Ο Προσωπικός Βοηθός για άτομα με αναπηρία περνά σε μια νέα φάση: από πιλοτικό πρόγραμμα εξελίσσεται σε μόνιμο θεσμό και επεκτείνεται σταδιακά σε όλη τη χώρα έως τα τέλη του 2026, όπως ανακοίνωσε η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου. Πρόκειται για μια παρέμβαση που στοχεύει ξεκάθαρα στην ενίσχυση της αυτονομίας και της ανεξάρτητης διαβίωσης, δίνοντας στα άτομα με αναπηρία τη δυνατότητα να επιλέγουν την υποστήριξη που χρειάζονται και να οργανώνουν την καθημερινότητά τους με μεγαλύτερη ελευθερία. Με άλλα λόγια, ο Προσωπικός Βοηθός δεν είναι απλώς μια παροχή, αλλά ένα εργαλείο ισότιμης συμμετοχής στην κοινωνική ζωή.
Το υπουργείο επισημαίνει ότι η νέα, μόνιμη μορφή του προγράμματος στηρίζεται στην εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής, στις ανάγκες που αναδείχθηκαν στην πράξη και στα σχόλια τόσο των ωφελούμενων όσο και των ίδιων των Προσωπικών Βοηθών. Το αποτέλεσμα είναι μια σταθερή κρατική υπηρεσία με συνέχεια, ψηφιακές διαδικασίες και εξατομικευμένη αξιολόγηση.
Προσωπικός Βοηθός: Μόνιμος θεσμός σε όλη τη χώρα
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο Προσωπικός Βοηθός δίνει στα άτομα με αναπηρία περισσότερες επιλογές και ουσιαστική υποστήριξη: να μετακινούνται, να σπουδάζουν, να εργάζονται και να συμμετέχουν ισότιμα σε δραστηριότητες και κοινωνικές σχέσεις, χωρίς η καθημερινότητά τους να καθορίζεται αποκλειστικά από εμπόδια προσβασιμότητας ή από την ανάγκη συνεχούς συνδρομής του οικογενειακού περιβάλλοντος.
Η υπουργός Δόμνα Μιχαηλίδου δήλωσε ότι, μετά την πιλοτική εφαρμογή, εντοπίστηκαν σημεία που έπρεπε να βελτιωθούν και ακολούθησε συστηματική δουλειά ώστε ο Προσωπικός Βοηθός να μετατραπεί σε θεσμό εθνικής εμβέλειας. Παράλληλα, όπως σημείωσε, αυξήθηκαν οι αμοιβές των Προσωπικών Βοηθών και των μελών των Επιτροπών Αξιολόγησης, αναγνωρίζοντας τον κρίσιμο ρόλο τους, ενώ διασφαλίζεται και η ομαλή μετάβαση για όσους ήδη λαμβάνουν προσωπική βοήθεια.
Προσωπική βοήθεια έως €1.939 τον μήνα από 1/1/2027
Από την 1η Ιανουαρίου 2027, η μηνιαία αξία της προσωπικής βοήθειας θα διαμορφώνεται έως τα 1.939 ευρώ, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε ωφελούμενου. Η κλιμάκωση των ποσών έχει ως στόχο να αντανακλά το πραγματικό επίπεδο υποστήριξης που απαιτείται στην καθημερινότητα:
– Έως 416 ευρώ για μικρή ανάγκη
– Έως 831 ευρώ για μέτρια ανάγκη
– Έως 1.352 ευρώ για μεγάλη ανάγκη
– Έως 1.939 ευρώ για απόλυτη και διαρκή εξάρτηση
Η κατάταξη σε κατηγορία ανάγκης θα γίνεται από Ειδικές Επιτροπές, βάσει αξιολόγησης που εξετάζει τις καθημερινές ανάγκες, τη λειτουργικότητα και το πώς η προσωπική βοήθεια μπορεί να στηρίξει την εκπαίδευση, την εργασία και την κοινωνική συμμετοχή.
Ποιοι μπορούν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα
Στο πρόγραμμα μπορούν να ενταχθούν άτομα με κινητική, νοητική, αναπτυξιακή, αισθητηριακή ή ψυχική αναπηρία, ηλικίας 16 έως 67 ετών, που διαμένουν μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα, είναι φορολογικοί κάτοικοι και διαθέτουν πιστοποίηση αναπηρίας από ΚΕΠΑ με ισχύ επ’ όρου ζωής. Απαιτείται ποσοστό κύριας πάθησης τουλάχιστον 67% ή κρίση ότι το άτομο βρίσκεται σε διαρκή κατάσταση που χρήζει συμπαράστασης άλλου προσώπου.
Κατ’ εξαίρεση, μπορούν να συμμετάσχουν άτομα έως 75 ετών, εφόσον είχαν καταστεί δικαιούχοι του επιδόματος κίνησης πριν συμπληρώσουν το 67ο έτος.
Ισχύουν επίσης εισοδηματικά κριτήρια: το ετήσιο όριο είναι 35.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό, με προσαύξηση 17.500 ευρώ για κάθε επιπλέον ενήλικο μέλος ή για το πρώτο ανήλικο μέλος μονογονεϊκού νοικοκυριού και 8.750 ευρώ για κάθε επιπλέον ανήλικο μέλος.
Προϋπόθεση αποτελεί η διαβίωση σε κατοικία. Όσοι δεν διαβιούν ακόμη σε κατοικία μπορούν να υποβάλουν αίτηση και να αξιολογηθούν, αλλά η ένταξή τους θα ενεργοποιείται μετά τη μετοίκησή τους.
