Οι ΗΠΑ αποσύρουν μέρος της στρατιωτικής τους δύναμης από στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή, καθώς εντείνεται η ανησυχία για ενδεχόμενη στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν. Την ίδια ώρα η Τεχεράνη αντιμετωπίζει τη σοβαρότερη εσωτερική αναταραχή των τελευταίων δεκαετιών. Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε την Τετάρτη ότι οι αποχωρήσεις πραγματοποιούνται προληπτικά, λόγω των αυξημένων περιφερειακών εντάσεων.
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ, η μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση στη Μέση Ανατολή. Το Κατάρ χαρακτήρισε τις αποσύρσεις «μέτρο ασφαλείας» εν μέσω της κρίσης, ενώ και η Βρετανία φέρεται να απέσυρε μέρος του προσωπικού της από βάση στην ίδια χώρα. Οι ΗΠΑ διατηρούν επίσης σημαντικές δυνάμεις στο Μπαχρέιν, όπου εδρεύει ο Πέμπτος Στόλος του αμερικανικού Ναυτικού.
Ταυτόχρονα, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει χώρες της περιοχής, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Τουρκία, πως αμερικανικές βάσεις στο έδαφός τους θα αποτελέσουν στόχο σε περίπτωση επίθεσης των ΗΠΑ στο Ιράν.
Ο εναέριος χώρος του Ιράν άνοιξε
Η αιφνιδιαστική απόφαση του Ιράν να κλείσει προσωρινά τον εναέριο χώρο του χωρίς επίσημη εξήγηση προκάλεσε ανησυχία στις διεθνείς αερομεταφορές, με αεροπορικές εταιρείες να εκτρέπουν πτήσεις βόρεια και νότια της χώρας. Το κλείσιμο διήρκεσε περισσότερες από τέσσερις ώρες και φάνηκε να λήγει νωρίς το πρωί της Πέμπτης, όταν επανεκκίνησαν αρκετές εσωτερικές πτήσεις μετά τις 7 π.μ. τοπική ώρα την Πέμπτη (15/1).
Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη κατηγορεί ανοιχτά τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ότι υποκινούν τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, ενώ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι η χώρα του «είναι έτοιμη για διαπραγματεύσεις», καλώντας την Ουάσιγκτον να επιλέξει τη διπλωματία αντί της στρατιωτικής σύγκρουσης.
Αλλάζει στάση ο Τραμπ
Παρά τη στρατιωτική κινητικότητα, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε την Τετάρτη πιο συγκρατημένος στις δημόσιες δηλώσεις του. Όπως δήλωσε, έχει ενημερωθεί πως οι δολοφονίες διαδηλωτών στο Ιράν έχουν σταματήσει και ότι, σύμφωνα με «πολύ σημαντικές πηγές από την άλλη πλευρά», δεν πρόκειται να πραγματοποιηθούν μαζικές εκτελέσεις, όπως είχε αναφερθεί.
«Έχουν πει ότι οι δολοφονίες έχουν σταματήσει και ότι οι εκτελέσεις δεν θα πραγματοποιηθούν. Θα το μάθουμε», δήλωσε ο Τραμπ, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν ακόμη επαληθευτεί από τις αμερικανικές αρχές. Ερωτηθείς εάν η στρατιωτική δράση των ΗΠΑ αποσύρεται από το τραπέζι, απάντησε ότι η κυβέρνησή του «θα παρακολουθήσει την κατάσταση και θα δει ποια θα είναι η διαδικασία».
Λίγες ώρες αργότερα, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε σε συνέντευξή του στο Fox News ότι «δεν θα υπάρξει απαγχονισμός σήμερα ή αύριο», υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση έχει «υπό πλήρη έλεγχο» την κατάσταση. Παράλληλα, κατηγόρησε το Ισραήλ για υποκίνηση της βίας, χωρίς να παρουσιάσει αποδείξεις.
Οι ιρανικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι ειρηνικές διαμαρτυρίες που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου λόγω της επιδείνωσης των οικονομικών συνθηκών μετατράπηκαν σε εκτεταμένη βία εξαιτίας «ξένων στοιχείων». Ο υπουργός Δικαιοσύνης του Ιράν δήλωσε ότι μετά τις 7 Ιανουαρίου «δεν επρόκειτο πλέον για διαμαρτυρίες», χαρακτηρίζοντας τους συλληφθέντες «εγκληματίες».
Χιλιάδες οι νεκροί
Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων δίνουν διαφορετική εικόνα. Σύμφωνα με την οργάνωση Ανθρώπινα Δικαιώματα του Ιράν, με έδρα τη Νορβηγία, τουλάχιστον 3.428 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 10.000 έχουν συλληφθεί. Η Διεθνής Αμνηστία κάνει λόγο για «μαζικές παράνομες δολοφονίες σε πρωτοφανή κλίμακα», ενώ το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου αναφέρει «επίπεδο βαρβαρότητας χωρίς προηγούμενο» στην καταστολή.
Η κρίση έχει προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις. Τα κράτη της G7 δήλωσαν «βαθιά ανήσυχα» για τον αριθμό των θυμάτων και προειδοποίησαν για νέες κυρώσεις, ενώ το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αναμένεται να συνεδριάσει κατόπιν αιτήματος των ΗΠΑ. Παράλληλα, ευρωπαϊκές χώρες λαμβάνουν προληπτικά μέτρα ασφαλείας, με τη Βρετανία να κλείνει προσωρινά την πρεσβεία της στην Τεχεράνη και τη Lufthansa να αποφεύγει τον εναέριο χώρο του Ιράν και του Ιράκ.
Η εκτέλεση του διαδηλωτή καθυστέρησε, λέει η οικογένεια
Η εκτέλεση του 26χρονου διαδηλωτή που συνελήφθη την περασμένη εβδομάδα από τις ιρανικές αρχές αναβλήθηκε, αλλά δεν έχει αφεθεί ελεύθερος, σύμφωνα με έναν από τους συγγενείς του.
Ακτιβιστές ανέφεραν ότι ο Ερφάν Σολτάνι, υπάλληλος καταστήματος ρούχων, ήταν μεταξύ των χιλιάδων Ιρανών που συνελήφθησαν την περασμένη εβδομάδα, αφότου οι διαμαρτυρίες σε εθνικό επίπεδο που πυροδοτήθηκαν από την οικονομική δυσπραγία μετατράπηκαν σε ημέρες θανατηφόρων αντικυβερνητικών αναταραχών.
Στενός συγγενής του Σολτάνι, ο οποίος ζει στο εξωτερικό, δήλωσε στο Associated Press την Τετάρτη ότι η οικογένειά του είχε ενημερωθεί ότι η εκτέλεσή του θα είχε οριστεί για την Τετάρτη, αλλά αναβλήθηκε όταν έφτασαν στη φυλακή στο Καράτζ, μια πόλη βορειοδυτικά της Τεχεράνης.
Πηγές: Associated Press, Reuters, AFP
