Οι εσωτερικές διαφωνίες στο ιρανικό πολιτικό σύστημα σχετικά με τις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι υπαρκτές, ωστόσο οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι αντιδράσεις των σκληροπυρηνικών κύκλων δεν αρκούν προς το παρόν για να εκτροχιάσουν τη διαδικασία.
Μετά τον πόλεμο που διήρκεσε πέντε εβδομάδες και τερματίστηκε με τη συμφωνία εκεχειρίας αυτού του μήνα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχαμεντ Μπαγκερ Γκαλιμπαφ, πραγματοποίησαν συνομιλίες στην Ελβετία με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν, ανοίγοντας τον δρόμο για μια ενδεχόμενη οριστική συμφωνία.
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν ιδιαίτερα εύθραυστες. Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι διατηρεί σημαντική γεωπολιτική επιρροή μέσω του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι δεν αποκλείει νέα στρατιωτική δράση εάν οι συνομιλίες αποτύχουν.
Αντιδράσεις στους δρόμους και στο εσωτερικό του καθεστώτος
Παρότι η αντιπαλότητα με τις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της Ισλαμικής Δημοκρατίας μετά την επανάσταση του 1979, έχουν καταγραφεί αντιδράσεις απέναντι στις συνομιλίες.
Στις 13 Ιουνίου, δεκάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από το υπουργείο Εξωτερικών στη Μασχάντ, φωνάζοντας συνθήματα εναντίον του Γκαλιμπάφ και του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοζταμπα Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί δημόσια μετά τον θάνατο του πατέρα και προκατόχου του, Αλί Χαμενεΐ, σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή κατά την πρώτη ημέρα του πολέμου, έχει δηλώσει ότι ενέκρινε τη συμφωνία, παρότι, όπως είπε, διατηρεί διαφορετικές απόψεις σε ορισμένα ζητήματα.
Οι «σκληροπυρηνικοί» δεν φαίνεται να κυριαρχούν
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι αντίπαλοι των συνομιλιών εξακολουθούν να υπάρχουν, αλλά δεν διαθέτουν την πολιτική ισχύ για να επιβάλουν τη γραμμή τους.
Μεταξύ των επικριτών αναφέρεται ο υπερσυντηρητικός πρώην διαπραγματευτής του πυρηνικού προγράμματος, Saeed Jalili.
Η διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής του Chatham House, Σάναμ Βακίλ, εκτιμά ότι υπάρχει μια ευρύτερη συναίνεση υπέρ της δοκιμής των διαπραγματεύσεων και της διερεύνησης των προθέσεων της αμερικανικής κυβέρνησης.
Παράλληλα, σημαντική θεωρείται η στήριξη που εξέφρασε ο διοικητής της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης, Ισμαήλ Καανι, ο οποίος επαίνεσε δημόσια τους διαπραγματευτές, υποστηρίζοντας ότι όσοι βρίσκονται «πίσω από τους πυραύλους» και όσοι κάθονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων υπηρετούν τον ίδιο στόχο.
Η Ουάσινγκτον βλέπει ενίσχυση των πραγματιστών
Κατά τη διάρκεια της συνόδου της G7, ο Τραμπ προχώρησε σε ασυνήθιστα θετικά σχόλια για τη σημερινή ιρανική ηγεσία, χαρακτηρίζοντάς την «έξυπνη», «πολύ λογική» και «όχι ριζοσπαστικοποιημένη».
Ο Βανς υποστήριξε ότι στην Τεχεράνη κερδίζουν έδαφος οι πιο πραγματιστικές δυνάμεις που επιθυμούν τη βελτίωση των σχέσεων του Ιράν με τη Μέση Ανατολή και τη διεθνή κοινότητα.
Παράλληλα, ο Αραγτσί και ο Γκαλιμπάφ έχουν επιμείνει ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσουν σε ζητήματα που αφορούν τα ιρανικά συμφέροντα. Ο υπουργός Εξωτερικών μάλιστα παρομοίασε τη διαπραγματευτική στάση της χώρας με τις αποκρούσεις του τερματοφύλακα της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου του Ιράν, Αλιρεζά Μπειρανβαντ.
Οι δύο Ιρανοί αξιωματούχοι απέφυγαν επίσης να φωτογραφηθούν με τον Βανς, προκειμένου να μην τροφοδοτήσουν επικρίσεις στο εσωτερικό της χώρας.
Ένα σύστημα σε μετάβαση
Η δεξαμενή σκέψης International Crisis Group περιγράφει το ιρανικό πολιτικό σύστημα ως διαχρονικά αδιαφανές, ενώ υποστηρίζει ότι έχει αποσταθεροποιηθεί περαιτέρω από τις απώλειες κορυφαίων στελεχών κατά τη διάρκεια του πολέμου και τον φόβο νέων ισραηλινών επιθέσεων.
Ο αναλυτής Αράς Αζιζί εκτιμά ότι, παρότι ο αντιαμερικανισμός εξακολουθεί να αποτελεί βασικό στοιχείο του συστήματος, η νέα γενιά ηγετών είναι λιγότερο ιδεολογική από εκείνη του Αλί Χαμενεΐ και ενδέχεται μακροπρόθεσμα να οδηγήσει σε μετασχηματισμό του καθεστώτος.
Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι μια τέτοια διαδικασία, εάν τελικά προχωρήσει, θα είναι αργή, αβέβαιη και γεμάτη πολιτικές αναταράξεις.
Πηγή AFP
