Οι διατροφικές διαταραχές συχνά αντιμετωπίζονται λανθασμένα ως έλλειψη αυτοπειθαρχίας ή ως απλές «κακές» διατροφικές συνήθειες. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για σοβαρές διαταραχές ψυχικής υγείας που χρειάζονται ιατρική παρακολούθηση, ψυχολογική υποστήριξη και εξειδικευμένη διατροφική συμβουλευτική. Μια νέα μελέτη αναδεικνύει τη συχνότητα των συμπτωμάτων υπερφαγίας σε ενήλικες με διαβήτη τύπου 2, επισημαίνοντας την ανάγκη για πιο ολοκληρωμένη φροντίδα των ασθενών.
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Diabetic Medicine», πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Νότιας Δανίας. Στόχος τους ήταν να εξετάσουν πόσο συχνά εμφανίζονται συμπτώματα διαταραχής επεισοδιακής υπερφαγίας, γνωστής διεθνώς ως Binge Eating Disorder ή BED, σε ενήλικες με διαβήτη τύπου 2 στη Δανία.
Η διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας χαρακτηρίζεται από την κατανάλωση ασυνήθιστα μεγάλης ποσότητας τροφής σε σύντομο χρονικό διάστημα. Το άτομο αισθάνεται ότι χάνει τον έλεγχο και δεν μπορεί να σταματήσει ή να περιορίσει την ποσότητα που καταναλώνει. Τα επεισόδια συχνά συνοδεύονται από ενοχές, ντροπή, απογοήτευση και έντονη συναισθηματική δυσφορία.
Συμπτώματα υπερφαγίας και διαβήτης τύπου 2
Οι ερευνητές αξιολόγησαν τις διατροφικές συνήθειες περισσότερων από 2.000 ενηλίκων με διαβήτη τύπου 2. Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 2,9% των συμμετεχόντων εμφάνιζε ενδείξεις πιθανής διαταραχής επεισοδιακής υπερφαγίας, ενώ ένα επιπλέον 3,1% παρουσίαζε συμπτώματα που δεν πληρούσαν πλήρως τα επίσημα διαγνωστικά κριτήρια.
Συνολικά, περίπου το 6% των συμμετεχόντων ανέφερε συμπτώματα υπερφαγίας. Το ποσοστό αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι σπάνιο μεταξύ των ατόμων με διαβήτη και ότι μπορεί να παραμένει απαρατήρητο, ιδιαίτερα όταν η προσοχή επικεντρώνεται αποκλειστικά στη ρύθμιση του σακχάρου.
Τα άτομα με πιθανή διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας είχαν διαγνωστεί με διαβήτη σε μικρότερη διάμεση ηλικία. Συγκεκριμένα, η διάγνωση είχε πραγματοποιηθεί περίπου στην ηλικία των 52 ετών, έναντι των 60 ετών για όσους δεν εμφάνιζαν συμπτώματα της διαταραχής.
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Στη μελέτη συμμετείχαν ενήλικες με διαβήτη τύπου 2, οι οποίοι λάμβαναν μέρος στη μελέτη του Δανικού Κέντρου Στρατηγικής Έρευνας για τον Διαβήτη Τύπου 2 (DD2). Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ένα επικυρωμένο διαδικτυακό ερωτηματολόγιο εννέα ερωτήσεων για τη διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας.
Το εργαλείο βασίστηκε στα επίσημα διαγνωστικά κριτήρια των συστημάτων DSM-5 και ICD-11. Με βάση τις απαντήσεις τους, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες.
Στην πρώτη ομάδα εντάχθηκαν όσοι ανέφεραν επεισόδια υπερφαγίας με απώλεια ελέγχου τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα και σημαντική συναισθηματική επιβάρυνση. Στη δεύτερη ομάδα περιλήφθηκαν άτομα με εξίσου συχνά επεισόδια, τα οποία όμως δεν βίωναν έντονη συναισθηματική δυσφορία. Η τρίτη ομάδα αποτελούνταν από συμμετέχοντες που δεν πληρούσαν κανένα από τα δύο σύνολα κριτηρίων.
Οι απαντήσεις συνδέθηκαν στη συνέχεια με τα εθνικά μητρώα υγείας της Δανίας. Έτσι, οι ερευνητές μπόρεσαν να εξετάσουν αιματολογικές εξετάσεις, τη χρήση φαρμάκων και πληροφορίες σχετικά με την ψυχική υγεία των συμμετεχόντων.
