Μια δισέλιδη επιστολή που έγραψε ο Άλμπερτ Αϊνστάιν στην οποία προειδοποιούσε τον Φράνκλιν Ρούσβελτ ότι η ναζιστική Γερμανία θα μπορούσε να αξιοποιήσει την πυρηνική έρευνα για την κατασκευή ατομικής βόμβας, θα βγει σε δημοπρασία από τον Christie’s τον Σεπτέμβριο. Η τιμή της επιστολής αναμένεται να κυμανθεί μεταξύ 4 και 6 εκατομμυρίων δολαρίων.
Στην επιστολή – μία από τις δύο που συνέταξε ο θεωρητικός φυσικός σε ένα κατάλυμα στη βόρεια ακτή του Λονγκ Άιλαντ της Νέας Υόρκης μαζί με τον Ούγγρο φυσικό Λέο Σίλαρντ – ο Αϊνστάιν προειδοποιούσε ότι η γερμανική κυβέρνηση υποστήριζε ενεργά την πυρηνική έρευνα και ότι θα μπορούσε να κατασκευάσει «εξαιρετικά ισχυρές βόμβες» σαν αυτές που τελικά χρησιμοποίησαν οι ΗΠΑ στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ο Αϊνστάιν καλούσε την κυβέρνηση των ΗΠΑ να ξεκινήσει το δικό της πυρηνικό πρόγραμμα. Ο Ρούσβελτ απάντησε με τη σύσταση μιας επιτροπής που αποτέλεσε προάγγελο του προγράμματος Μανχάταν υπό τον Ρόμπερτ Όπενχαιμερ, κατά το οποίο αναπτύχθηκαν οι δυο βόμβες που έπεσαν στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι στην Ιαπωνία, τερματίζοντας τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και εγκαινιάζοντας την πυρηνική εποχή.
Όπως αναφέρει το δημοσίευμα του BBC, στην πραγματικότητα την επιστολή την έγραψε ο Σίλαρντ με τη βοήθεια άλλων επιστημόνων αλλά την υπέγραψε ο Αϊνστάιν, ο οποίος καθώς ήταν μια από τις μεγαλύτερες επιστημονικές προσωπικότητες όλων των εποχών, ήταν πιο πιθανό να τραβήξει την προσοχή του Αμερικανού προέδρου.
Η επιστολή φυλάσσεται στη βιβλιοθήκη και το μουσείο Ρούσβελτ στο Χάιντ Παρκ της Νέας Υόρκης. Η δεύτερη εκδοχή της επιστολής ανήκε στη συλλογή του συνιδρυτή της Microsoft Πολ Άλεν. Ο Μαρκ Πόρτερ, πρόεδρος του Christie’s Americas, δήλωσε στον Guardian ότι ο Άλεν «αναμφίβολα γνώριζε ότι πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά έγγραφα του 20ού αιώνα, και αυτό δεν είναι το είδος του πράγματος που απλά κρεμάς στο γραφείο σου».
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Guardian, ο Άλεν είχε φυλάξει την επιστολή προσεκτικά και μακριά από το φως του ήλιου.
Η επιστολή, η οποία φέρει ημερομηνία 2 Αυγούστου 1939, λίγες μέρες πριν η Γερμανία εισβάλλει στην Πολωνία, ξεκινούσε ως εξής: «Κύριε: Οι πρόσφατες έρευνες στον τομέα της πυρηνικής φυσικής κατέστησαν πιθανή τη μετατροπή του ουρανίου σε μια νέα και σημαντική πηγή ενέργειας».
«Ενδέχεται να προκληθεί πυρηνική αλυσιδωτή αντίδραση σε μια μεγάλη ποσότητα ουρανίου και αυτό το νέο φαινόμενο θα οδηγούσε επίσης στην κατασκευή βομβών» έγραψε ο Αϊνστάιν.
Η πυρηνική αντίδραση απασχολεί σήμερα τον συνεργάτη του Άλεν στη Microsoft Μπιλ Γκέιτς, ο οποίος ανακοίνωσε πρόσφατα ότι σχεδιάζει να επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια σε ένα σχέδιο πυρηνικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας νέας γενιάς στο Γουαϊόμινγκ.
