Ο Καναδάς ετοιμάζεται να αξιοποιήσει τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ την επόμενη εβδομάδα στην Τουρκία για να δώσει πολιτικό βάρος σε μια φιλόδοξη χρηματοδοτική πρωτοβουλία: την Παγκόσμια Αμυντική Τράπεζα. Σύμφωνα με το Reuters, η Οτάβα στοχεύει να ανακοινώσει περίπου δέκα ιδρυτικές χώρες που θα στηρίξουν από την εκκίνηση την Τράπεζα Άμυνας, Ασφάλειας και Ανθεκτικότητας (Defence, Security & Resilience Bank – DSRB), ένα σχήμα που φιλοδοξεί να χρηματοδοτήσει κρίσιμες επενδύσεις σε άμυνα, ασφάλεια και ανθεκτικότητα σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωπολιτικών πιέσεων.
Στην καρδιά του σχεδίου βρίσκεται η επιδίωξη του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ να συγκροτήσει μια ευρύτερη συμμαχία «μεσαίων δυνάμεων» που, όπως υποστηρίζει, μπορούν να λειτουργήσουν ως σταθεροποιητικός παράγοντας απέναντι στον κατακερματισμό της διεθνούς τάξης.
Η Παγκόσμια Αμυντική Τράπεζα παρουσιάζεται ως πρακτικό εργαλείο: όχι απλώς μια πολιτική διακήρυξη, αλλά ένας μηχανισμός άντλησης κεφαλαίων με σκοπό να μετατρέψει τις δεσμεύσεις για αμυντικές δαπάνες σε συγκεκριμένα, χρηματοδοτούμενα έργα.
Παγκόσμια Αμυντική Τράπεζα: Τι επιδιώκει να ανακοινώσει ο Καναδάς στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ
Η επικεφαλής διαπραγματεύτρια του Καναδά για την πολυμερή πρωτοβουλία, Ιζαμπέλ Χάντον, δήλωσε στο Reuters ότι η Σύνοδος του ΝΑΤΟ είχε τεθεί ως ορόσημο για την ανακοίνωση των ιδρυτικών μελών. Όπως ανέφερε, ο αρχικός κατάλογος αναμένεται να περιλαμβάνει τον Καναδά και ευρωπαϊκές χώρες, αν και η τελική ανακοίνωση εξαρτάται από τις τελευταίες, ευαίσθητες διαβουλεύσεις με συμμάχους.
Το κεντρικό «αγκάθι» δεν είναι η πολιτική βούληση—η Χάντον αναγνώρισε ότι υπάρχει δυναμική—αλλά οι λεπτομέρειες που καθορίζουν εάν ένα τέτοιο ίδρυμα μπορεί να σταθεί αξιόπιστα στις αγορές: το ύψος των κεφαλαιακών εισφορών, η κατανομή τους μεταξύ των συμμετεχόντων και, τελικά, η δυνατότητα της τράπεζας να αποκτήσει πιστοληπτική αξιολόγηση τριπλού Α.
Η λογική είναι σαφής. Μια αξιολόγηση υψηλής αξιοπιστίας θα επέτρεπε στην Παγκόσμια Αμυντική Τράπεζα να δανείζεται με ευνοϊκούς όρους, να συγκεντρώνει κεφάλαια αποτελεσματικά και να τα διοχετεύει σε επενδύσεις που σήμερα συχνά «κολλάνε» ανάμεσα σε δημοσιονομικούς περιορισμούς, χρονοβόρες διαδικασίες και κατακερματισμένες εθνικές προτεραιότητες.
Κεφάλαια, αξιολόγηση και το “δύσκολο” κομμάτι των εισφορών
Η χρηματοδότηση είναι ο πυρήνας της υπόθεσης. Η Χάντον παραδέχτηκε ότι το κεφαλαιακό σκέλος αποτελεί το πιο δύσκολο μέρος της απόφασης για τα ιδρυτικά κράτη. Οι εισφορές, σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, θα είναι ανάλογες του μεγέθους κάθε οικονομίας, ώστε να δημιουργείται μια δίκαιη βάση συμμετοχής.
