Στη σημαντική αποκλιμάκωση των πυρκαγιών το 2026, στην επιχειρησιακή ετοιμότητα του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, αλλά και στα μέτρα αντιμετώπισης των πλημμυρικών φαινομένων αναφέρθηκε ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, σε συνέντευξή του στον Real. Παρά τη βελτίωση των βασικών δεικτών της αντιπυρικής περιόδου, ο υπουργός τόνισε ότι η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πολλαπλούς και ταυτόχρονους φυσικούς κινδύνους.
«Αυτή τη στιγμή βιώνουμε πραγματικά την κλιματική αλλαγή. Έχουμε φωτιές στο βορρά και πλημμύρες στο νότο», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας τις σύνθετες συνθήκες στις οποίες καλείται να ανταποκριθεί ο κρατικός μηχανισμός. Όπως υπογράμμισε, η ετοιμότητα δεν μπορεί να περιορίζεται σε μία μόνο κατηγορία κινδύνου, καθώς οι πυρκαγιές, οι έντονες βροχοπτώσεις και τα ακραία καιρικά φαινόμενα εμφανίζονται πλέον με μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση.
Μείωση των περιστατικών και των καμένων εκτάσεων
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Τουρνάς, κατά τη φετινή αντιπυρική περίοδο καταγράφηκαν περίπου 4.300 πυρκαγιές. Ο αριθμός αυτός είναι χαμηλότερος από τον μέσο όρο των 5.650 πυρκαγιών που έχουν σημειωθεί την τελευταία εικοσαετία, γεγονός που αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 25%.
Αντίστοιχη εικόνα καταγράφηκε και στις καμένες εκτάσεις. Συνολικά, ανήλθαν σε περίπου 335.000 στρέμματα, παρουσιάζοντας μείωση κατά περίπου 36% σε σύγκριση με τον μέσο όρο της εικοσαετίας. Ιδιαίτερα σημαντική χαρακτηρίζεται η υποχώρηση των αμιγώς δασικών εκτάσεων που καταστράφηκαν. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περιορίστηκαν σε περίπου 30.000 στρέμματα, σημειώνοντας μείωση της τάξης του 75% σε βάθος είκοσι ετών.
Ο υπουργός απέδωσε την εξέλιξη αυτή σε έναν συνδυασμό πρόληψης, καλύτερου σχεδιασμού και ταχύτερης επιχειρησιακής ανταπόκρισης. Η φετινή προσπάθεια επικεντρώθηκε, όπως είπε, σε δύο βασικούς στόχους: στον περιορισμό των πυρκαγιών και στη μείωση της διαθέσιμης καύσιμης ύλης.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία είχαν οι παρεμβάσεις του προγράμματος AntiNero, η συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς και οι καθαρισμοί οικοπέδων από τους ιδιοκτήτες τους. Η απομάκρυνση ξερόχορτων, κλαδιών και άλλων εύφλεκτων υλικών θεωρείται κρίσιμη για τον περιορισμό της ταχύτητας εξάπλωσης μιας πυρκαγιάς, αλλά και για τη διευκόλυνση του έργου των πυροσβεστικών δυνάμεων.
Ενισχυμένοι έλεγχοι για τα αίτια των πυρκαγιών
Σημαντικό σκέλος της φετινής προσπάθειας αποτέλεσε και η εντατικοποίηση των ελέγχων για τον εντοπισμό των αιτιών εκδήλωσης των πυρκαγιών. Η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, σε συνεργασία με τα 37 Ανακριτικά Κλιμάκια που λειτουργούν σε όλη τη χώρα, προχώρησε σε συστηματικότερη διερεύνηση των περιστατικών.
Όπως ανέφερε ο κ. Τουρνάς, επιβλήθηκαν 856 πρόστιμα και πραγματοποιήθηκαν 362 συλλήψεις στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας. Από αυτές, οι 41 αφορούσαν εμπρησμούς από πρόθεση. «Είπαμε ότι θα κυνηγήσουμε και θα πιάσουμε τον εμπρηστή. Και τους πιάσαμε», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι η αντιμετώπιση των εμπρησμών αποτέλεσε βασική προτεραιότητα.
Παρά τη συνολική βελτίωση των αριθμών, τέσσερις μεγάλες πυρκαγιές ευθύνονται για περίπου 200.000 καμένα στρέμματα, δηλαδή για σχεδόν τα δύο τρίτα της συνολικής έκτασης. Ο υπουργός αναφέρθηκε στις πυρκαγιές στο νότιο Ρέθυμνο στις 28 και 29 Ιουλίου, οι οποίες κατέστρεψαν περίπου 50.000 στρέμματα, στην πυρκαγιά της Ξηρονομής Βοιωτίας, με περίπου 40.000 καμένα στρέμματα, καθώς και στη φωτιά στο Πόρτο Γερμενό.
Οι ισχυροί άνεμοι δυσχέραναν σημαντικά την αντιμετώπιση των συγκεκριμένων περιστατικών. Στην πυρκαγιά του Πόρτο Γερμενό, από το πρωί της Παρασκευής έως το μεσημέρι του Σαββάτου 1 Αυγούστου, δόθηκαν 51 εντολές απογείωσης σε αεροσκάφη και ελικόπτερα. Ωστόσο, τα εναέρια μέσα δεν κατάφεραν να επιχειρήσουν λόγω των θυελλωδών ανέμων.