Πόσο συχνά εμφανίζονται συμπτώματα υπερφαγίας;
Από τους συμμετέχοντες, 72 παρουσίασαν ενδείξεις πιθανής διαταραχής επεισοδιακής υπερφαγίας, ενώ 76 ανέφεραν συμπτώματα που δεν πληρούσαν πλήρως τα διαγνωστικά κριτήρια. Η ανάλυση αποκάλυψε επίσης σημαντικές διαφορές ανάλογα με το σωματικό βάρος και το φύλο.
Τα συμπτώματα υπερφαγίας ήταν περισσότερες από 11 φορές συχνότερα σε άτομα με σοβαρή παχυσαρκία, δηλαδή σε όσους είχαν δείκτη μάζας σώματος ίσο ή μεγαλύτερο από 35, σε σύγκριση με άτομα φυσιολογικού βάρους. Παράλληλα, οι γυναίκες είχαν 54% μεγαλύτερη πιθανότητα από τους άνδρες να αναφέρουν τέτοια συμπτώματα.
Τα ευρήματα συνδέουν, ακόμη, την επεισοδιακή υπερφαγία με χειρότερη ψυχική υγεία. Τα άτομα που παρουσίαζαν συμπτώματα συγκέντρωναν χαμηλότερες βαθμολογίες στον δείκτη συναισθηματικής ευεξίας και είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίζουν κατάθλιψη ή άγχος. Ήταν επίσης πιθανότερο να λαμβάνουν αντικαταθλιπτική αγωγή.
Ο διαβήτης ως παγκόσμια πρόκληση υγείας
Ο διαβήτης τύπου 2 αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα δημόσιας υγείας παγκοσμίως. Ο επιπολασμός του αυξήθηκε από 3,09% το 1990 σε 6,11% το 2021. Σήμερα εκτιμάται ότι περίπου 589 εκατομμύρια ενήλικες ζουν με διαβήτη, ενώ ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Ορισμένες προβλέψεις κάνουν λόγο για 853 εκατομμύρια ασθενείς έως το 2050.
Οι επιπτώσεις της νόσου δεν περιορίζονται στα αυξημένα επίπεδα σακχάρου ή στον υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων. Η καθημερινή διαχείριση του διαβήτη μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την ψυχική υγεία. Η κατάθλιψη, για παράδειγμα, επηρεάζει έως και το 25% των ατόμων με διαβήτη τύπου 2.
Οι διατροφικές διαταραχές προσθέτουν ένα ακόμη επίπεδο δυσκολίας. Προηγούμενες μελέτες έχουν καταγράψει μεγάλη διακύμανση στη συχνότητα της διαταραχής επεισοδιακής υπερφαγίας μεταξύ των ατόμων με διαβήτη τύπου 2, με ποσοστά από 2,5% έως 29,6%. Στον γενικό πληθυσμό, ο επιπολασμός της κατά τη διάρκεια της ζωής εκτιμάται περίπου στο 1,9%.
Η σχέση μεταξύ διαβήτη και υπερφαγίας είναι σύνθετη και πιθανότατα αμφίδρομη. Η ψυχολογική πίεση που προκαλεί η διαχείριση της νόσου μπορεί να επηρεάσει τη διατροφική συμπεριφορά, ενώ τα επεισόδια υπερφαγίας μπορεί να δυσκολέψουν τον έλεγχο του σακχάρου και του σωματικού βάρους.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τόσο οι ασθενείς όσο και οι επαγγελματίες υγείας χρειάζεται να είναι καλύτερα ενημερωμένοι για τα συμπτώματα υπερφαγίας. Η έγκαιρη αναγνώριση μπορεί να οδηγήσει σε κατάλληλη υποστήριξη από διεπιστημονική ομάδα, με τη συμμετοχή γιατρού, ψυχολόγου και διαιτολόγου.
Μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να εξετάσουν τον καλύτερο τρόπο ενσωμάτωσης του ελέγχου για διατροφικές διαταραχές στην τακτική παρακολούθηση των ατόμων με διαβήτη τύπου 2. Η αναγνώριση των συμπτωμάτων υπερφαγίας δεν αποτελεί ένδειξη αποτυχίας ή έλλειψης θέλησης, αλλά σημαντικό βήμα για τη βελτίωση τόσο της σωματικής όσο και της ψυχικής υγείας.
