Συντάξεις: Τα 3 σενάρια που εξετάζει η κυβέρνηση για έξτρα στήριξη

Πρόσθετα μέτρα για την ενίσχυση των συνταξιούχων με μείωση των ασφαλιστικών κρατήσεων στις συντάξεις περιλαμβάνονται στα σενάρια που επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εν όψει του νέου πακέτου στήριξης των εισοδημάτων για το 2027, που θα ανακοινωθεί τον ερχόμενο Σεπτέμβριο στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης.

Η αύξηση του μόνιμου επιδόματος των συνταξιούχων από τα 250 ευρώ στα 300 ευρώ, που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πριν από δύο εβδομάδες στο πλαίσιο ενός πακέτου έκτακτων μέτρων ύψους 500 εκατ. ευρώ για την ακρίβεια από την κρίση στη Μέση Ανατολή, είναι μόνον η αρχή. Η αύξηση του επιδόματος ήταν ένα από τα μέτρα που εξετάζονταν από την κυβέρνηση και είχε αποκαλύψει o «Ελεύθερος Τύπος».

Το αυξημένο επίδομα θα πληρωθεί τον ερχόμενο Νοέμβριο, ενώ πριν από την πληρωμή του θα προηγηθεί το μεγάλο πακέτο παροχών, που θα ανακοινωθεί στις αρχές Σεπτεμβρίου για το σύνολο των φορολογουμένων και αναμένεται να ξεπεράσει τα 2 δισ. ευρώ.

Τρία σενάρια

Σε αυτό το πακέτο μελετώνται νέα μέτρα για τη στήριξη των συνταξιούχων που, σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.», περιλαμβάνουν τρία εναλλακτικά σενάρια για τη μείωση των κρατήσεων στις συντάξεις, που είναι τα εξής:

1 Μείωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) στις κύριες συντάξεις με αναμόρφωση των σημερινών κλιμάκων. Το σχέδιο υπάρχει στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης από το 2024 και προβλέπει την αντικατάσταση των σημερινών 8 κλιμακίων από 4 κλίμακες στις οποίες οι κρατήσεις ΕΑΣ θα υπολογίζονται όπως η φορολογία, δηλαδή επί της διαφοράς του ποσού σύνταξης κάθε κλίμακας και όχι σε όλο το ποσό όπως συμβαίνει τώρα. Το σχέδιο για την αναμόρφωση της ΕΑΣ θα οδηγούσε σε μείωση των κρατήσεων, αλλά δεν προχώρησε, γιατί θεωρήθηκε «ακριβό», καθώς κοστολογήθηκε περίπου στα 150 εκατ. ευρώ. Στη θέση του αποφασίστηκε η ουδέτερη από πλευράς κόστους τιμαριθμοποίηση των κλιμακίων της ΕΑΣ που εφαρμόζεται σήμερα και στην πράξη αυτό που εξασφαλίζει στους συνταξιούχους είναι ότι η κράτηση δεν θα τους «τρώει» την αύξηση που παίρνουν κάθε χρόνο στη σύνταξη. Στην πράξη, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο με πριν.

2 Μείωση ή κατάργηση της Εισφοράς Ασθένειας 6% στις επικουρικές συντάξεις. Η μείωση της Εισφοράς Ασθένειας είναι ξανά στο τραπέζι και αν, για παράδειγμα, από 6% γίνει 3%, θα ισοδυναμούσε με αυξήσεις από 6 ευρώ τον μήνα έως 12 ευρώ τον μήνα στις επικουρικές συντάξεις. Με την κατάργησή της οι αυξήσεις θα ήταν διπλάσιες. Το κόστος από τη μείωση στο μισό της κράτησης ασθένειας είναι περίπου στα 80 εκατ. ευρώ και με την κατάργησή της φτάνει στα 150 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται ότι οι επικουρικές συντάξεις δεν έχουν αυξηθεί, παρότι ο ΕΦΚΑ είναι πλεονασματικός και στον κλάδο της επικουρικής ασφάλισης και ο Νόμος 4387/2016 λέει ότι με πλεόνασμα οι επικουρικές πρέπει να αυξηθούν.

