Κάθε φορά που αποψιλώνεται ή καίγεται μέρος των τροπικών δασών του Αμαζονίου, η ανθρώπινη υγεία πλήττεται- μια γνώση που οι αυτόχθονες γνωρίζουν και τη μεταδίδουν εδώ και χιλιάδες χρόνια. Τώρα, μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Earth & Environment, έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό, διαπιστώνοντας ότι τα κρούσματα αρκετών ασθενειών μειώθηκαν σε περιοχές όπου τα δάση τα συντηρούσαν αυτόχθονες.
Η πρώτη μελέτη αυτού του είδους, με επικεφαλής τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN), συνέλεξε δεδομένα από 1.733 δήμους, καλύπτοντας πάνω από το 74% του Αμαζονίου. Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι δήμοι που γειτνιάζουν με υγιή δάση σε ιθαγενικές περιοχές αντιμετωπίζουν χαμηλότερο κίνδυνο για δύο κατηγορίες ασθενειών: καρδιοαγγειακές και αναπνευστικές νόσους λόγω δασικών πυρκαγιών, καθώς και ζωονοσογόνες ασθένειες που μεταδίδονται από ζώο ή έντομο στον άνθρωπο. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην αρχή της περιόδου δασικών πυρκαγιών και πριν από τη σύνοδο COP30 στο Μπελέμ της Βραζιλίας, ενισχύοντας τα στοιχεία που δείχνουν ότι τα δικαιώματα των ιθαγενών πληθυσμών είναι καθοριστικά για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας βιοποικιλότητας και της εξάπλωσης ασθενειών, οι οποίες, σε περιόδους πυρκαγιών, προκαλούν άμεσα και σοβαρά προβλήματα δημόσιας υγείας.
«Γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι το τροπικό δάσος φιλοξενεί φαρμακευτικά φυτά και ζώα που έχουν θεραπεύσει αμέτρητες ασθένειες» δήλωσε η Πόλα Πριστ, Ανώτερη Συντονίστρια Προγραμμάτων Δασών και Λειμώνων της IUCN.
«Αυτή η μελέτη παρέχει νέα στοιχεία ότι τα ίδια τα δάση προστατεύουν από τον κίνδυνο για τους πνεύμονες και την καρδιά που σχετίζεται με τις πυρκαγιές, καθώς και από ασθένειες όπως η νόσος Τσάγκας (αμερικανική τρυπανοσωμίαση), η ελονοσία και ο κηλιδώδης πυρετός. Η εξασφάλιση ισχυρών δικαιωμάτων για τις Ιθαγενικές κοινότητες στις περιοχές τους, είναι ο καλύτερος τρόπος για να διατηρηθούν τα δάση και τα οφέλη τους στην υγεία» επεσήμανε.
Οι ερευνητές ανέλυσαν 20 χρόνια δεδομένων για 27 προβλήματα υγείας– εκ των οποίων 21 συνδέονται με πυρκαγιές και έξι είναι ζωονοσογόνες ή εντομομεταδιδόμενες ασθένειες– σε οκτώ χώρες της Αμαζονίας: Βολιβία, Βραζιλία, Κολομβία, Εκουαδόρ, Περού, Σουρινάμ, Βενεζουέλα και Γαλλική Γουιάνα.
Η μελέτη με τίτλο «Οι αυτόχθονες περιοχές μπορούν να διαφυλάξουν την ανθρώπινη υγεία ανάλογα με τη δομή του τοπίου και το νομικό καθεστώς» («Indigenous Territories Can Safeguard Human Health Depending on the Landscape Structure and Legal Status») αποκάλυψε ότι οι περιοχές που διαχειρίζονται οι αυτόχθονες πληθυσμοί μειώνουν σταθερά την εμφάνιση ασθενειών.
«Η μελέτη δημοσιεύεται ακριβώς καθώς ξεκινά η περίοδος των δασικών πυρκαγιών στις χώρες του Αμαζονίου», δήλωσε η Άνα Φιλίπα Παλμεϊρίμ, επισκέπτρια καθηγήτρια στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Pará και συν-συγγραφέας της μελέτης.
