Οι ολοένα πιο οξυμένες γεωπολιτικές εντάσεις και η συνεχιζόμενη κρίση της χρηματοδότησής τους θέτουν σε κίνδυνο τις διεθνείς ειρηνευτικές αποστολές, στην πλειονότητά τους υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, τονίζει σε έκθεση που δίνει στη δημοσιότητα σήμερα το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας για την Ειρήνη με έδρα τη Στοκχόλμη (SIPRI).
Λίγοι λιγότεροι από 79.000 στρατιωτικοί και αστυνομικοί ήταν ανεπτυγμένοι στο πλαίσιο τέτοιων επιχειρήσεων στα τέλη του 2025. Πρόκειται για τον χαμηλότερο αριθμό της τελευταίας 25ετίας τουλάχιστον, τονίζεται στην έκθεση του SIPRI.
«Αν η τάση αυτή συνεχιστεί, μπορεί να δούμε θεαματική εξασθένιση της πολυμερούς διαχείρισης ένοπλων συρράξεων και τη σχεδόν πλήρη περιθωριοποίηση θεσμών όπως ο ΟΗΕ, εξαιτίας της τέλειας καταιγίδας οικονομικών, πολιτικών και γεωπολιτικών παραγόντων», υπογραμμίζει ο Γιάιρ φαν ντερ Λάιν, διευθυντής του προγράμματος για τις ειρηνευτικές επιχειρήσεις στο Ινστιτούτο, σύμφωνα με το δελτίο Τύπου που συνοδεύει την έκθεση.
«Είναι πιθανό αυτό να μεταφραστεί σε μεγαλύτερο αριθμό ένοπλων συρράξεων, που θα έχουν ακόμη πιο σοβαρές συνέπειες για τους αμάχους, στο μέτρο που τα κράτη εγκαταλείπουν μακρόχρονους κανόνες», προσθέτει ο κ. φαν ντερ Λάιν.
Συνολικά 58 ειρηνευτικές επιχειρήσεις βρίσκονταν σε εξέλιξη το 2025, ο αριθμός τους έπεσε κάτω από το όριο των 60 για πρώτη φορά από το 2016. Σχεδόν τα τρία τέταρτα του προσωπικού που ήταν ανεπτυγμένο υπηρετούσε σε πέντε αποστολές (Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Νότιο Σουδάν, Σομαλία, ΛΔ Κονγκό και Λίβανος), οι τέσσερις από τις οποίες εντοπίζονται στην υποσαχάρια Αφρική.
Οι επιχειρήσεις που διεξάγονται από τον ΟΗΕ τίθενται υπό αμφισβήτηση εξαιτίας της κρίσης χρηματοδότησης, καθώς οι κυριότεροι δωρητές δεν τηρούν, ή τιμούν μόνο εν μέρει, τις δεσμεύσεις τους. Το κενό του προϋπολογισμού κατά την περίοδο 2024-2025 ανήλθε σε 5,6 δισεκατομμύρια δολάρια, υπογράμμισε το SIPRI.
Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, οι αδιάλλακτες απαιτήσεις και οι απειλές βέτο από τα κράτη-μόνιμα μέλη περιπλέκουν «τις αποφάσεις που αφορούν την ανανέωση των εντολών των επιχειρήσεων», τονίζει το Ινστιτούτο.
Είναι χαρακτηριστικό το ότι οι ΗΠΑ απαίτησαν να τερματιστεί η εντολή της προσωρινής δύναμης των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL), παρά τις συνεχείς παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός, θυμίζει το SIPRI.
Εν είδει συμβιβασμού, το Συμβούλιο Ασφαλείας ενέκρινε σε ψηφοφορία του την ανανέωση της εντολής της, για τελευταία φορά, ως τον Δεκέμβριο του 2026.
Μολαταύτα, η υποστήριξη στην αρχή της πολυμερούς διαχείρισης των ένοπλων συρράξεων «παραμένει ευρεία και στέρεη», σημειώνει το SIPRI.
Όμως, για να συνεχιστεί με διάρκεια η πολυμερής διαχείριση της επίλυσης συγκρούσεων, «τα κράτη πρέπει να πάνε πέρα από τις απλές δηλώσεις υποστήριξης: πρέπει να παρέχουν προβλέψιμη χρηματοδότηση και να δημιουργήσουν επαρκή πολιτικό χώρο ώστε να είναι εφικτές οι πολυμερείς αντιδράσεις», σημείωσε η Κλόντια Πφάιφερ Κρουζ, ερευνήτρια του SIPRI.
Το Ινστιτούτο επισήμανε ακόμη πως πλέον, και οι 10 χώρες με τη μεγαλύτερη συμβολή προσωπικού στις διεθνείς ειρηνευτικές επιχειρήσεις ανήκουν σε αυτόν που αποκαλείται παγκόσμιος Νότος.
Η Ουγκάντα κατατάχτηκε πρώτη πέρυσι, ακολουθούμενη από το Νεπάλ, το Μπανγκλαντές και την Ινδία. Οι υπόλοιπες χώρες της πρώτης δεκάδας ήταν η Ρουάντα, η Αιθιοπία, το Μπουρούντι, η Κένυα, το Πακιστάν και η Ινδονησία.
Πηγές: ΑΠΕ-ΜΠΕ, AFP, dpa
