Πρόσθετες αυξήσεις στις καθαρές αποδοχές περίπου 500.000 συνταξιούχων θα μπορούσε να εξασφαλίσει η επέκταση της αύξησης του 2,8% για το 2027 και στην προσωπική διαφορά. Το δημοσιονομικό κόστος μιας τέτοιας παρέμβασης εκτιμάται ενδεικτικά σε μόλις 22,5 εκατ. ευρώ τον χρόνο, ενώ το καθαρό όφελος για τους δικαιούχους θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 4,03 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης και της προσωπικής διαφοράς.
Οι συνολικές μικτές αυξήσεις, πριν από τις κρατήσεις και τη φορολογία, θα μπορούσαν να διαμορφωθούν έως και στα 53,20 ευρώ τον μήνα για συνταξιούχους με σημερινές μικτές κύριες συντάξεις από 800 έως 1.700 ευρώ. Μετά την κράτηση για υγειονομική περίθαλψη, την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων και τον φόρο εισοδήματος, οι καθαρές αυξήσεις εκτιμάται ότι θα κυμαίνονταν από 18,78 έως 35,22 ευρώ, όταν υπολογίζεται το σύνολο των αποδοχών.
Τι σημαίνει η αύξηση 2,8% στην προσωπική διαφορά
Με το ισχύον καθεστώς, η ετήσια αύξηση των συντάξεων υπολογίζεται στο άθροισμα της εθνικής και της ανταποδοτικής σύνταξης. Η προσωπική διαφορά καταβάλλεται ως ξεχωριστό ποσό και δεν προσαυξάνεται με το ίδιο ποσοστό.
Αν, όμως, η αύξηση του 2,8% εφαρμοζόταν και στην προσωπική διαφορά, θα αυξανόταν ολόκληρο το ποσό που λαμβάνει ο συνταξιούχος. Για παράδειγμα, σε κύρια σύνταξη 1.200 ευρώ και προσωπική διαφορά 120 ευρώ, η αύξηση δεν θα περιοριζόταν στα 33,60 ευρώ, αλλά θα έφτανε συνολικά στα 36,96 ευρώ.
Αντίστοιχα, σε κύρια σύνταξη 1.500 ευρώ με προσωπική διαφορά 170 ευρώ, η μικτή αύξηση θα αυξανόταν από τα 42 ευρώ στα 46,76 ευρώ. Η διαφορά προκύπτει από την εφαρμογή του 2,8% όχι μόνο στην κύρια σύνταξη, αλλά και στο πρόσθετο ποσό της προσωπικής διαφοράς.
Πόσο θα είναι το καθαρό όφελος
Οι αναλυτικοί υπολογισμοί λαμβάνουν υπόψη την κράτηση υγειονομικής περίθαλψης 6% στην κύρια σύνταξη, την ΕΑΣ και την παρακράτηση φόρου εισοδήματος. Με βάση ενδεικτικά παραδείγματα για κύριες συντάξεις από 800 έως 1.700 ευρώ και προσωπικές διαφορές από 80 έως 200 ευρώ, οι μικτές αυξήσεις θα κυμαίνονταν από 24,64 έως 53,20 ευρώ τον μήνα.
Οι αντίστοιχες καθαρές αυξήσεις εκτιμώνται από 18,78 έως 35,22 ευρώ. Με το σημερινό σύστημα, όπου το 2,8% εφαρμόζεται μόνο στην κύρια σύνταξη, οι καθαρές αυξήσεις στα ίδια παραδείγματα θα κυμαίνονταν από 16,99 έως 31,19 ευρώ.
Επομένως, η επέκταση της αύξησης και στην προσωπική διαφορά θα δημιουργούσε πρόσθετο καθαρό όφελος από 1,79 έως 4,03 ευρώ τον μήνα. Το ποσό εξαρτάται από το ύψος τόσο της κύριας σύνταξης όσο και της προσωπικής διαφοράς, καθώς και από την επίδραση της ΕΑΣ και της φορολογίας.
Το όφελος θα ήταν μόνιμο, καθώς η αύξηση θα ενσωματωνόταν στις καταβαλλόμενες αποδοχές και θα δημιουργούσε υψηλότερη βάση για τις επόμενες ετήσιες αναπροσαρμογές.
Γιατί η προσωπική διαφορά πρέπει να παραμείνει χωριστή
Κρίσιμο στοιχείο της πρότασης είναι η προσωπική διαφορά να εξακολουθήσει να εμφανίζεται χωριστά από την κύρια σύνταξη κατά τη διάρκεια του 2027. Με αυτόν τον τρόπο, δεν θα επιβαρυνόταν με την κράτηση 6% για υγειονομική περίθαλψη.
Αν η προσωπική διαφορά ενσωματωνόταν άμεσα στην κύρια σύνταξη, η εισφορά υγείας θα επιβαλλόταν και στο συγκεκριμένο ποσό, περιορίζοντας το καθαρό όφελος. Για προσωπική διαφορά 150 ευρώ, η πρόσθετη κράτηση υγείας θα ήταν περίπου 9 ευρώ τον μήνα. Για προσωπική διαφορά 200 ευρώ, θα έφτανε τα 12 ευρώ, πριν υπολογιστεί η επίδραση της φορολογικής παρακράτησης.
