Η διοχέτευση 1 δισ. ευρώ σε παραγωγικές επενδύσεις για τους επόμενους 18 μήνες είναι βασικός στόχος του νέου αναπτυξιακού νόμου, ο οποίος έχει κατατεθεί στη Βουλή και βασικά εργαλεία του είναι η ταχύτητα και η διαφάνεια, η έγκριση των αιτήσεων σε 90 ημέρες και η ψηφιακή παρακολούθηση των έργων. Αυτά προκύπτουν από τη συνέντευξη που παραχώρησε στο Euro2day.gr ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος.
«Με λίγα λόγια μετράμε τι εντάσσεται, πως εντάσσεται, πώς προχωρά, πού κατευθύνεται και τι αποδίδει. Αυτός είναι ο δικός μας ορισμός της λογοδοσίας – και αυτή είναι η βάση της νέας αναπτυξιακής εποχής που ξεκινά» τόνισε ο υπουργός.
Επιπλέον, υπογράμμισε ότι βασικές παράμετροι του νέου αναπτυξιακού νόμου είναι η γεωγραφική και κοινωνική στόχευση και η πρόβλεψη 12 καθεστώτων ενίσχυσης.
Αναλυτικά η συνέντευξη του υπουργού Ανάπτυξης:
Ο νέος Αναπτυξιακός Νόμος έχει παρουσιαστεί ως εργαλείο για την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης, τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων ακόμη και την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος. Ποιους μετρήσιμους στόχους (KPIs) έχετε θέσει για να παρακολουθήσετε την αποτελεσματικότητα του νόμου;
Ο νέος Αναπτυξιακός Νόμος, που κατατέθηκε χθες στη Βουλή, είναι ο πυρήνας του σχεδίου ανάπτυξης για όλους τους Έλληνες, που υλοποιείται σήμερα στη χώρα μας. Είναι ένα εργαλείο στρατηγικής σημασίας με τριπλή στόχευση: ενίσχυση της παραγωγικής βάσης, στήριξη της περιφέρειας με μείωση των ανισοτήτων -ιδιαίτερα των παραμεθόριων περιοχών- και συμβολή στην αντιμετώπιση του δημογραφικού ελλείμματος. Με τον νέο Αναπτυξιακό Νόμο «ρίχνουμε» 1 δισ. ευρώ για 5 μεγάλα αναπτυξιακά σχέδια μέσα στην επόμενη διετία. Αυτός είναι ο πρώτος μετρήσιμος στόχος: η ενεργοποίηση 1 δισ. ευρώ σε παραγωγικές επενδύσεις, που αναμένεται να οδηγήσουν σε δράσεις πολλαπλάσιας αξίας, με τη στήριξη και του νέου Ταμείου Εγγυοδοσίας, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Ο δεύτερος στόχος είναι η ταχύτητα και η διαφάνεια. Οι εγκρίσεις επενδυτικών σχεδίων θα ολοκληρώνονται εντός 90 ημερών από την υποβολή, με χρήση ηλεκτρονικών συστημάτων ψηφιακής παρακολούθησης αλλά και ρήτρα υλοποίησης: αν δεν έχει υλοποιηθεί τουλάχιστον το 10% της επένδυσης στα πρώτα δύο έτη, το έργο θα απεντάσσεται. Δεν πρόκειται να μπούμε στη λογική των ατέρμονων παρατάσεων – τα έργα πρέπει να γίνονται. Ο τρίτος δείκτης είναι η γεωγραφική και κοινωνική στόχευση. Ο νόμος προβλέπει 12 καθεστώτα ενίσχυσης, με έμφαση στη μεταποίηση, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την κοινωνική επιχειρηματικότητα και την εξωστρέφεια. Ιδιαίτερα, για τις παραμεθόριες περιοχές και τους νομούς με εισόδημα κάτω του 70% του εθνικού μέσου όρου, υπάρχει ειδικό καθεστώς με υψηλότερα ποσοστά ενίσχυσης και στόχο να κρατήσουμε νέους ανθρώπους στους τόπους τους.