«Αυτές οι πυρκαγιές γεμίζουν τον αέρα με πνιγηρό καπνό, στέλνοντας πολύ κόσμο στα νοσοκομεία με αναπνευστικά προβλήματα. Καθώς η καθημερινότητα διαταράσσεται, τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι πρέπει να παραμένουν σπίτι και να αποφεύγουν να πάνε σε νοσοκομείο. Ακόμη και όταν οι πυρκαγιές εκδηλώνονται σε απομακρυσμένες περιοχές, οι άνεμοι διασπείρουν τη ρύπανση σε μεγάλη έκταση, δημιουργώντας θανατηφόρες καταστάσεις δημόσιας υγείας» τόνισε.
Οι ευρείες επιπτώσεις της αποψίλωσης των δασών
Μεταξύ 2001 και 2019, καταγράφηκαν σχεδόν 30.000.000 περιστατικά ασθενειών που σχετίζονται με πυρκαγιές, ζωονόσους ή εντομομεταδιδόμενες ασθένειες στην Αμαζονία. Οι ασθένειες που μελετήθηκαν περιλαμβάνουν τη νόσο Τσάγκας, την ελονοσία, τον χανταϊό, τη σπλαχνική και δερματική λεϊσμανίαση και τον κηλιδώδη πυρετό. Προηγούμενες μελέτες έχουν διαπιστώσει πως η αποψίλωση σχετίζεται άμεσα με αύξηση αυτών των λεγόμενων “παραμελημένων τροπικών ασθενειών”, για τις οποίες δεν υπάρχουν ευρέως διαθέσιμες θεραπείες. Στην περιοχή, η αποψίλωση αυξάνεται λόγω της επέκτασης της γεωργίας, της εξόρυξης πετρελαίου και μεγάλων έργων υποδομής όπως δρόμοι και υδροηλεκτρικά φράγματα.
Οι πυρκαγιές που προκαλούνται σκόπιμα αποτελούν ιδιαίτερα σημαντική απειλή για την περιοχή και τους κατοίκους της. Πολλές πυρκαγιές ξεκινούν από παράνομους φορείς που κόβουν δέντρα χωρίς άδεια και καίνε τα υπολείμματα για να δημιουργήσουν χώρο για βοσκότοπους ή καλλιέργειες. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής- υψηλές θερμοκρασίες και μείωση των βροχοπτώσεων- αυξάνουν τη συχνότητα και την ένταση των δασικών πυρκαγιών και την καμένη έκταση.
Η έκθεση σε αυτές τις πυρκαγιές προκαλεί αύξηση αναπνευστικών συμπτωμάτων, καρδιακών παθήσεων, εγκεφαλικού επεισοδίου, εμφυσήματος, καρκίνου του πνεύμονα, καθώς και βρογχίτιδας, άσθματος, πόνου στο στήθος και χρόνιων προβλημάτων καρδιάς και πνευμόνων. Στον Αμαζόνιο, ο καπνός από τις πυρκαγιές συνδέεται άμεσα με αύξηση των νοσηλειών για αυτές τις παθήσεις. Στη βραζιλιάνικη Αμαζονία μόνο, μεταξύ 2002 και 2011, οι πυρκαγιές προκάλεσαν κατά μέσο όρο 2.906 πρόωρους θανάτους από καρδιοπνευμονικές παθήσεις και καρκίνο του πνεύμονα.
Η σημερινή μελέτη βασίζεται σε πρόσφατες έρευνες που δείχνουν ότι τα Ιθαγενικά δάση στην Αμαζονία της Βραζιλίας μπορούν δυνητικά να αποτρέψουν περίπου 15 εκατομμύρια περιστατικά αναπνευστικών και καρδιοαγγειακών λοιμώξεων ετησίως, απορροφώντας τους ρύπους που εκπέμπονται από τις δασικές πυρκαγιές.
ΠΗΓΗ: Eurekalert