3 Κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) από τις επικουρικές συντάξεις. Η κράτηση επιβάλλεται σε επικουρικές άνω των 300 ευρώ, τις οποίες λαμβάνουν περίπου 280.000 συνταξιούχοι. Το μέτρο εξετάζεται εναλλακτικά σε συνδυασμό με τα άλλα δύο σενάρια. Αν, για παράδειγμα, δεν προχωρήσουν η αναμόρφωση και η μείωση της ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις, τότε θεωρείται βέβαιο ότι θα καταργηθεί η ΕΑΣ από τις επικουρικές. Η κράτηση στις επικουρικές από την Εισφορά Αλληλεγγύης ξεκινά από τα 300 ευρώ και άνω μικτά με ποσοστό 3%, που αυξάνεται κατά 1% ανά 50 ευρώ, δηλαδή από τα 350,01 ευρώ έως τα 400 ευρώ γίνεται 4%, από τα 400,01 ευρώ έως τα 450 ευρώ πάει στο 5% κ.ο.κ., με όριο το 10% για επικουρικές άνω των 650 ευρώ. Η μείωση των κρατήσεων στις επικουρικές είχε εξεταστεί και πέρυσι, αλλά, τελικά, αποφασίστηκε να καταργηθεί ο μηχανισμός της προσωπικής διαφοράς από τις συντάξεις.

Ισως από το 2027

Στο φετινό πακέτο της ΔΕΘ, η μείωση των κρατήσεων στις συντάξεις επανέρχεται με αυξημένη πιθανότητα να εφαρμοστεί από το 2027, είτε στις κύριες είτε στις επικουρικές, καθώς ισοδυναμεί με έμμεση αύξηση.

Για παράδειγμα, στις επικουρικές συντάξεις, οι οποίες, σημειωτέον, δεν έχουν αυξηθεί παρά τα πλεονάσματα του ΕΦΚΑ, αν καταργηθεί η Εισφορά Αλληλεγγύης σημαίνει ότι 280.000 συνταξιούχοι που λαμβάνουν επικουρικές άνω των 300 ευρώ θα πάρουν αύξηση κατά μέσο όρο 15 ευρώ τον μήνα. Αν, όμως, επιλεγεί η μείωση της Εισφοράς Ασθένειας ή και η ολοσχερής κατάργησή της, τότε θα ωφεληθούν 1,2 εκατ. συνταξιούχοι με μόνιμη έμμεση αύξηση, καθώς δεν θα πληρώσουν ξανά Εισφορά Ασθένειας.

Σημειώνεται, δε, ότι η Εισφορά Ασθένειας 6% είναι ένα από τα μέτρα-κατάλοιπα που άφησε η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, καθώς επιβλήθηκε το 2015 και, μάλιστα, προτού πέσουν οι υπογραφές του τρίτου Μνημονίου. Παρά ταύτα, το μέτρο εξακολουθεί να εφαρμόζεται μέχρι σήμερα, που η οικονομία τρέχει με υπερπλεονάσματα 4,9% του ΑΕΠ, όταν ο στόχος είναι για 2,7%.

Οι αδικίες και το σχέδιο για 4 κλίμακες

Οι συνταξιούχοι που αδικούνται περισσότερο από τον σημερινό υπολογισμό της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) ανήκουν σε δύο κατηγορίες, που είναι οι εξής:

1 Οσοι λαμβάνουν συντάξεις από 1.784 ευρώ έως 2.080 ευρώ, καθώς στην κλίμακα αυτή η εισφορά διπλασιάζεται στο 6% από 3% που είναι για συντάξεις από 1.468 ευρώ έως 1.783 ευρώ.