Με λίγα λόγια: μετράμε τι εντάσσεται, πώς προχωρά, πού κατευθύνεται και τι αποδίδει. Αυτός είναι ο δικός μας ορισμός της λογοδοσίας – και αυτή είναι η βάση της νέας αναπτυξιακής εποχής που ξεκινά. Για εμάς η ανάπτυξη δεν είναι απλώς θέμα οικονομίας – είναι θέμα πατριωτικής ευθύνης. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια στα σύνορα της χώρας από καλές θέσεις εργασίας σε ελληνικές επιχειρήσεις που παράγουν.
Παρά τη θετική αφήγηση, υπάρχουν επιφυλάξεις ότι ο νέος νόμος αναπαράγει γνωστά διαρθρωτικά προβλήματα. Πώς απαντάτε στην κριτική που έχει διατυπωθεί στη δημόσια διαβούλευση; Εξετάζετε συγκεκριμένες αλλαγές ή διορθωτικές παρεμβάσεις πριν την ψήφιση του νομοσχεδίου;
Η δημόσια διαβούλευση για τον νέο Αναπτυξιακό Νόμο ολοκληρώθηκε πρόσφατα και είχε έντονη συμμετοχή. Θεωρώ απολύτως υγιές το γεγονός ότι κατατέθηκαν απόψεις, ιδέες και προτάσεις και αυτό είναι για μένα δείγμα σοβαρής δημοκρατίας και υπεύθυνης πολιτικής. Πιστεύουμε στον δημιουργικό διάλογο. Ήδη, πριν τεθεί ο νόμος σε επίσημη διαβούλευση, είχαμε κάνει εκτεταμένες συζητήσεις με φορείς, επιμελητήρια, εκπροσώπους της αγοράς και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι βασικοί άξονες του νόμου – η ενίσχυση της βιομηχανίας και της μεταποίησης, η στοχευμένη στήριξη των περιφερειών, η απλούστευση των διαδικασιών, αλλά και η ταχύτητα των εγκρίσεων – τυγχάνουν ευρείας αποδοχής. Φυσικά πάντοτε είμαστε ανοιχτοί σε εύλογες και τεκμηριωμένες παρατηρήσεις. Αυτό, όμως, που δεν αλλάζει είναι ο πυρήνας της πολιτικής μας: η ανάγκη να στηρίξουμε τις παραγωγικές επενδύσεις και να δώσουμε ώθηση σε μια ανάπτυξη με κοινωνική συνοχή και περιφερειακή ισορροπία.
Στα μέσα Μαρτίου ανακοινώσατε ότι, κατόπιν ελέγχων, εντοπίστηκαν 1.400 επενδυτικά σχέδια που είχαν υπαχθεί στους αναπτυξιακούς νόμους του 2004 και του 2011, για τα οποία διατέθηκαν 480 εκατ. ευρώ χωρίς να ολοκληρωθούν. Τότε είχατε δηλώσει ότι θα διεκδικήσετε τα χρήματα, προκειμένου να επιστραφούν στους φορολογούμενους και να αξιοποιηθεί για κοινωνικούς και αναπτυξιακούς σκοπούς. Δύο μήνες μετά, πόσες από αυτές τις υποθέσεις έχουν διαβιβαστεί στην ΑΑΔΕ, και σε τι χρονικό ορίζοντα εκτιμάτε ότι μπορεί να ξεκινήσει η ανάκτηση των χρημάτων; Επιπλέον, ποια είναι τα πρώτα ευρήματα από τον παράλληλο έλεγχο που διενεργείται για τον αναπτυξιακό νόμο του 2016;
Από την πρώτη ημέρα που ανέλαβα το υπουργείο Ανάπτυξης, ξεκαθάρισα ότι δεν διαχειριζόμαστε απλώς κονδύλια, διαχειριζόμαστε την εμπιστοσύνη των πολιτών. Γι’ αυτό και δώσαμε άμεση προτεραιότητα σε ένα θέμα που για πολλά χρόνια είχε μείνει στο σκοτάδι. Κατόπιν ενδελεχούς ελέγχου από τη γενική γραμματεία Ιδιωτικών Επενδύσεων, εντοπίστηκαν 1.400 επενδυτικά σχέδια που είχαν υπαχθεί σε αναπτυξιακούς νόμους των προηγούμενων δεκαετιών (2004 και 2011), τα οποία έλαβαν προκαταβολές μισό δισ. ευρώ από δημόσιο χρήμα, χωρίς να υλοποιηθούν ποτέ. Θέλω να είμαι ξεκάθαρος: Δεν πρόκειται να χαριστεί ούτε ένα ευρώ. Πρόκειται για χρήματα του ελληνικού λαού, που πρέπει να επιστραφούν και να αξιοποιηθούν σωστά: είτε σε νέες παραγωγικές επενδύσεις, είτε σε κοινωνικές πολιτικές που έχουν ανάγκη οι πολίτες.
