Οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών στη Γερμανία υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ στην ιστορία του προγράμματος PISA του ΟΟΣΑ. Τα αποτελέσματα του 2025 καταγράφουν σημαντική πτώση στην ανάγνωση, τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες, προκαλώντας έντονο προβληματισμό για την πορεία του γερμανικού εκπαιδευτικού συστήματος.
Η αξιολόγηση PISA εξετάζει τις γνώσεις και τις δεξιότητες μαθητών ηλικίας 15 ετών σε χώρες σε όλο τον κόσμο. Στόχος της δεν είναι μόνο να αποτυπώσει τι έχουν διδαχθεί οι μαθητές, αλλά και κατά πόσο μπορούν να εφαρμόσουν τις γνώσεις τους σε πραγματικές και σύνθετες καταστάσεις. Στη Γερμανία, οι φετινές επιδόσεις δείχνουν ότι οι μαθητές αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δυσκολίες και στους τρεις βασικούς τομείς.
Οι επιδόσεις των μαθητών στη Γερμανία σε ιστορικό χαμηλό
Στην ανάγνωση, οι μαθητές συγκέντρωσαν 465 βαθμούς, έναντι 480 βαθμών στην προηγούμενη αξιολόγηση του 2022. Στα μαθηματικά, η βαθμολογία μειώθηκε στους 464 βαθμούς από 475, ενώ στις φυσικές επιστήμες καταγράφηκαν 486 βαθμοί, σε σύγκριση με 492 το 2022.
Οι συγκεκριμένες επιδόσεις αποτελούν τις χαμηλότερες που έχει σημειώσει ποτέ η Γερμανία από την έναρξη των εξετάσεων PISA. Η υποχώρηση δεν περιορίζεται σε έναν μόνο γνωστικό τομέα, γεγονός που ενισχύει την ανησυχία ότι πρόκειται για ένα ευρύτερο και βαθύτερο πρόβλημα, το οποίο αφορά τη λειτουργία και τις αντοχές του εκπαιδευτικού συστήματος.
Οι μέσες βαθμολογίες στις χώρες του ΟΟΣΑ μειώθηκαν επίσης, ωστόσο η Γερμανία δεν συγκαταλέγεται στις χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις. Σε 14 χώρες, μεταξύ των οποίων η Εσθονία, ο Καναδάς, η Ελβετία και η Αυστρία, οι μαθητές πέτυχαν αισθητά υψηλότερες βαθμολογίες. Η σύγκριση αυτή δείχνει ότι η πτώση δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε διεθνείς παράγοντες ή σε γενικότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα εκπαιδευτικά συστήματα μετά την πανδημία.
Ο ειδικός της μελέτης, Σάμιουελ Γκράιφ (Samuel Greiff), υπογράμμισε ότι η Γερμανία δεν βρίσκεται πολύ μακριά από άλλες χώρες ως προς τις συνολικές επιδόσεις. Ωστόσο, δεν καταφέρνει να ανταποκριθεί στα πρότυπα και στους στόχους που η ίδια έχει θέσει για το εκπαιδευτικό της σύστημα. Η διαφορά ανάμεσα στις προσδοκίες και στα πραγματικά αποτελέσματα γίνεται ολοένα πιο εμφανής.
Το κοινωνικό χάσμα επηρεάζει τις επιδόσεις
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης αφορά τη σχέση ανάμεσα στην κοινωνικοοικονομική κατάσταση της οικογένειας και στη σχολική επιτυχία. Οι μαθητές που μεγαλώνουν σε οικογένειες με περισσότερους οικονομικούς και κοινωνικούς πόρους έχουν σημαντικά περισσότερες πιθανότητες να επιτύχουν υψηλές βαθμολογίες.
Σύμφωνα με τον Σάμιουελ Γκράιφ, η σύνδεση ανάμεσα στο οικογενειακό υπόβαθρο και στις σχολικές επιδόσεις είναι περίπου τρεις φορές ισχυρότερη στη Γερμανία από ό,τι στον Καναδά. Αυτό σημαίνει ότι η εκπαίδευση δεν λειτουργεί στον ίδιο βαθμό ως μηχανισμός κοινωνικής κινητικότητας για όλους τους μαθητές. Αντί να περιορίζει τις ανισότητες, σε αρκετές περιπτώσεις φαίνεται να τις αναπαράγει ή ακόμη και να τις ενισχύει.
Ο ειδικός διευκρίνισε ότι το ζήτημα δεν αφορά απλώς το αν ένας μαθητής έχει μεταναστευτικό υπόβαθρο. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει κυρίως το αν προέρχεται από οικογένεια με σταθερές και ευνοϊκές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες ή από ένα περιβάλλον που αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, καθώς μετατοπίζει τη συζήτηση από την καταγωγή στις πραγματικές συνθήκες ζωής και στις ευκαιρίες που έχει κάθε παιδί.
Ελλείψεις εκπαιδευτικών και νέες προκλήσεις
Η μελέτη επισημαίνει, παράλληλα, μια σειρά προβλημάτων που επηρεάζουν την ποιότητα της εκπαίδευσης στη Γερμανία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι ελλείψεις εκπαιδευτικών, οι αδυναμίες στην προσχολική εκπαίδευση και η ανεπαρκής αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων.
Παράλληλα, πολλοί μαθητές αντιμετωπίζουν κοινωνικές και ψυχολογικές δυσκολίες, οι οποίες επηρεάζουν τη συγκέντρωση, τη συμμετοχή και την απόδοσή τους στο σχολείο. Η ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχολογικής υποστήριξης και η έγκαιρη παρέμβαση θεωρούνται απαραίτητες, ιδιαίτερα για παιδιά που βρίσκονται αντιμέτωπα με οικονομική ανασφάλεια, οικογενειακά προβλήματα ή κοινωνικό αποκλεισμό.
Η Γερμανίδα υπουργός Παιδείας, Καρίν Πρίεν, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα «ανησυχητικά». Τόνισε ότι το επίπεδο των δεξιοτήτων των μαθητών μειώνεται, ενώ την ίδια στιγμή ο κοινωνικός διχασμός βαθαίνει. Κατά την υπουργό, η κατάσταση είναι απαράδεκτη και απαιτεί άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις.
Η ίδια επισήμανε ακόμη ότι το γερμανικό εκπαιδευτικό σύστημα δεν στηρίζει επαρκώς ούτε τους μαθητές που δυσκολεύονται ούτε εκείνους που παρουσιάζουν πολύ υψηλές επιδόσεις. Με αυτόν τον τρόπο, ένα μέρος των μαθητών μένει πίσω, ενώ οι πιο ικανοί δεν έχουν πάντα τις ευκαιρίες και τα ερεθίσματα που χρειάζονται για να αναπτύξουν πλήρως τις δυνατότητές τους.
