Η Ευρώπη φλέγεται και οι αριθμοί προκαλούν σοκ. Ο φονικός καύσωνας που σαρώνει τη Γηραιά Ήπειρο, σύμφωνα με προειδοποίηση του επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, έχει ήδη κοστίσει τη ζωή σε περισσότερους από 1.300 ανθρώπους από τις 20 Ιουνίου.
Επιστήμονες τον περιγράφουν ως ένα από τα σκληρότερα επεισόδια ακραίας ζέστης που έχουν καταγραφεί στην ήπειρο, με επιπτώσεις που δεν περιορίζονται μόνο στη δυσφορία ή στις προσωρινές διακοπές δραστηριοτήτων, αλλά αγγίζουν πλέον την ίδια τη δημόσια υγεία, τις υποδομές και την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών.
Σε ανάρτησή του στο Χ, ο Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους υπογράμμισε ότι «η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα στη Γη, με ρυθμό δύο φορές ταχύτερο του παγκόσμιου μέσου όρου». Και τα δεδομένα επιβεβαιώνουν το μέγεθος του προβλήματος: περίπου 150 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται αυτή τη στιγμή υπό συνθήκες ακραίας ζέστης, ενώ καταγράφονται θάνατοι, κλείσιμο σχολείων και σοβαρές πιέσεις στα δίκτυα ηλεκτροδότησης που δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν στην αυξημένη ζήτηση.
Η Ευρώπη σε κατάσταση συναγερμού
Ο φονικός καύσωνας δεν είναι πλέον μια «κακή εβδομάδα» στον καιρό, αλλά ένα φαινόμενο με σαφείς και επαναλαμβανόμενες επιπτώσεις. Η θερμική καταπόνηση, ειδικά όταν συνδυάζεται με υψηλή υγρασία, αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο θερμοπληξίας, αφυδάτωσης και επιδείνωσης χρόνιων νοσημάτων.
Οι ευάλωτες ομάδες —ηλικιωμένοι, παιδιά, άνθρωποι με καρδιοαναπνευστικά προβλήματα, εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους— βρίσκονται στην πρώτη γραμμή κινδύνου, συχνά χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να προστατευτούν επαρκώς.
Την ίδια στιγμή, οι πόλεις μετατρέπονται σε «θερμικές παγίδες», καθώς η άσφαλτος και το τσιμέντο συγκρατούν τη θερμότητα, ειδικά τις νυχτερινές ώρες, στερώντας από τον οργανισμό την απαραίτητη ανάκαμψη. Το αποτέλεσμα είναι μια παρατεταμένη κατάσταση στρες για το σώμα, με αυξημένα περιστατικά στα επείγοντα και συχνότερες παρεμβάσεις των αρχών.
Βερολίνο: Νερό με αντλίες για τους πολίτες και τους θεατές συναυλιών
Με τον υδράργυρο να πλησιάζει τους 42 βαθμούς Κελσίου, στο Βερολίνο η αστυνομία ανέλαβε ενεργό ρόλο στην προστασία του κοινού: δροσίστηκε με αντλίες νερού το πλήθος που περίμενε στην ουρά για συναυλία του Μπρούνο Μαρς.
Η εικόνα αποτυπώνει εύγλωττα το νέο «κανονικό»: οι υπηρεσίες ασφαλείας και πολιτικής προστασίας καλούνται να λειτουργήσουν όχι μόνο ως μηχανισμοί τάξης, αλλά και ως γραμμή άμεσης βοήθειας απέναντι στην ακραία ζέστη.
Πολωνία, Τσεχία, Ουγγαρία: Θερμοκρασίες-ρεκόρ και μέτρα έκτακτης ανάγκης
Ανάσα δροσιάς αναζητούν απεγνωσμένα και οι κάτοικοι στην Πολωνία, όπου σε μία χαρακτηριστική περίπτωση η «αισθητή» θερμοκρασία αποτυπώθηκε ακόμη και στους 53 βαθμούς Κελσίου, την ώρα που η πραγματική θερμοκρασία ήταν 40,5 βαθμοί. Η πολωνική κυβέρνηση έστειλε οδηγίες με μηνύματα στα κινητά των πολιτών, μια πρακτική που κερδίζει έδαφος όταν οι συνθήκες γίνονται επικίνδυνες και απαιτείται γρήγορη, στοχευμένη ενημέρωση.
Παρόμοια είναι η εικόνα και στην Τσεχία, όπου κάτοικοι και τουρίστες προσπαθούν να ανταπεξέλθουν καθώς ο υδράργυρος ξεπέρασε τους 41 βαθμούς Κελσίου. Η πίεση στις πόλεις είναι διπλή: αφενός η προστασία των ανθρώπων στους δρόμους και στις πλατείες, αφετέρου η λειτουργία υπηρεσιών, μεταφορών και υποδομών.
