Σε μια τρυφερή αλλά και αφοπλιστικά ειλικρινή εξομολόγηση προχώρησε ο Αύγουστος Κορτώ μέσα από τον προσωπικό του λογαριασμό στο Instagram. Ο αγαπημένος συγγραφέας μοιράστηκε με τους διαδικτυακούς του φίλους μια φωτογραφία της αείμνηστης μητέρας του, συνοδεύοντάς την με λόγια που φωτίζουν τον ιστό μιας σχέσης βαθιάς, αντιφατικής, και—πάνω απ’ όλα—αληθινής. Με αφορμή αυτή τη δημόσια κατάθεση ψυχής, ο Αύγουστος Κορτώ ξαναπιάνει το νήμα της μνήμης και της ευθύνης απέναντι στην αλήθεια, επιμένοντας ότι οι ιστορίες που αξίζουν είναι αυτές που δεν φοβούνται να δείξουν και τις σκιές.
Η ανάρτηση που ράγισε καρδιές από τον Αύγουστος Κορτώ
Ο Αύγουστος Κορτώ συνόδευσε τη φωτογραφία της μητέρας του με μια λεζάντα που θύμιζε προσευχή και υπόσχεση μαζί: «Μου έμαθες ότι τα μόνα ασυγχώρητα ψέματα είναι αυτά που λέμε στον εαυτό μας, κι έτσι, όταν σ’ έκανα βιβλίο, δεν έκρυψα τις σκοτεινές σου στιγμές. Το μεγαλύτερο μέρος της κοινής μας ζωής ήσουν ονειρεμένη μάνα, κι ίσως να μην έφταιξες για τις μέρες που σε έβλεπα σαν αλυσίδα στο πόδι μου». Μέσα σε λίγες γραμμές, ο συγγραφέας καταφέρνει να χωρέσει τον θαυμασμό, την ευγνωμοσύνη αλλά και την πίκρα μιας ιδιαίτερης σχέσης που, όπως όλες οι αληθινές, δεν χωρά σε αγιογραφίες.
Ο μύθος της «αγγελικής» μητέρας και η ανατροπή του
Ο Κορτώ υπενθυμίζει πως το κοινό συχνά επιλέγει να κρατά μόνο τις φωτεινές ψηφίδες ενός προσώπου, ιδίως όταν αυτό εμφανίζεται μέσα από τη λογοτεχνία. Δεν διστάζει να σημειώσει ότι πολλοί αναγνώστες του «Βιβλίου της Κατερίνας» σχημάτισαν στο μυαλό τους την εικόνα μιας «αγγελικής μητέρας»—μιας φιγούρας άμωμης, σχεδόν άπιαστης. Ο ίδιος, όμως, αντιστέκεται σθεναρά σ’ αυτή την εξιδανίκευση: δεν υπάρχουν αγγελικές μάνες, λέει, ούτε οφείλουν να υπάρχουν. Είναι απάνθρωπο να απαιτούμε από τις γυναίκες να μεταμορφώνονται σε αγίες εξαιτίας της μητρότητας. Η θέση αυτή δεν απομυθοποιεί τη μητέρα για να την υποτιμήσει, αλλά για να την αναδείξει ως άνθρωπο πλήρη—με φως και σκοτάδι, με στιγμές θριάμβου και στιγμές πτώσης.
«Το Βιβλίο της Κατερίνας»: όταν η μνήμη συναντά την αλήθεια
Το «Βιβλίο της Κατερίνας» υπήρξε για πολλούς αναγνώστες μια συγκλονιστική εισαγωγή στον τρόπο που ο Αύγουστος Κορτώ μετατρέπει την προσωπική του ιστορία σε λογοτεχνία. Η αφήγηση δεν ωραιοποιεί, δεν κρύβει και δεν συγκαλύπτει. Αντίθετα, επιμένει πως η αγάπη δεν είναι πειθαρχία στη σιωπή, αλλά δέσμευση απέναντι στην αλήθεια—even όταν αυτή πονά. Η αποδοχή της μητέρας, όχι ως μύθου αλλά ως ανθρώπου, γίνεται στο βιβλίο πράξη μνήμης και κάθαρσης: μια προσπάθεια να ειπωθούν όσα συχνά καταπίνονται, ιδίως όταν πρόκειται για οικογενειακές ιστορίες που σκιάζονται από ασθένεια, καταιγίδες ψυχής ή κοινωνικά ταμπού.