Πηγή με γνώση των συζητήσεων ανέφερε ότι ο Καναδάς θα μπορούσε να συνεισφέρει έως και 1,5 δισ. ευρώ, ενώ μικρότερες χώρες πιθανόν να κινηθούν μεταξύ 500 και 750 εκατ. ευρώ. Τα ποσά δεν έχουν επιβεβαιωθεί επίσημα, ωστόσο δείχνουν το εύρος της φιλοδοξίας: δεν μιλάμε για ένα συμβολικό ταμείο, αλλά για μια δομή που θέλει να λειτουργήσει ως «πολλαπλασιαστής» κεφαλαίων.
Η στρατηγική της Οτάβας, όπως την περιέγραψε η Χάντον, είναι να ξεκινήσει με κράτη έτοιμα να αναλάβουν ρόλο ιδρυτικού μέλους—δηλαδή να δεσμευτούν έγκαιρα και ουσιαστικά—και στη συνέχεια να κρατήσει ανοικτή την πόρτα για άλλες χώρες που θα θελήσουν να ενταχθούν αργότερα.
Ποιοι στηρίζουν δημόσια και ποιοι βρίσκονται στο “περίμενε”
Μέχρι στιγμής, μόνο ο Καναδάς και το Λουξεμβούργο έχουν υποστηρίξει δημόσια την πρωτοβουλία. Το Λουξεμβούργο, μάλιστα, αναμένεται να φιλοξενήσει την ευρωπαϊκή βάση της τράπεζας, ενισχύοντας το στίγμα ότι η DSRB θέλει να πατήσει σε ισχυρά ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά και θεσμικά οικοσυστήματα.
Παράλληλα, έγιναν «παραγωγικές» συζητήσεις με τη Νότια Κορέα. Η Χάντον εκτίμησε τις πιθανότητες ένταξης της Σεούλ στο 50%, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο η συμμετοχή να έρθει σε μεταγενέστερη φάση.
Το υπουργείο Οικονομικών της Νότιας Κορέας έχει δηλώσει ότι εξετάζει την πρόταση, χωρίς ακόμη να έχει ληφθεί οριστική απόφαση. Στον αντίποδα, κανένα άλλο κράτος της G7 δεν εμφανίζεται, προς το παρόν, «κοντά» σε ένταξη, γεγονός που δείχνει ότι η Παγκόσμια Αμυντική Τράπεζα βρίσκεται ακόμη στη λεπτή ισορροπία μεταξύ ιδέας με πολιτικό momentum και θεσμού με κλειδωμένη χρηματοδότηση.
Ευρωπαϊκές επιφυλάξεις, ανταγωνιστικά σχήματα και η δοκιμασία της Άγκυρας
Η πρωτοβουλία δεν κινείται σε κενό αέρος. Στην Ευρώπη υπάρχουν ήδη παράλληλα σχέδια χρηματοδότησης της άμυνας, όπως το πρόγραμμα SAFE, ενώ η βρετανική πλευρά προωθεί το δικό της σχήμα με την ονομασία MDM, σε συνεργασία με Ολλανδία και Φινλανδία. Πηγές που επικαλείται το Reuters αναφέρουν ότι το Λονδίνο εξετάζει επιλογές ευθυγράμμισης ή ακόμη και συγχώνευσης με την DSRB, αλλά η στάση του παραμένει επιφυλακτική.
Ο Μαρκ Κάρνεϊ έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να συζητήσει το έργο με τον επόμενο Βρετανό πρωθυπουργό, σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπου η ηγεσία στο Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται υπό ανακατάταξη, με τον Άντι Μπέρναμ να εμφανίζεται ως φαβορί για τη διαδοχή.
Αντίστοιχα, η Γερμανία είχε αποστασιοποιηθεί, όμως εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών επιβεβαίωσε ότι το Βερολίνο συμμετέχει στις συζητήσεις ως παρατηρητής—μια ένδειξη ότι, ακόμη κι αν δεν δεσμεύεται, δεν αγνοεί την πρωτοβουλία.
