Χαμηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο, αλλά αισθητά υψηλότερο από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό, είναι το ποσοστό των κατοίκων της Ηπείρου που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού το 2025. Σύμφωνα με τα νεότερα περιφερειακά στοιχεία της Eurostat, ο δείκτης διαμορφώθηκε στο 25,3% στην Ήπειρο, έναντι 27,5% στο σύνολο της Ελλάδας και 20,9% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η διαφορά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ανέρχεται σε 4,4 ποσοστιαίες μονάδες. Το ποσοστό σημαίνει ότι περίπου ένας στους τέσσερις κατοίκους της Ηπείρου βρίσκεται αντιμέτωπος με τουλάχιστον μία μορφή οικονομικής ή κοινωνικής ευαλωτότητας. Παρότι η περιφέρεια εμφανίζει καλύτερη εικόνα από αρκετές άλλες περιοχές της χώρας, τα στοιχεία εξακολουθούν να αποτυπώνουν ένα σημαντικό κοινωνικό ζήτημα.
Τι περιλαμβάνει ο δείκτης κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού
Ο δείκτης AROPE, στον οποίο βασίζονται τα στοιχεία της Eurostat, δεν αφορά μόνο τα άτομα που ζουν κάτω από το εισοδηματικό όριο της φτώχειας. Η μέτρηση περιλαμβάνει όσους αντιμετωπίζουν τουλάχιστον μία από τρεις διαφορετικές συνθήκες:
– κίνδυνο εισοδηματικής φτώχειας,
– σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση,
– διαβίωση σε νοικοκυριό με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας.
Η εισοδηματική φτώχεια αφορά τα νοικοκυριά των οποίων το διαθέσιμο εισόδημα βρίσκεται κάτω από το καθορισμένο όριο. Η σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση συνδέεται με την αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών ή συμμετοχής σε δραστηριότητες που θεωρούνται απαραίτητες για μια αξιοπρεπή διαβίωση. Παράλληλα, η πολύ χαμηλή ένταση εργασίας αποτυπώνει την περιορισμένη συμμετοχή των μελών ενός νοικοκυριού στην απασχόληση.
Κάθε άτομο υπολογίζεται μόνο μία φορά, ακόμη και όταν ανήκει σε περισσότερες από μία από αυτές τις κατηγορίες. Έτσι, ο δείκτης προσφέρει μια ευρύτερη εικόνα των κοινωνικών ανισοτήτων και όχι μόνο της ακραίας εισοδηματικής δυσκολίας.
Μεγάλες διαφορές μεταξύ των ελληνικών περιφερειών
Τα στοιχεία της Eurostat καταγράφουν έντονες διαφοροποιήσεις μεταξύ των ελληνικών περιφερειών. Το υψηλότερο ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού εμφανίζεται στην Πελοπόννησο, όπου φτάνει το 38,1%. Ακολουθούν τα Ιόνια Νησιά με 35,7%, η Κεντρική Μακεδονία με 33% και η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη με 31,6%.
Στη Θεσσαλία, το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 30,5%, ενώ χαμηλότερες τιμές καταγράφονται στην Αττική, με 23,6%, και στην Κρήτη, με 18,2%. Η Κρήτη αποτελεί τη μοναδική από τις συγκεκριμένες ελληνικές περιφέρειες που βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Με ποσοστό 25,3%, η Ήπειρος βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τον εθνικό μέσο όρο και από αρκετές άλλες περιοχές της χώρας. Ωστόσο, η διαφορά αυτή δεν θα πρέπει να επισκιάζει το γεγονός ότι ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού εξακολουθεί να αντιμετωπίζει οικονομικά και κοινωνικά εμπόδια. Η γεωγραφική θέση, η περιορισμένη απασχόληση σε ορισμένους κλάδους, τα χαμηλά εισοδήματα και η πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής στήριξης μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινότητα των νοικοκυριών.
Αύξηση του ποσοστού σε επίπεδο Ελλάδας
Στο σύνολο της χώρας, ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού αυξήθηκε από 26,9% το 2024 σε 27,5% το 2025. Η εξέλιξη αυτή δείχνει επιδείνωση της συνολικής εικόνας, σε αντίθεση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο μέσος όρος υποχώρησε οριακά από 21% σε 20,9%.
Με βάση τα στοιχεία αυτά, η Ελλάδα εξακολουθεί να συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών-μελών με τα υψηλότερα ποσοστά. Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, περίπου 92,7 εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή σχεδόν ένας στους πέντε κατοίκους, αντιμετώπιζαν το 2025 κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
Η εικόνα για την Ελλάδα επιβαρύνεται και από την περιορισμένη αποτελεσματικότητα των κοινωνικών παροχών. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή έκθεση, οι κοινωνικές μεταβιβάσεις, χωρίς να υπολογίζονται οι συντάξεις, μείωσαν τον κίνδυνο φτώχειας κατά 15,5% το 2025. Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 34,2%, γεγονός που αναδεικνύει τη μεγάλη απόσταση στην αποτελεσματικότητα των μηχανισμών κοινωνικής προστασίας.
Παράλληλα, στην Ελλάδα καταγράφεται αύξηση τόσο του κινδύνου εισοδηματικής φτώχειας όσο και της σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης. Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές που θα ενισχύουν τα εισοδήματα, την απασχόληση και την πρόσβαση των πολιτών σε βασικές υπηρεσίες.
Το ποσοστό 25,3% στην Ήπειρο δείχνει ότι η περιφέρεια βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τον εθνικό μέσο όρο, αλλά εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από την ευρωπαϊκή επίδοση. Ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού παραμένει, επομένως, ένα κρίσιμο ζήτημα για την περιοχή και απαιτεί συνεχή παρακολούθηση, αποτελεσματικά μέτρα στήριξης και πολιτικές που θα περιορίζουν τις κοινωνικές ανισότητες.