«Παιδάκι μ’ άσπρα γένια»: η συνέχεια της εξομολόγησης
Στο «Παιδάκι μ’ άσπρα γένια», ο Κορτώ ξανανοίγει το ημερολόγιο της ψυχής του. Όπως ο ίδιος ομολογεί, «αμόλησε την αλήθεια σαν αγρίμι στη λευκή σελίδα». Εκεί, κάποια κομμάτια της μητέρας του εμφανίζονται ακόμη πιο τραχιά, πιο ασυμβίβαστα με κάθε παράδεισο που φτιάχνει η μνήμη. Δεν είναι μια πράξη σκληρότητας· είναι μια υπόσχεση συνέπειας: αν τα ψέματα που λέμε στον εαυτό μας είναι τα μόνα ασυγχώρητα, τότε το χρέος του συγγραφέα—και του γιου—είναι να διασώσει την αλήθεια, ακόμη κι όταν αυτή αναποδογυρίζει βολικές αφηγήσεις.
Ηθικό χρέος απέναντι στη μνήμη: γιατί ο Αύγουστος Κορτώ επιλέγει την αλήθεια
Το να γράφεις για τους δικούς σου δεν είναι ποτέ εύκολο. Όταν όμως επιλέγεις να το κάνεις με ειλικρίνεια, το ρίσκο γίνεται διπλό: εκτίθεσαι εσύ, εκτίθεται κι εκείνος ή εκείνη που αγαπάς. Ο Αύγουστος Κορτώ αναλαμβάνει αυτό το ρίσκο γνωρίζοντας πως ένα χρονικό γεμάτο ψέματα θα συνιστούσε προδοσία και των δύο. Η λογοτεχνία του, με όχημα τη λεπτομέρεια, την τρυφερότητα και τον κριτικό νου, χτίζει μια γέφυρα: από το τραύμα στη συμφιλίωση, από την ενοχή στην κατανόηση. Σε αυτή τη γέφυρα, ο αναγνώστης βρίσκει χώρο για τη δική του ιστορία—για τις δικές του δύσκολες μνήμες, τις άβολες αλήθειες, τις μυστικές συγγνώμες.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η δημόσια εξομολόγηση ως πράξη απενοχοποίησης
Η ανάρτηση δεν είναι απλώς μια στιγμιαία συγκίνηση που σκορπίζεται στο timeline. Είναι μια υπενθύμιση πως η δημόσια ομολογία, όταν γίνεται με ευαισθησία και ευθύνη, μπορεί να λειτουργήσει απελευθερωτικά. Δίνει άδεια και σε άλλους να μιλήσουν, να θυμηθούν, να συγχωρήσουν. Η φράση «Ίσως να μην έφταιξες…» δεν σημαίνει παραίτηση από την κρίση· σημαίνει διάθεση να ξαναδούμε τα γεγονότα χωρίς τον φακό της αγανάκτησης ή της εξιδανίκευσης, να αναγνωρίσουμε τις συνθήκες, τους περιορισμούς, την ανθρώπινη ευθραυστότητα.
Επίλογος: η συγκίνηση που αφήνει αποτύπωμα από τον Αύγουστος Κορτώ
Η πρόσφατη κατάθεση ψυχής του Αύγουστος Κορτώ δεν είναι απλώς ένα ακόμα στιγμιότυπο από την προσωπική του ζωή. Είναι συνέχεια μιας σταθερής πορείας που υπηρετεί την αλήθεια, τη μνήμη και τη λογοτεχνία. Με λόγια απλά αλλά διεισδυτικά, με αναφορές στα βιβλία που σημάδεψαν τη σχέση του με τη μητέρα του, ο Κορτώ μάς καλεί να δούμε τους ανθρώπους μας όπως είναι: ατελείς, αγαπητούς, αντιφατικούς—κι όμως αναντικατάστατους. Κι αν πράγματι «τα μόνα ασυγχώρητα ψέματα είναι αυτά που λέμε στον εαυτό μας», τότε η δική του επιλογή να πει την αλήθεια, ξανά και ξανά, μοιάζει όχι μόνο με πράξη αγάπης, αλλά και με υπόσχεση προς όλους μας: να θυμόμαστε δίκαια, να κρίνουμε τρυφερά, να γράφουμε—και να ζούμε—χωρίς φόβο.