Η διαδικασία αυτή προχωρά με ταχύτητα και ακρίβεια. Εξετάζονται μία-μία οι υποθέσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Μόλις ολοκληρωθεί η διαδικασία και η υποβολή των υποθέσεων στις αρμόδιες αρχές, θα παρουσιάσουμε δημόσια πλήρη απολογισμό: τι έχει εντοπιστεί, τι έχει επιστραφεί, ποιοι λογοδοτούν. Σε ό,τι αφορά στον νόμο του 2016 αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι λόγω χαλαρών κριτηρίων ένταξης, πιθανολογείται ότι θα βρεθούν και εκεί πολλά έργα για τα οποία δόθηκαν προκαταβολές κρατικών ενισχύσεων, χωρίς όμως αυτά να έχουν ολοκληρωθεί. Αλλά, ας περιμένουμε να ολοκληρωθεί η διαδικασία για να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα.
Η πολιτική μας είναι απλή: διαφάνεια παντού, διαφάνεια για όλους. Για λόγους λογοδοσίας, και αλλά για να εξασφαλίζεται η αξιοπιστία κάθε νέου επενδυτικού πλαισίου που εφαρμόζεται σήμερα.
Επενδυτές και οικονομολόγοι συμφωνούν ότι η Ελλάδα χρειάζεται μια πιο συνεκτική στρατηγική για την παραγωγική ανασυγκρότηση. Πώς σκοπεύετε να μετατρέψετε την Ελλάδα από αγορά κατανάλωσης σε εστία παραγωγής;
Το υψηλό έλλειμμα στο εμπορικό μας ισοζύγιο, που παραμένει σχεδόν αμετάβλητο επί δεκαετίες, είναι το μεγαλύτερο διαρθρωτικό πρόβλημα της οικονομίας μας. Και για να το διορθώσουμε, πρέπει να τολμήσουμε μια μεγάλη αλλαγή: να περάσουμε από την οικονομία της κατανάλωσης, στην οικονομία της παραγωγής, μέσα από τον παραγωγικό μετασχηματισμό της οικονομίας μας. Παραγωγικότητα, ανταγωνιστικότητα, καινοτομία και εξωστρέφεια, είναι οι πυλώνες του νέου παραγωγικού μοντέλου. Και σε αυτούς κατευθύνονται με απόλυτη προτεραιότητα τα εργαλεία της πολιτικής μας, με επίκεντρο τον νέο Αναπτυξιακό Νόμο που δεν περιορίζεται στη στήριξη της μεταποίησης, αλλά απλώνεται σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής: από τον αγρότη και τον κτηνοτρόφο μέχρι την τυποποίηση, την πιστοποίηση, τις εξαγωγές, το εμπόριο και τις υπηρεσίες.
Στην βιομηχανία πραγματοποιούνται επενδύσεις άνω των 100 εκατομμυρίων (με χρηματοδότηση και από το Ταμείο Ανάκαμψης) για την αναβάθμιση βιομηχανικών περιοχών σε ολόκληρη την επικράτεια: πριν λίγες ημέρες επισκέφτηκα τη ΒΙΠΕ Πατρών, η οποία αναβαθμίζεται με έργα ύψους 10 εκατομμυρίων ευρώ. Ταυτόχρονα, επενδύουμε στην πιστοποίηση, στην ποιότητα, στην καινοτομία. Η μεταρρύθμιση της εθνικής πολιτικής ποιότητας αναγνωρίζει ότι κάθε πιστοποίηση είναι «διαβατήριο εξαγωγών» για τα ποιοτικά ελληνικά προϊόντα. Θέλουμε το «Made in Greece» να γίνει συνώνυμο της εμπιστοσύνης και εφαλτήριο εξωστρέφειας, ως στρατηγική που ενώνει παραγωγή, ποιότητα και διεθνή προοπτική.
