Το Ιράν έχει συμφωνήσει να μην παράγει ή αποκτήσει πυρηνικό όπλο, σύμφωνα με προσχέδιο μνημονίου κατανόησης ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον, όπως δήλωσε ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος στο Reuters. Η πληροφορία, εφόσον επιβεβαιωθεί και από την αμερικανική πλευρά, θα συνιστά κρίσιμο βήμα στις διαπραγματεύσεις για την αποκλιμάκωση της κρίσης, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Σύμφωνα με τον Ιρανό αξιωματούχο, οι λεπτομέρειες για το τι θα γίνει με το υφιστάμενο απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν θα συζητηθούν σε διάστημα 60 ημερών μετά την επίτευξη της αρχικής συμφωνίας. Η Τεχεράνη, κατά την ίδια πηγή, επιδιώκει η διαδικασία αραίωσης του πυρηνικού υλικού να γίνει εντός των ιρανικών συνόρων και υπό δικό της χειρισμό.
Το προσχέδιο, όπως το περιγράφει η ιρανική πλευρά, προβλέπει επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν για περιορισμένο χρονικό διάστημα τις κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να πραγματοποιεί πωλήσεις και να διατηρεί τα έσοδα από αυτές. Πρόκειται για ένα από τα βασικά ανταλλάγματα που φέρεται να ζητά το Ιράν, καθώς τα ενεργειακά έσοδα παραμένουν κρίσιμα για την οικονομία του.
Κεντρικό σημείο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας αποτελεί και η άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ για όλα τα εμπορικά πλοία. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ φέρονται να αποδέχονται την άρση του ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια, στοιχείο που θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά την ένταση σε μία από τις πιο ευαίσθητες θαλάσσιες διόδους για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Σύμφωνα πάντα με την ιρανική εκδοχή που μετέδωσε το Reuters, η Ουάσιγκτον συμφωνεί να μην επιβάλει νέες κυρώσεις στο Ιράν έως την επίτευξη τελικής συμφωνίας, ενώ προβλέπεται και η αποδέσμευση 25 δισ. δολαρίων παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Η αποδέσμευση αυτή θα μπορούσε να γίνει μέσω απευθείας μεταφορών μετρητών, συνεργασίας περιφερειακών χωρών και χρηματοδοτικών πιστωτικών γραμμών.
Στο πυρηνικό σκέλος, η Τεχεράνη φέρεται να δεσμεύεται όχι μόνο ότι δεν θα παράγει ή αποκτήσει πυρηνικά όπλα, αλλά και ότι θα διατηρήσει το σημερινό status quo μέχρι την τελική συμφωνία. Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με την ίδια πηγή, ότι δεν θα προχωρήσει σε νέο εμπλουτισμό ουρανίου ούτε σε επέκταση των πυρηνικών εγκαταστάσεών της.
Το πιο δύσκολο τεχνικά και πολιτικά ζήτημα παραμένει το μέλλον του ήδη εμπλουτισμένου ουρανίου. Η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ έχουν αποδεχθεί η αραίωση του αποθέματος να γίνει εντός Ιράν, με τον ακριβή μηχανισμό να παραπέμπεται σε διαπραγματεύσεις εντός των επόμενων 60 ημερών. Πρόκειται για σημείο που αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο έντονης διαπραγμάτευσης, καθώς για την Ουάσιγκτον και τους συμμάχους της η επαλήθευση και ο έλεγχος του πυρηνικού υλικού αποτελούν βασική προϋπόθεση αξιοπιστίας οποιασδήποτε συμφωνίας.
Παρά τη σημασία των πληροφοριών, παραμένει κρίσιμο ότι πρόκειται για την εκδοχή ενός Ιρανού αξιωματούχου και όχι για κοινή ή επίσημη ανακοίνωση των δύο πλευρών. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επιβεβαίωση από τις Ηνωμένες Πολιτείες για το περιεχόμενο του προσχεδίου, ενώ τις τελευταίες ημέρες έχουν καταγραφεί διαφορετικές διαρροές και αντικρουόμενες εκτιμήσεις για το πόσο κοντά βρίσκονται Ουάσιγκτον και Τεχεράνη σε μια συμφωνία.
Εφόσον το πλαίσιο αυτό επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για μια συμφωνία που επιχειρεί να συνδέσει τρία μεγάλα μέτωπα: την πυρηνική αποκλιμάκωση, την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και τη μερική οικονομική αποσυμπίεση του Ιράν μέσω πετρελαϊκών εξαγωγών και αποδέσμευσης κεφαλαίων. Το αν μπορεί να μετατραπεί σε τελική συμφωνία θα εξαρτηθεί από τις τεχνικές λεπτομέρειες, τους μηχανισμούς επαλήθευσης και την πολιτική βούληση των δύο πλευρών να περάσουν από το προσχέδιο στην εφαρμογή.