Ψηφιακή αίτηση, αυτοματοποιημένοι έλεγχοι και μοριοδότηση
Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται ψηφιακά στην ιστοσελίδα prosopikosvoithos.gov.gr. Τα στοιχεία θα ελέγχονται αυτοματοποιημένα μέσω δημόσιων μητρώων και, με την υποβολή, θα εκδίδεται άμεσα απόφαση επιλεξιμότητας και μοριοδότησης, με δυνατότητα ηλεκτρονικής ένστασης.
Η μοριοδότηση θα λαμβάνει υπόψη παράγοντες όπως:
– σύνθεση και εισόδημα νοικοκυριού,
– ύπαρξη άλλου ατόμου με αναπηρία στο νοικοκυριό,
– ποσοστό και χαρακτηριστικά αναπηρίας,
– επιπλέον μοριοδότηση για όσους εργάζονται ή σπουδάζουν.
Οι αιτούντες με την υψηλότερη βαθμολογία θα αξιολογούνται από διεπιστημονική Ειδική Επιτροπή στον χώρο διαμονής τους και, κατ’ εξαίρεση, μέσω τηλεδιάσκεψης. Σημαντική πρόβλεψη είναι ότι η υποστήριξη που παρέχεται ήδη από συγγενή ή άλλο πρόσωπο δεν θα λειτουργεί εις βάρος του αιτούντος.
Επιλογή Προσωπικών Βοηθών και αποζημιώσεις
Κάθε ωφελούμενος θα μπορεί να επιλέγει από το Μητρώο έναν έως τέσσερις Προσωπικούς Βοηθούς με ωριαία παροχή υπηρεσιών ή έναν Προσωπικό Βοηθό σε καθεστώς συνοίκησης. Η μεικτή ωριαία αποζημίωση θα κυμαίνεται από 6 έως 7 ευρώ. Στη συνοίκηση, η μεικτή μηνιαία αποζημίωση θα ανέρχεται σε 1.200 ευρώ, ενώ ο ωφελούμενος θα λαμβάνει οικονομική ενίσχυση 250 ευρώ μηνιαίως.
Σε ορεινούς και νησιωτικούς δήμους με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους, προβλέπεται ειδική δυνατότητα: ο ωφελούμενος μπορεί να επιλέγει ως Προσωπικό Βοηθό τον/τη σύζυγο, το πρόσωπο με σύμφωνο συμβίωσης ή συγγενή α’ ή β’ βαθμού (εξ αίματος ή εξ αγχιστείας).
Οι υποψήφιοι Προσωπικοί Βοηθοί πρέπει να είναι 18 έως 67 ετών, να έχουν δικαίωμα εργασίας στην Ελλάδα και να πληρούν τα κριτήρια. Η οριστική εγγραφή στο Μητρώο θα προϋποθέτει επιτυχή ολοκλήρωση δωρεάν ψηφιακής εκπαίδευσης από τον ΟΠΕΚΑ, ενώ όσοι είναι ήδη εγγεγραμμένοι παραμένουν στο Μητρώο.
Τι ισχύει για τους σημερινούς ωφελούμενους
Για όσους ήδη λαμβάνουν υπηρεσίες, προβλέπονται μεταβατικές ρυθμίσεις ώστε να μη διακοπεί η υποστήριξη. Όσοι είχαν λάβει τουλάχιστον 60 ημέρες Προσωπικής Βοήθειας έως τις 30 Ιουνίου 2026 ή κατοικούσαν μόνιμα σε ορεινό/νησιωτικό δήμο έως 5.000 κατοίκους, θα παραμείνουν ωφελούμενοι έως 31 Δεκεμβρίου 2026 χωρίς καμία ενέργεια. Για τη συνέχιση από 1/1/2027 θα υποβάλουν μόνο Δήλωση Συναίνεσης, χωρίς νέο έλεγχο, μοριοδότηση ή επαναξιολόγηση.
Όσοι είχαν ενεργό συμφωνητικό στις 30 Ιουνίου 2026 αλλά δεν ανήκουν στην παραπάνω κατηγορία, επίσης παραμένουν έως 31 Δεκεμβρίου 2026 χωρίς ενέργεια, όμως για συνέχιση από 1/1/2027 θα χρειαστεί να υποβάλουν Αίτηση Συμμετοχής όπως οι νέοι αιτούντες. Οι υπόλοιποι συμμετέχοντες του πιλοτικού προγράμματος θα υποβάλουν νέα αίτηση από την αρχή.
Το μόνιμο πρόγραμμα θα υλοποιείται πανελλαδικά από τον ΟΠΕΚΑ, ενώ οι όροι εφαρμογής, τα ποσά, τα κριτήρια και οι διαδικασίες καθορίστηκαν με Κοινή Υπουργική Απόφαση.
Ο Προσωπικός Βοηθός, ως μόνιμος θεσμός σε εθνική κλίμακα, φιλοδοξεί να κάνει πράξη μια ουσιαστική αλλαγή: να μεταφέρει το κέντρο βάρους από την εξάρτηση στην επιλογή, από το «δεν γίνεται» στο «μπορώ», με σαφείς κανόνες, ψηφιακή πρόσβαση και υποστήριξη που προσαρμόζεται στις πραγματικές ανάγκες κάθε ανθρώπου. Καθώς το πρόγραμμα επεκτείνεται σε όλη τη χώρα και ενισχύεται οικονομικά από το 2027, ο Προσωπικός Βοηθός αναμένεται να αποτελέσει βασικό πυλώνα για την καθημερινή αξιοπρέπεια, την αυτονομία και την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία.