Η παραγωγική ανασυγκρότηση δεν είναι μόνο θέμα υποδομών, είναι και αλλαγή νοοτροπίας. Πρέπει να αναβαθμίσουμε την αξία της παραγωγικής εργασίας στην κοινωνική συνείδηση και να ξαναδώσουμε στα παιδιά μας έναν λόγο να μείνουν στην Ελλάδα. Και αυτό γίνεται με σοβαρές δουλειές, σε σοβαρές επιχειρήσεις, σε ένα σοβαρό κράτος. Σε μια Ελλάδα που παράγει, εξάγει και στέκεται στα πόδια της.
Ποιο είναι το σχέδιο σας για την προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων στη χώρα; Τι φορολογικά ή ρυθμιστικά κίνητρα θεωρείτε απαραίτητα;
Η Ελλάδα έχει ήδη καταφέρει να επιστρέψει στον παγκόσμιο επενδυτικό χάρτη. Θέλουμε ακόμη περισσότερες επενδύσεις που στηρίζουν τη βιομηχανία, τη μεταποίηση, την αγροδιατροφή και την καινοτομία και όχι επενδύσεις που απλώς αξιοποιούν ευκαιριακά τη ζήτηση. Σε ό,τι αφορά στο υπουργείο Ανάπτυξης κινούμαστε σε τρεις προτεραιότητες.
Πρώτον, σύγχρονο και στοχευμένο πλαίσιο κινήτρων. Το βασικό μας εργαλείο είναι ο νέος Αναπτυξιακός νόμος με 12 στοχευμένα καθεστώτα ενίσχυσης, αυξημένες επιχορηγήσεις για τις παραμεθόριες και λιγότερο οικονομικά ανεπτυγμένες περιοχές της χώρας και φοροαπαλλαγές. Δεύτερον, καινοτόμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Με το Ταμείο Εγγυοδοσίας Αναπτυξιακού Νόμου (DeLFI GF), σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, παρέχεται η δυνατότητα πρόσβασης σε επενδυτικά δάνεια με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Ο στόχος μας είναι η μόχλευση χαρτοφυλακίου επενδύσεων ύψους 1 δισ. ευρώ, στηρίζοντας την πραγματική οικονομία με μεγαλύτερη ρευστότητα για τον επενδυτή.
Τρίτον, η απλούστευση των διαδικασιών. Ο χρόνος είναι κρίσιμος για κάθε επενδυτή και το κράτος πρέπει να λειτουργεί ως επιταχυντής, όχι ως εμπόδιο. Με τον νέο Νόμο, η αξιολόγηση των αιτήσεων θα ολοκληρώνεται εντός 90 ημερών, με ψηφιακές πλατφόρμες παρακολούθησης, τυποποίηση των ελέγχων και ρήτρα υλοποίησης. Αλλά, και η πρωτοβουλία «OpenBusiness» αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση αυτή, προσφέροντας ψηφιακές υπηρεσίες «μιας στάσης» για την ίδρυση και αδειοδότηση επιχειρήσεων, μειώνοντας δραστικά τη γραφειοκρατία και το κόστος για τις επιχειρήσεις. Επιπλέον, με το Εθνικό Ψηφιακό Μητρώο Πιστοποιήσεων και Ελέγχων, μια νέα ψηφιακή υποδομή, κάθε επιχείρηση θα μπορεί να ελέγχει την εγκυρότητα των πιστοποιητικών της σε πραγματικό χρόνο, να αποφεύγει καθυστερήσεις και να ενισχύει την αξιοπιστία της.
