Σε συνθήκες έντονης διεθνούς αστάθειας, η χώρα χρειάζεται σταθερότητα και μια κυβέρνηση που αντιλαμβάνεται τους διεθνείς συσχετισμούς, υπογράμμισε μεταξύ άλλων ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στην πρώτη του συνέντευξη μετά την έναρξη της δημόσιας συζήτησης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.
Ο κ. Μητσοτάκης, προέταξε την πολιτική σταθερότητα, απέρριψε το δίλημμα «Μητσοτάκης ή χάος» και επέλεξε να αντιπαρατεθεί ευθέως με τους πολιτικούς του αντιπάλους, προσωποποιώντας τη σύγκρουση ενόψει των εκλογών. Παράλληλα, μέσα από πρωτοβουλίες όπως η έναρξη της συζήτησης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, επιχειρεί να επανακαθορίσει την πολιτική ατζέντα και να μεταφέρει το πεδίο της αντιπαράθεσης σε ζητήματα που, σύμφωνα με την κυβερνητική εκτίμηση, ευνοούν το κυβερνών κόμμα, με ιδιαίτερη στόχευση τον χώρο του Κέντρου και το ΠΑΣΟΚ.
Υπενθυμίζεται πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης το πρωί κήρυξε την έναρξη του σχετικού διαλόγου για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Οι συνταγματικές διατάξεις, για τη θητεία του ΠτΔ, την ευθύνη υπουργών, την μονιμότητα στο Δημόσιο και την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων, είναι στις προτάσεις για αναθεώρηση. Επίσης με επιστολή του καλεί τους βουλευτές της ΝΔ να καταθέσουν τις απόψεις τους έως το τέλος Φεβρουαρίου, καθώς ο διάλογος εκκινεί τον Μάρτιο.
Ο πρωθυπουργός, μιλώντας στον ΣΚΑΪ και τον Αλέξη Παπαχελά, έθεσε ως μοναδικό ανοιχτό ζήτημα με την Τουρκία την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, προαναγγέλλοντας συνάντηση με τον Ταγίπ Ερντογάν πριν από τις 15 Φεβρουαρίου, ενώ κήρυξε και επισήμως την έναρξη του διαλόγου για την αναθεώρηση του Συντάγματος.
Οι τέσσερις «πυλώνες» της συνταγματικής αναθεώρησης, οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα
Ο πρωθυπουργός στο σχεδόν τετράλεπτο τηλεοπτικό του μήνυμα προς τους πολίτες, σήκωσε την αυλαία της συζήτησης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση», με σημείο αναφοράς, όπως τόνισε, τις τολμηρές και γενναίες αλλαγές που θα απαντήσουν στις ανάγκες των εξελίξεων.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ανέφερε χαρακτηριστικά πως: «Συνεπώς, είναι καιρός να τολμήσουμε μεγάλες τομές που θα ενισχύουν το κύρος των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών, εισάγοντας ρυθμίσεις για την καλύτερη λειτουργία του πολιτεύματος, απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής και συμβαδίζοντας με νέα δεδομένα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση».
Στο μήνυμά του ο πρωθυπουργός αποκάλυψε το εύρος των αλλαγών που θα προτείνει η κυβερνητική πλειοψηφία.
Σε αυτό πρωταγωνιστούν η αναθεώρηση του άρθρου 86 για την άρση ασυλίας των υπουργών, η ίδρυση μη κρατικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, η καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και η πιο ουσιαστική συμμετοχή των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων.
Όπως είπε: «Θα πρέπει οπωσδήποτε να προβλέπει και δικλείδες, οι οποίες θα εγγυώνται τη μόνιμη δημοσιονομική ισορροπία, τη συνεπή κυβερνητική δράση, αλλά και την ορθότητα των κομματικών υποσχέσεων, ώστε η χώρα να μην διολισθήσει ποτέ ξανά στα επικίνδυνα μονοπάτια του λαϊκισμού».
Στο επίκεντρο των αλλαγών που προτείνει η Νέα Δημοκρατία, και το Δημόσιο, με τον πρωθυπουργό να αναφέρει: «Το ίδιο σαφής είναι και η προσήλωση μου στη μάχη με το βαθύ κράτος για μια δημόσια διοίκηση φιλική και αποτελεσματική, πρέπει πλέον να έχει ως κινητήρια δύναμη τη διαρκή αξιολόγηση και να θέσει την έννοια της μονιμότητας σε μια εντελώς νέα βάση».