Γι’ αυτό, η αύξηση του 2,8% στην προσωπική διαφορά χωρίς άμεση ενσωμάτωσή της στην κύρια σύνταξη θα μπορούσε να προσφέρει πρόσθετο εισόδημα, χωρίς να συνοδεύεται από αντίστοιχη νέα ασφαλιστική επιβάρυνση.
Πόσο θα κοστίσει στον κρατικό προϋπολογισμό
Η πρόσθετη δαπάνη θεωρείται σχετικά περιορισμένη, επειδή η αύξηση του 2,8% στην κύρια σύνταξη περιλαμβάνεται ήδη στον βασικό σχεδιασμό των συνταξιοδοτικών αναπροσαρμογών. Το επιπλέον κόστος θα αφορά αποκλειστικά την προσαύξηση της προσωπικής διαφοράς.
Εάν η μέση προσωπική διαφορά των περίπου 500.000 δικαιούχων ανέρχεται σε 134 ευρώ, η εφαρμογή του 2,8% αντιστοιχεί σε πρόσθετη δαπάνη 1,876 εκατ. ευρώ τον μήνα ή 22,512 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση.
Με μέση προσωπική διαφορά 150 ευρώ, το ετήσιο κόστος θα έφτανε τα 25,2 εκατ. ευρώ, ενώ με μέση προσωπική διαφορά 200 ευρώ θα διαμορφωνόταν στα 33,6 εκατ. ευρώ. Τα ποσά αυτά αφορούν τη μικτή δαπάνη. Η τελική καθαρή επιβάρυνση για το Δημόσιο θα ήταν χαμηλότερη, καθώς μέρος της αύξησης θα επέστρεφε μέσω της φορολογίας.
Ενσωμάτωση από τον Δεκέμβριο του 2027
Ένα επόμενο βήμα θα μπορούσε να είναι η πλήρης ενσωμάτωση της προσωπικής διαφοράς στις κύριες συντάξεις από την 1η Δεκεμβρίου 2027, σε συνδυασμό με τις αυξήσεις του 2028. Με την ενσωμάτωση, η προσωπική διαφορά θα έπαυε να αποτελεί χωριστή παροχή και θα δημιουργούνταν ένα ενιαίο ποσό για τον υπολογισμό των μελλοντικών αυξήσεων.
Ωστόσο, η αλλαγή αυτή θα έπρεπε να συνοδευτεί από εγγύηση προστασίας των καθαρών αποδοχών. Η αύξηση του 2028 θα μπορούσε να συμβάλει στην κάλυψη της πρόσθετης κράτησης υγείας, αλλά το αποτέλεσμα δεν θα ήταν ίδιο για όλους. Θα εξαρτιόταν από το ύψος της προσωπικής διαφοράς, το ποσοστό αύξησης, την ΕΑΣ και τη φορολογία.
Για τον λόγο αυτό, θα μπορούσε να προβλεφθεί ειδικός μεταβατικός μηχανισμός. Σε όσες περιπτώσεις η ενσωμάτωση προκαλούσε μείωση των καθαρών αποδοχών, το Δημόσιο θα κάλυπτε τη διαφορά μέσω ειδικής προσαύξησης ή άλλης ρύθμισης.
Μια λύση σε δύο στάδια
Η πρόταση θα μπορούσε να εφαρμοστεί σταδιακά. Στο πρώτο στάδιο, από το 2027, το 2,8% θα υπολογιζόταν στο σύνολο της κύριας σύνταξης και της προσωπικής διαφοράς, χωρίς η δεύτερη να ενσωματωθεί και χωρίς να επιβαρυνθεί με εισφορά υγείας.
Στο δεύτερο στάδιο, από την 1η Δεκεμβρίου 2027, θα πραγματοποιούνταν η πλήρης ενσωμάτωση της προσωπικής διαφοράς στην κύρια σύνταξη, με παράλληλη εφαρμογή μηχανισμού προστασίας των καθαρών ποσών.
Με αυτόν τον τρόπο, περίπου 500.000 συνταξιούχοι θα μπορούσαν να λάβουν ένα μόνιμο πρόσθετο όφελος, ενώ παράλληλα θα αντιμετωπιζόταν σταδιακά μια εκκρεμότητα που εξακολουθεί να επηρεάζει το συνταξιοδοτικό σύστημα. Το ζητούμενο είναι η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς ως ξεχωριστού ποσού να μη συνδεθεί με απώλειες εισοδήματος, αλλά με μια ομαλή μετάβαση σε ενιαίες συντάξεις.
Συνεπώς, αν η αύξηση του 2,8% επεκταθεί και στην προσωπική διαφορά, οι συνταξιούχοι θα μπορούσαν να δουν μια πρόσθετη καθαρή ενίσχυση, έστω και περιορισμένη. Με σωστό σχεδιασμό και σαφή εγγύηση για τις καθαρές αποδοχές, η αλλαγή θα μπορούσε να προσφέρει άμεσο όφελος το 2027 και πιο σταθερή βάση για τις αυξήσεις των επόμενων ετών.
