία του μέχρι στιγμής να καταστήσει πιο προσιτά τα τρόφιμα, τη στέγαση και την υγειονομική περίθαλψη. Ωστόσο, ο Τραμπ έχει ασφαλίσει τα σύνορα και έχει τηρήσει τις υποσχέσεις του να κινηθεί κατά των παράτυπων μεταναστών και να ασκήσει πίεση σε Δημοκρατικές δικαιοδοσίες που αντιστέκονται στον Λευκό Οίκο. Προχωρά στην επιβολή της πολιτισμικής του ιδεολογίας σε θεσμούς όπως το Kennedy Center και το Smithsonian και έχει χρησιμοποιήσει το βήμα του για να επιτεθεί στη δημοσιογραφία που βασίζεται στα γεγονότα — στόχοι που υποστηρίζονται από τους πιο πιστούς οπαδούς του.
Οι ολοένα πιο επιθετικές διεκδικήσεις παγκόσμιας ισχύος από τον Τραμπ θεωρούνται από ορισμένους υποστηρικτές του απόκλιση από τις αρχές του «Πρώτα η Αμερική». Ωστόσο, ο Τραμπ έχει πρωτοπορήσει στη χρήση αιχμηρής, συντριπτικής στρατιωτικής ισχύος σε επιχειρήσεις στο Ιράν και τη Βενεζουέλα, χωρίς να παρασυρθεί σε μακροχρόνιους, αιματηρούς χερσαίους πολέμους που η βάση του απεχθάνεται.
Παρόλα αυτά, η επιθετικότητά του εγείρει ένα ολοένα και πιο επείγον ερώτημα: ωθεί τη χώρα και το παγκόσμιο σύστημα στα όριά τους;
Το ένστικτο της κυβέρνησης να εντείνει τις επιδρομές της ICE και τις αναπτύξεις στη Μινεσότα μετά τη δολοφονία της Γκουντ είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα τροφοδοτήσει μεγαλύτερη πολιτική αντιπαλότητα και θα αυξήσει την πιθανότητα περισσότερων θανάτων ή τραυματισμών, που θα μπορούσαν να στρέψουν Αμερικανούς εναντίον Αμερικανών.
Η αλαζονεία του Τραμπ θα μπορούσε να εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα, ιδίως αν η αυξανόμενη ανοχή του στο ρίσκο σε στρατιωτικές επιχειρήσεις οδηγήσει σε τραγωδία για αμερικανικό προσωπικό. Και ο αποικιοκρατισμός του 21ου αιώνα που προωθεί, μαζί με τη βιασύνη του να κυριαρχήσει σε περιοχές και φυσικούς πόρους, κινδυνεύει να δημιουργήσει έναν κόσμο που ανταμείβει τους ισχυρούς άνδρες και τις αυτοκρατορίες, συνθλίβοντας την αυτονομία μικρότερων εθνών. Στην ιστορία, τέτοιες συνθήκες έχουν πυροδοτήσει τρομερούς πολέμους — πολέμους που αποτράπηκαν από την τάξη πραγμάτων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ μετά το 1945.
Η ωμή δύναμη του Τραμπ με την οποία ξεκίνησε το 2026 ίσως διέλυσε, προς το παρόν, τις εντυπώσεις περί φθίνουσας εξουσίας. Όμως συνοδεύεται από τεράστιους κινδύνους. Και η Αμερική — και ο κόσμος — μπορεί να μοιάζουν πολύ διαφορετικοί όταν τελικά φύγει από το Οβάλ Γραφείο.
Πηγή: CNN