Στην Ουγγαρία καταγράφηκαν επίσης ρεκόρ, με θερμοκρασίες πάνω από 40,7 βαθμούς Κελσίου. Ενδεικτικό της έντασης του φαινομένου είναι ότι οι αρχές αποφάσισαν να περιορίσουν την παραγωγή στον πυρηνικό σταθμό Πακς, λόγω της υψηλής θερμοκρασίας του νερού στον Δούναβη. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δείχνει πως ο φονικός καύσωνας μπορεί να επηρεάσει ακόμη και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, με πιθανές αλυσιδωτές συνέπειες.
Τα Βαλκάνια ετοιμάζονται για νέα κορύφωση του φαινομένου
Για περαιτέρω εκτόξευση του υδραργύρου προετοιμάζονται και τα Βαλκάνια. Η Ρουμανία βρίσκεται σε κόκκινο συναγερμό, με το θερμόμετρο να δείχνει 40 βαθμούς υπό σκιά σε αρκετές περιοχές. Στην Κροατία, οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν για ημέρες με θερμοκρασίες που θα ξεπεράσουν τους 39 βαθμούς, προαναγγέλλοντας ένα ιδιαίτερα δύσκολο διάστημα για κατοίκους και επισκέπτες.
Γαλλία: Από τον καύσωνα στις καταιγίδες και τους θυελλώδεις ανέμους
Στη Γαλλία, μετά τον φονικό καύσωνα, ισχυρές καταιγίδες και θυελλώδεις άνεμοι σάρωσαν αρκετές περιοχές, αναδεικνύοντας ένα ακόμη μοτίβο των ακραίων καιρικών μεταβολών: από την αποπνικτική ζέστη σε βίαια φαινόμενα μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Στο Υβελίν, στα βόρεια, άνεμοι ξερίζωσαν δέντρα που καταπλάκωσαν αυτοκίνητα, ενώ χείμαρροι λάσπης προκάλεσαν ζημιές σε σπίτια και περιουσίες. Η γαλλική μετεωρολογική υπηρεσία προειδοποιεί ότι το κύμα ζέστης που ξεκίνησε από τα μέσα Ιουνίου ενδέχεται να επιστρέψει τις επόμενες ημέρες.
Ιταλία: Κόκκινος συναγερμός για την υγεία και «θερμικό μηδέν» στις Άλπεις
Στην κεντρική και βόρεια Ιταλία, οι μετεωρολόγοι κάνουν λόγο για τις τελευταίες ημέρες ενός παρατεταμένου επεισοδίου ακραίας ζέστης, με τον κίνδυνο για τη δημόσια υγεία να βρίσκεται στο «κόκκινο» σε 22 πόλεις, σύμφωνα με το ιταλικό Υπουργείο Υγείας. Από αύριο, υπό επιτήρηση αναμένεται να βρεθούν 25 πόλεις, γεγονός που δείχνει ότι η απειλή δεν υποχωρεί εύκολα.
Καθοριστικό ρόλο, όπως επισημαίνεται από την ιταλική πλευρά, παίζει η επίμονη υψηλή υγρασία, η οποία επιβαρύνει τον οργανισμό και συνδέεται με αυξημένα περιστατικά θερμοπληξίας και θανάτους. Παράλληλα, το βλέμμα στρέφεται στις βίαιες καταιγίδες που αρχίζουν να εκδηλώνονται, με την Πολιτική Προστασία να προειδοποιεί για έντονα φαινόμενα σε διάφορες περιοχές.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και ένα συμβολικό αλλά ουσιαστικό σημάδι της κλιματικής πίεσης: στην κορυφή του Μάτερχορν (Τσερβίνο), στα σύνορα Ιταλίας–Ελβετίας, σε υψόμετρο σχεδόν 4.500 μέτρων, στις 25 Ιουνίου εκδηλώθηκε καταιγίδα που δεν εμφανίστηκε ως χιόνι —όπως θα αναμενόταν— αλλά ως βροχή, με καταρράκτες να σχηματίζονται στο βόρειο τμήμα του βουνού. Το φαινόμενο συνδέεται με το λεγόμενο «θερμικό μηδέν», που πρόσφατα ανέβηκε στα 4.800 μέτρα, πολύ ψηλότερα από το κανονικό, εντείνοντας την ανησυχία για τις συνέπειες στο εύθραυστο περιβάλλον των Άλπεων.
Καθώς ο φονικός καύσωνας συνεχίζει να δοκιμάζει αντοχές, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ξεκάθαρη: δεν πρόκειται για μεμονωμένη ανωμαλία, αλλά για μια κρίση με ανθρώπινο κόστος, πίεση στις υποδομές και αλυσιδωτές επιπτώσεις από χώρα σε χώρα. Η ανάγκη για έγκαιρη ενημέρωση, προστασία των ευάλωτων και καλύτερη προετοιμασία των πόλεων γίνεται πλέον ζήτημα ζωής και θανάτου — ιδιαίτερα όσο ο φονικός καύσωνας παραμένει εδώ και απειλεί να επιστρέψει ξανά.
