Με τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις να εξαπλώνονται ραγδαία και τις πιέσεις από το εξωτερικό να αυξάνονται, το κληρικό κατεστημένο στο Ιράν φαίνεται ανίκανο, προς το παρόν, να αντιμετωπίσει αυτό που έχει εξελιχθεί σε κρίση νομιμότητας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Οι διαμαρτυρίες, οι οποίες ξεκίνησαν στην Τεχεράνη πριν ένα μήνα περίπου, έχουν εξαπλωθεί σε όλη τη χώρα, αλλά ακόμη δεν έχουν κλιμακωθεί στα επίπεδα των ταραχών του 2022-23, οι οποίες είχαν πυροδοτηθεί από τον θάνατο της 22χρονης Μαχσά Αμίνι ενώ βρισκόταν υπό κράτηση για φερόμενη παραβίαση του ισλαμικού ενδυματολογικού κώδικα.
Ξεκινώντας από την Τεχεράνη και τους καταστηματάρχες στο Μεγάλο Παζάρι που είναι εξοργισμένοι από την απότομη πτώση του ριάλ, στις πρόσφατες διαμαρτυρίες συμμετέχουν κυρίως νέοι άνδρες – και όχι γυναίκες και νεαρά κορίτσια που πρωταγωνίστησαν στις διαμαρτυρίες για την Αμίνι.
Ξένα μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι τουλάχιστον 34 διαδηλωτές και τέσσερα μέλη των υπηρεσιών ασφαλείας έχουν χάσει τη ζωή τους, ενώ 2.200 άτομα έχουν συλληφθεί κατά τη διάρκεια των ταραχών.
Παράλληλα, η πανεθνική διακοπή πρόσβασης στο Διαδίκτυο που σημειώθηκε την Πέμπτη (8/1), σύμφωνα με την ομάδα παρακολούθησης του διαδικτύου NetBlocks, παρατείνεται και σήμερα Παρασκευή.
Οι αρχές έχουν προσπαθήσει να διατηρήσουν μια διττή προσέγγιση στις αναταραχές, λέγοντας ότι οι διαμαρτυρίες για την οικονομία έχουν βάση, είναι νόμιμες και θα αντιμετωπιστούν με διάλογο, όμως αντιμετωπίζουν πολλές διαδηλώσεις με δακρυγόνα και βίαιες αντιπαραθέσεις στους δρόμους.
Σχεδόν πέντε δεκαετίες μετά την Ισλαμική Επανάσταση, οι θρησκευτικοί ηγέτες του Ιράν προσπαθούν να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των προτεραιοτήτων τους και των προσδοκιών μιας νεαρής κοινωνίας.
Η κοινωνία έχει αλλάξει
Ένας πρώην ανώτερος αξιωματούχος της μεταρρυθμιστικής πτέρυγας του κατεστημένου δήλωσε υπό καθεστώς ανωνυμίας στο Reuters ότι οι βασικοί ιδεολογικοί πυλώνες της Ισλαμικής Δημοκρατίας – από τους επιβεβλημένους ενδυματολογικούς κώδικες έως τις επιλογές εξωτερικής πολιτικής – δεν βρίσκουν απήχηση σε άτομα κάτω των 30 ετών, δηλαδή στο μισό σχεδόν πληθυσμό της χώρας.
Το χιτζάμπ, κόκκινο πανί κατά τη διάρκεια των διαμαρτυριών για την Αμίνι, φοριέται πλέον επιλεκτικά. Πολλές Ιρανές αρνούνται πλέον ανοιχτά να το φορούν σε δημόσιους χώρους – σπάζοντας μια παράδοση που εδώ και καιρό χαρακτήριζε την Ισλαμική Δημοκρατία.
Στις συνεχιζόμενες διαμαρτυρίες, πολλοί διαδηλωτές εκφράζουν την οργή τους για την υποστήριξη της Τεχεράνης προς ένοπλες οργανώσεις στη Μέση Ανατολή, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Όχι Γάζα, όχι Λίβανος, η ζωή μου για το Ιράν», σηματοδοτώντας την απογοήτευσή τους για τις προτεραιότητες του κατεστημένου.
Η δύσκολη εξίσωση για το κληρικό κατεστημένο
Ο Άλεξ Βατάνκα, αναλυτής του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής με έδρα την Ουάσινγκτον, επισημαίνει ότι το ιρανικό κληρικό σύστημα είχε επιβιώσει από διάφορους κύκλους διαμαρτυριών χρησιμοποιώντας την καταστολή ή ακολουθώντας μια τακτική παραχωρήσεων, όμως αυτή η στρατηγική έχει φτάσει στα όριά της.
«Η αλλαγή φαίνεται τώρα αναπόφευκτη. Η κατάρρευση του καθεστώτος είναι πιθανή αλλά όχι εγγυημένη», είπε.
Σε άλλες χώρες της περιοχής, όπως η Συρία, η Λιβύη και το Ιράκ, μακροχρόνιοι ηγέτες έπεσαν μετά από έναν συνδυασμό διαμαρτυριών και στρατιωτικής επέμβασης.
Ο ανώτατος ηγέτης της χώρας Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια από τις πιο δύσκολες στιγμές της δεκαετούς διακυβέρνησής του. Ο πρώην Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι δεν υπάρχει εύκολη διέξοδος για τον 86χρονο ηγέτη, του οποίου οι πολιτικές δεκαετιών για τη δημιουργία δικτύου φιλικών οργανώσεων στην περιοχή, την αποφυγή των κυρώσεων και την προώθηση πυρηνικών και πυραυλικών προγραμμάτων φαίνεται να καταρρέουν.
Στο εσωτερικό του Ιράν, οι απόψεις διίστανται σχετικά με το εάν η ξένη στρατιωτική επέμβαση είναι επικείμενη ή πιθανή και ακόμη και ένθερμοι επικριτές της κυβέρνησης αμφισβητούν κατά πόσον είναι επιθυμητή.
Οι εξόριστοι αντίπαλοι της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ;opvw o Ρεζά Παχλαβί, γιοw του τελευταίου Sάχη του Ιράν, πιστεύουν ότι η στιγμή που θα ρίξουν το κατεστημένο μπορεί να είναι κοντά και έχουν καλέσει σε περισσότερες διαμαρτυρίες. Αλλά το κατά πόσον απολαμβάνουν υποστήριξη στο εσωτερικό της χώρας είναι αβέβαιο.
Πηγή: Reuters