Με δεδομένο το πληθωριστικό περιβάλλον και τις πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, ποιο είναι το νέο πλαίσιο πολιτικής τιμών που θα παρουσιάσετε με αφορμή την εκπνοή κάποιων μέτρων, όπως του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους;
Έχουμε πετύχει τους τελευταίους έξι μήνες να έχουμε τον χαμηλότερο πληθωρισμό τροφίμων και βασικών ειδών διαβίωσης στην Ε.Ε. Αρκετές φορές στη ζώνη του μηδενός. Από εκεί και πέρα είναι ξεκάθαρο ότι το κύριο ζητούμενο είναι να αυξάνεται το εισόδημα των πολιτών. Γι’ αυτό και ενισχύσαμε σταθερά τον κατώτατο και τον μέσο μισθό – πάνω από 30% την τελευταία τετραετία. Και γι’ αυτό θεσμοθετήσαμε την ετήσια επιστροφή ενός ενοικίου στους ενοικιαστές κάθε Νοέμβριο – ως ετήσια ανακούφιση με βάση το υπερπλεόνασμα της οικονομίας.
Σε περίπτωση που οι ΗΠΑ επιβάλουν νέους δασμούς στην ΕΕ, ποιο είναι το εναλλακτικό σχέδιο δράσης (Plan B) για την ελληνική οικονομία και τις εξαγωγές;
Είναι προφανές ότι οποιοδήποτε νέο κύμα δασμών από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη θα προκαλέσει τριγμούς στην παγκόσμια οικονομία. Η άμεση έκθεσή μας στην αμερικανική αγορά είναι περιορισμένη – λιγότερο από 5% των εξαγωγών μας. Και η Ελλάδα έχει σήμερα μια πιο ανθεκτική, πιο ανταγωνιστική και πιο εξωστρεφή οικονομία, ικανή να απορροφήσει πιέσεις. Ωστόσο, οι έμμεσες συνέπειες, μέσω ύφεσης στην ευρωπαϊκή οικονομία ή αναταράξεων στο εμπόριο, δε θα αφήσουν ανεπηρέαστη την ελληνική οικονομία και απαιτούν ετοιμότητα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο υποστηρίζουμε την ανάγκη για μια ενιαία στρατηγική διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ. Το διατλαντικό εμπόριο είναι κρίσιμος πυλώνας για την ΕΕ και δεν πρέπει να θιγεί από επιθετικές εμπορικές πρακτικές. Προχωράμε με σχέδιο και αποτελέσματα, στην ενίσχυση της εθνικής παραγωγικής βάσης, που είναι και η ασφαλέστερη ασπίδα απέναντι σε κάθε διεθνή κρίση.
Πόσο προετοιμασμένη είναι η Ελλάδα να αξιοποιήσει ένα πιθανό κύμα Nearshoring στην Ευρωζώνη; Ποιες περιφέρειες θεωρείτε ότι διαθέτουν τις κατάλληλες υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό για την προσέλκυση τέτοιων παραγωγικών επενδύσεων;
Το nearshoring δεν είναι πλέον μια επενδυτική επιλογή – είναι στρατηγική ευρωπαϊκή ανάγκη. Οι αναταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, η ενεργειακή αστάθεια, ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι γεωπολιτικές αβεβαιότητες αναδιαμορφώνουν το παγκόσμιο παραγωγικό τοπίο. Οι επιχειρήσεις επαναφέρουν τις μονάδες τους πιο κοντά στις αγορές. Το ερώτημα δεν είναι αν θα ακολουθήσει η Ελλάδα. Το ερώτημα είναι πώς θα πρωταγωνιστήσει. Και πιστεύω ότι είναι απόλυτα έτοιμη να το κάνει: διαθέτει σταθερότητα, γεωστρατηγική θέση, αναβαθμισμένες υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό υψηλού επιπέδου και ένα συνεκτικό πλαίσιο πολιτικής που στηρίζει στην πράξη τη βιομηχανική εγκατάσταση και παραγωγή στις ελληνικές περιφέρειες. Το nearshoring είναι η ευκαιρία της Ευρώπης – και η ιστορική ευκαιρία της Ελλάδας να αποδείξει ότι μπορεί να είναι βασικός παίκτης της νέας βιομηχανικής εποχής. Εμείς εργαζόμαστε γι’ αυτό, με σχέδιο και πολιτική βούληση, αξιοποιώντας κάθε διαθέσιμο χρηματοδοτικό εργαλείο, για να διαμορφώσουμε περιφερειακές ζώνες παραγωγικής αναγέννησης σε ολόκληρη τη χώρα.