Ενδιαφέρον ή διερεύνηση έχουν δείξει επίσης η Ιταλία, η Ισπανία, η Τουρκία, το Βέλγιο και η Ουκρανία. Η Τουρκία, ως χώρα φιλοξενίας της Συνόδου, βρίσκεται στο επίκεντρο των σεναρίων, με το Reuters να αναφέρει μέσω πηγών ότι υπάρχει ενδιαφέρον, αν και το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών δεν προχώρησε σε άμεσο σχόλιο. Η Ολλανδία, αντιθέτως, έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν συμμετέχει, επιλέγοντας να επικεντρωθεί στην πρωτοβουλία MDM.
Ο αναλυτής Linus Terhorst (Royal United Services Institute) χαρακτήρισε τη Σύνοδο στην Άγκυρα ως σημαντική δοκιμασία: θα δείξει αν υπάρχει αρκετή δυναμική ώστε το σχέδιο να περάσει από το στάδιο των επαφών στο στάδιο των δεσμεύσεων.
Γιατί η συγκυρία ευνοεί μια τέτοια τράπεζα
Η DSRB προτάθηκε το 2024 από ομάδα πρώην συμβούλων ασφαλείας του ΝΑΤΟ, μαζί με πρώην ανώτερους στρατιωτικούς και τραπεζίτες—μια σύνθεση που υποδηλώνει ότι στόχος είναι να «γεφυρωθούν» οι επιχειρησιακές ανάγκες με τη χρηματοοικονομική τεχνογνωσία.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο που οι αμυντικές απαιτήσεις των χωρών του ΝΑΤΟ αυξάνονται: πόλεμος στην Ουκρανία, ένταση με τη Ρωσία και στρατιωτική επέκταση της Κίνας συνθέτουν ένα περιβάλλον όπου η χρηματοδότηση δεν είναι απλώς θέμα πολιτικής επιλογής, αλλά θέμα ετοιμότητας.
Υπενθυμίζεται ότι οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συμφώνησαν τον Ιούνιο του 2025 να κατευθύνουν το 5% του ΑΕΠ σε άμυνα και σχετικές επενδύσεις έως το 2035. Σε αυτό το πλαίσιο, μια Παγκόσμια Αμυντική Τράπεζα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για έργα που απαιτούν μεγάλα κεφάλαια, μακροπρόθεσμο ορίζοντα και διακρατικό συντονισμό.
Έδρα στον Καναδά και συμμετοχή μεγάλων τραπεζών
Ο Καναδάς δεν αναμένεται να ανακοινώσει την πόλη που θα φιλοξενήσει την έδρα της DSRB την επόμενη εβδομάδα. Πέντε πόλεις διεκδικούν τον ρόλο: Τορόντο, Μόντρεαλ, Οτάβα, Χάλιφαξ και Βανκούβερ. Την ίδια στιγμή, στο εγχείρημα έχουν εμπλακεί μεγάλες διεθνείς τράπεζες όπως JPMorgan, Deutsche Bank, Commerzbank και ING, καθώς και κορυφαία καναδικά ιδρύματα (RBC, BMO, CIBC, National Bank of Canada, Scotiabank, TD Bank). Η παρουσία τους ενισχύει την εικόνα ότι, εφόσον «κλειδώσουν» οι κρατικές δεσμεύσεις, υπάρχει ήδη ενδιαφέρον από την αγορά για τη δομή και τα εργαλεία που θα μπορούσε να προσφέρει.
Η επόμενη εβδομάδα, λοιπόν, δεν θα κρίνει μόνο μια λίστα χωρών. Θα δείξει αν η Παγκόσμια Αμυντική Τράπεζα μπορεί να περάσει το κρίσιμο κατώφλι από την ιδέα στη θεσμική πραγματικότητα—με ιδρυτικά μέλη, με επαρκή κεφαλαιακή βάση και με τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσει έμπρακτα την άμυνα, την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα σε μια εποχή όπου οι υποσχέσεις πρέπει να μεταφράζονται σε μετρήσιμη ικανότητα.
