Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να θεωρεί τη συμφωνία της Κυριακής για το εμπόριο με την Ευρωπαϊκή Ένωση (EE) ως τη «μεγαλύτερη συμφωνία όλων των εποχών», αλλά για ορισμένους εντός του μπλοκ των 27 κρατών-μελών, μοιάζει περισσότερο με οικονομικό κατευνασμό.
Ο Γάλλος Πρωθυπουργός Φρανσουά Μπαϊρού χαρακτήρισε την Κυριακή «μαύρη μέρα» για την περιοχή, σε ανάρτησή του στο X. «Μια συμμαχία ελεύθερων λαών, συγκεντρωμένη για να υπερασπιστεί τις αξίες της και να προστατεύσει τα συμφέροντά της, καταλήγει να υποτάσσεται», έγραψε.
Η συμφωνία, η οποία επετεύχθη μεταξύ του Τραμπ και της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθορίζει δασμό 15% στα περισσότερα εισαγόμενα αγαθά από την Ε.Ε. και περιλαμβάνει δεσμεύσεις της Ε.Ε. να επενδύσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια στις Ηνωμένες Πολιτείες και να αγοράσει αμερικανικά ενεργειακά προϊόντα.
Ο Τραμπ έχει καυχηθεί για την επίτευξη του πλαισίου της συμφωνίας, ύστερα από αυξανόμενη κριτική σχετικά με τις λίγες εμπορικές συμφωνίες που έχουν συναφθεί από τότε που ανακοίνωσε ευρείες επιβολές δασμών σε περισσότερους από 100 εμπορικούς εταίρους. Παρ’ όλα αυτά, κατάφερε να πετύχει αυτό που θεωρεί ως μια συμφωνία ευνοϊκή για τις Ηνωμένες Πολιτείες, παρά το γεγονός ότι δοκιμάζει σοβαρά τη σχέση της Αμερικής με τον μεγαλύτερο εμπορικό της εταίρο.
Αλλά, όπως και ο Μπαϊρού, κι άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες εξέφρασαν τη λύπη τους για τη συμφωνία — η οποία στην ουσία αποτελεί ένα πλαίσιο για μια μελλοντική εμπορική συμφωνία — θεωρώντας την ως μια προσπάθεια περιορισμού των ζημιών.
Ο νέος ενιαίος δασμός της Ε.Ε. μειώνει στο ήμισυ τον δασμό 30% που είχε απειλήσει να επιβάλει ο Τραμπ από την Παρασκευή και είναι χαμηλότερος από το 20% που είχε ανακοινωθεί τον Απρίλιο. Ωστόσο, παραμένει πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο περίπου 1,2% που ίσχυε πριν από τη δεύτερη θητεία του Τραμπ.
Σε δήλωσή της την Κυριακή, η φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι η συμφωνία προσφέρει «σταθερότητα και προβλεψιμότητα» στις ευρωπαϊκές και αμερικανικές επιχειρήσεις. Τους τελευταίους μήνες, το «τρενάκι του τρόμου» των δασμών του Τραμπ — με τις αλλεπάλληλες ανακοινώσεις, παύσεις και ανακλήσεις — είχε καταστήσει δύσκολο για τις επιχειρήσεις να σχεδιάσουν το μέλλον τους.
«Φυσικά, η απουσία δασμών θα ήταν προτιμότερη, αλλά αυτή η συμφωνία προσφέρει μεγαλύτερη σαφήνεια για τις επιχειρήσεις μας και φέρνει μεγαλύτερη σταθερότητα στην αγορά», έγραψε ο Ολλανδός Πρωθυπουργός Ντικ Σχοφ την Κυριακή σε ανάρτησή του στο X.
Για τη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της Ε.Ε. και σημαντική εξαγωγική δύναμη στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, η συμφωνία μείωσε τον δασμό 25% που είχε επιβάλει ο Τραμπ στις εξαγωγές αυτοκινήτων της τον Απρίλιο.
Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε την Κυριακή ότι η σκληρή δουλειά των Ευρωπαίων διαπραγματευτών απέδωσε: «Αποφεύχθηκε μια εμπορική σύγκρουση που θα είχε σοβαρές συνέπειες για τη γερμανική οικονομία, η οποία βασίζεται στις εξαγωγές», έγραψε σε ανάρτησή του στο X.
Άλλοι ήταν λιγότερο διπλωματικοί στην εκτίμησή τους.
Ο Ούγγρος Πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν δήλωσε σε συνέντευξή του σε podcast τη Δευτέρα, σύμφωνα με το Reuters, ότι ο Τραμπ «καταπάτησε» την Ε.Ε. στις διαπραγματεύσεις, συγκρίνοντας τον Αμερικανό πρόεδρο με έναν πυγμάχο βαρέων βαρών και την φον ντερ Λάιεν με «φτερού».
Ο Πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βέβερ, δήλωσε επίσης ότι η συμφωνία της Κυριακής ήταν μια «στιγμή ανακούφισης, αλλά όχι γιορτής».
«Ελπίζω ειλικρινά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα απομακρυνθούν εν καιρώ από την αυταπάτη του προστατευτισμού και θα αγκαλιάσουν ξανά την αξία του ελεύθερου εμπορίου – έναν ακρογωνιαίο λίθο της κοινής μας ευημερίας», έγραψε την Κυριακή σε ανάρτησή του στο X.
Ο Μπέρντ Λάνγκε, πρόεδρος της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δήλωσε σε ανάρτησή του στο X την Κυριακή ότι η συμφωνία «δεν είναι ικανοποιητική», προσθέτοντας ότι «έχουν γίνει παραχωρήσεις που είναι ξεκάθαρα δύσκολο να αποδεχθούν».
Ο Ντέιβιντ Κόλινς, καθηγητής διεθνούς οικονομικού δικαίου στο City St George’s University του Λονδίνου, συμφώνησε με τα σχόλια του Λάνγκε τη Δευτέρα στο CNN.
«Πρόκειται για μια ταπεινωτική συνθηκολόγηση εκ μέρους της Ε.Ε. … πραγματικά σε κάνει να αναρωτιέσαι: Τι ακριβώς προσφέρει στα κράτη-μέλη της, αν το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί από μόνο του να πετύχει καλύτερη συμφωνία από αυτήν τη γιγαντιαία οικονομία;» είπε.