Η αντιπυρική περίοδος παραμένει σε εξέλιξη
Ο κ. Τουρνάς προειδοποίησε ότι η αντιπυρική περίοδος δεν έχει ολοκληρωθεί, παρά τη βελτίωση των επιδημιολογικών και επιχειρησιακών δεδομένων. «Είμαστε μέσα στην αντιπυρική, δεν έχει τελειώσει τίποτα», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι αυξημένη προσοχή απαιτείται κυρίως στις περιοχές όπου δεν έχουν σημειωθεί σημαντικές βροχοπτώσεις.
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι και στο παρελθόν έχουν καταγραφεί μεγάλες πυρκαγιές κατά τον Οκτώβριο. Ενδεικτική ήταν η πρόσφατη φωτιά που εισήλθε στον Έβρο από τη Βουλγαρία. Για την αντιμετώπισή της κινητοποιήθηκαν περισσότερα από 100 πυροσβεστικά οχήματα, καθώς και 10 αεροσκάφη και ελικόπτερα, με αποτέλεσμα να τεθεί υπό έλεγχο. Παράλληλα, οι δυνάμεις Πολιτικής Προστασίας χρειάστηκε να ανταποκριθούν και σε πυρκαγιά στην περιοχή της Δεσκάτης.
Προετοιμασία για πλημμύρες και έντονα καιρικά φαινόμενα
Ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας προετοιμάζεται ταυτόχρονα για πιθανή μεταβολή του καιρού από τα δυτικά. Οι πρώτες εκτιμήσεις των επιστημόνων δείχνουν ότι η επόμενη κακοκαιρία ενδέχεται να μην είναι ιδιαίτερα έντονη, ωστόσο οι υπηρεσίες παραμένουν σε επιφυλακή για κάθε ενδεχόμενο.
Ο υπουργός έδωσε έμφαση στην ανάγκη έγκαιρων προληπτικών παρεμβάσεων, όπως ο καθαρισμός χειμάρρων, ρεμάτων, φρεατίων και υπονόμων. Όπως εξήγησε, οι ιδιαίτερα ραγδαίες βροχοπτώσεις μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα ακόμη και μέσα στις πόλεις, ανεξάρτητα από τη συνολική ποσότητα νερού που θα καταγραφεί.
Η επιχειρησιακή προετοιμασία βασίζεται στη συνεχή συνεργασία με την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, την επιστημονική ομάδα της Πολιτικής Προστασίας και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Η έγκαιρη αξιολόγηση των προγνώσεων επιτρέπει την προληπτική κινητοποίηση δυνάμεων και την καλύτερη διαχείριση των κινδύνων.
Οι μήνες Σεπτέμβριος, Οκτώβριος και Νοέμβριος παρουσιάζουν ιδιαίτερες δυσκολίες, καθώς η σχετικά υψηλή θερμοκρασία της θάλασσας, σε συνδυασμό με την έλευση ψυχρών αέριων μαζών, μπορεί να ευνοήσει την εκδήλωση έντονων φαινομένων.
Πρώτη αρωγή στους πληγέντες της Κρήτης
Σε ό,τι αφορά την πρόσφατη κακοκαιρία στην Κρήτη, ο κ. Τουρνάς ανακοίνωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη οι έλεγχοι της ΔΑΕΦΚ σε κατοικίες και επιχειρήσεις. Η καταγραφή των ζημιών αναμένεται να ολοκληρωθεί την επόμενη εβδομάδα.
Μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων και την υποβολή πλήρων φακέλων, σε συνεργασία με τους Δήμους και την Περιφέρεια, θα ξεκινήσει η διαδικασία καταβολής της πρώτης αρωγής. Όπως διευκρίνισε, εφόσον ο φάκελος είναι πλήρης και άρτιος, τα χρήματα θα αποστέλλονται εντός δέκα ημερών στους δήμους, ώστε να αποζημιωθούν οι κάτοικοι. Για τις πληγείσες επιχειρήσεις, η αντίστοιχη διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός δεκαπέντε ημερών.
Η πρώτη αρωγή προς τα νοικοκυριά αφορά την κάλυψη ζημιών στην οικοσκευή, ενώ η στήριξη των επιχειρήσεων θα προσαρμοστεί στο μέγεθος και την έκταση των καταστροφών.
Η ανθρώπινη ζωή αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητα
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για πυρκαγιές ή πλημμύρες, βασική προτεραιότητα παραμένει η προστασία της ανθρώπινης ζωής. «Γιατί πάνω από όλα και πρώτα από όλα είναι η ανθρώπινη ζωή και από εκεί και πέρα η περιουσία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η σημαντική αποκλιμάκωση των πυρκαγιών το 2026 αποτελεί θετική εξέλιξη, όμως δεν αναιρεί την ανάγκη για συνεχή επαγρύπνηση. Η πρόληψη, η έγκαιρη ενημέρωση, η συνεργασία του κράτους με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και η υπεύθυνη στάση των πολιτών παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες για τον περιορισμό των επιπτώσεων από τις φυσικές καταστροφές.