2 Οσοι λαμβάνουν υψηλές συντάξεις, άνω των 2.200 ευρώ μικτά, ή όσοι έχουν άθροισμα κύριων συντάξεων που ξεπερνά τις 2.200 ευρώ. Σε αυτές τις συντάξεις, τις οποίες λαμβάνουν περίπου 10.000 συνταξιούχοι, οι κρατήσεις ισοδυναμούν με μια κατώτατη σύνταξη των 500 και 600 ευρώ. Για παράδειγμα, στις συντάξεις των 2.500 ευρώ η εισφορά είναι 9% (225 ευρώ), ενώ για συντάξεις άνω των 3.500 ευρώ επιβάλλεται κράτηση ΕΑΣ 13% και 14%. Για παράδειγμα, συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 3.700 ευρώ ή με άθροισμα κύριων συντάξεων 3.700 ευρώ έχει κράτηση 518 ευρώ τον μήνα από την ΕΑΣ.

Στη διαφορά

Η ΕΑΣ ξεκινά να επιβάλλεται στις κύριες συντάξεις από τα 1.468 ευρώ και άνω ή σε άθροισμα κύριων συντάξεων άνω των 1.468 ευρώ. Το σχέδιο που εξεταζόταν από το υπουργείο Εργασίας ως δικαιότερο, με βάση το πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη, προέβλεπε η εισφορά να επιβάλλεται στη διαφορά του ποσού σύνταξης κάθε κλίμακας και όχι σε όλη τη σύνταξη όπως συμβαίνει τώρα.

Η πρόβλεψη

Το σενάριο προβλέπει, μεταξύ άλλων, 4 νέες κλίμακες κρατήσεων με 15% για το τμήμα σύνταξης από τα 1.468 ευρώ μέχρι τα 1.800 ευρώ, 20% για το τμήμα σύνταξης από τα 1.800 ευρώ έως τις 2.200 ευρώ, 25% από τις 2.200 ευρώ έως τις 2.800 ευρώ και πιθανώς 28% από 2.800 ευρώ και άνω.

Για παράδειγμα, αντί για κράτηση 3% στα 1.600 ευρώ, να υπάρχει κράτηση στη διαφορά σύνταξης από τα 1.468 ευρώ έως τα 1.600 ευρώ, δηλαδή στο ποσό των 132 ευρώ. Σε αυτήν την περίπτωση, ο συντελεστής θα ήταν 15%, αλλά θα υπολογιζόταν στο τμήμα σύνταξης από τα 1.468 έως τα 1.800 ευρώ και όχι σε όλο το ποσό. Τώρα, με εισφορά 3% στα 1.600 ευρώ ο συνταξιούχος δίνει 48 ευρώ τον μήνα για την ΕΑΣ, ενώ με κράτηση 15% στα 132 ευρώ θα καταβάλει 20 ευρώ.

Το κόστος αυτού του σχεδίου είναι περίπου στα 150 εκατ. ευρώ, καθώς όλοι οι συνταξιούχοι θα πληρώνουν μεν ΕΑΣ αλλά χαμηλότερη.

Η κλίμακα κρατήσεων στις κύριες συντάξεις

Πιλοτική δίκη για αλλαγή στον υπολογισμό της ΕΑΣ

Η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) θα κριθεί και σε ανώτατο βαθμό με πιλοτική δίκη του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που θα διεξαχθεί τον επόμενο μήνα στις 10 Ιουνίου.

Οι πιθανότητες να ακυρωθεί το υφιστάμενο καθεστώς και να αλλάξει ο υπολογισμός της ΕΑΣ είναι σημαντικές, καθώς το δικαστήριο καλείται να αποφασίσει να μην υπολογίζεται στην εισφορά το ποσό της σύνταξης έως τα 1.400 ευρώ και η κράτηση να επιβάλλεται στη διαφορά σύνταξης πάνω από τα 1.400 ευρώ.