Ο κ. Μητσοτάκης έδειξε τον δρόμο των ευρύτερων συναινέσεων, προσκαλώντας κόμματα και πολίτες σε έναν εποικοδομητικό, όπως ανέφερε, προβληματισμό: «Με θετικές προτάσεις και αίσθηση της κοινής ευθύνης απέναντι στην πατρίδα και στο μέλλον. Το ίδιο το Σύνταγμά μας επιβάλλει να αναζητήσουμε συναινέσεις, αν θέλουμε πραγματικά να πετύχουμε τις μεγάλες αλλαγές που χρειάζεται ο Καταστατικός Χάρτης. Εύχομαι η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης να αποτελέσει μια απάντηση στην τοξικότητα και στη στείρα κομματική περιχαράκωση που διακρίνει το πολιτικό μας σύστημα».
Την ίδια ώρα, στα χέρια των βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας βρίσκεται ήδη η πρωθυπουργική επιστολή, μέσω της οποίας προσκαλούνται να καταθέσουν παρατηρήσεις και σκέψεις μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου.
Στην επιστολή τονίζεται ότι: «Η επικείμενη αναθεώρηση αποτελεί μια μεγάλη ευκαιρία για ένα νέο, σύγχρονο και άρτιο υπόδειγμα διακυβέρνησης.
Είναι υποχρέωση όλων των μελών της Εθνικής Αντιπροσωπείας να συμβάλλουμε ουσιαστικά σε αυτή τη μείζονα πρόκληση».
Η Νέα Δημοκρατία θα παρουσιάσει μέσα στον Μάρτιο την ολοκληρωμένη της πρόταση, με στόχο εντός του Απριλίου να εκκινήσει σχετική κοινοβουλευτική διαδικασία.
Από την πλευρά του, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε: «Για να προστατεύσουμε τη χώρα από μελλοντικές επόμενες μεθεπόμενες κυβερνήσεις λαϊκιστών, που για να γίνουν αρεστές μπορούν να καταργήσουν την όποια αξιολόγηση, δεν πρέπει να είναι αποκλειστική αρμοδιότητα να περνάει από το φίλτρο των κομματικών συσχετισμών, η παραπομπή ή μη ενός υπουργού ή υφυπουργού, ενός κυβερνητικού στελέχους στη δικαιοσύνη. Όλες οι χώρες, όλα τα κράτη της Ευρώπης έχουν μία διαδικασία ξεχωριστή».
Η προβλεπόμενη διαδικασία
Τον Απρίλιο, καθώς όπως ακούσαμε και στο μήνυμα του πρωθυπουργού, τότε αναμένεται ότι θα εκκινήσουν οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες για τη συνταγματική αναθεώρηση. Οι αλλαγές στον καταστατικό χάρτη της χώρας είναι έτσι κι αλλιώς μια κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία και για το λόγο αυτό μέγιστο ζητούμενο είναι οι συναινέσεις.
Είναι η πρώτη φάση αυτής της διαδικασίας τον Απρίλιο και πρέπει να πούμε ότι η Νέα Δημοκρατία προτείνει αλλαγές σε συγκεκριμένα άρθρα του Συντάγματος.
Δεν σημαίνει αυτό ότι τα άρθρα θα αλλάξουν, γιατί μέγιστο ζητούμενο και κρίσιμο ζητούμενο είναι στις δύο φάσεις της διαδικασίας να δούμε ποιες πλειοψηφίες θα δημιουργηθούν και σημείο κλειδί είναι το 180.
Σε περίπτωση που ένα άρθρο λάβει 180 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή, τότε στην αναθεωρητική Βουλή που θα ακολουθήσει, απαιτείται απλώς να λάβει 151 με απλή πλειοψηφία. Σε περίπτωση όμως που ένα άρθρο λάβει από 151 μέχρι 179 ψήφους στην παρούσα Βουλή, στην προτείνουσα Βουλή, τότε στην επόμενη Βουλή την αναθεωρητική απαιτείται να λάβει 181 ψήφους.
Τα επόμενα βήματα και οι διαδικασίες που προβλέπονται για την αναθεώρηση του Συντάγματος
Η ανακοίνωση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ότι εκκινείται η κορυφαία θεσμική και πολιτική διαδικασία της Αναθεώρησης του Συντάγματος άνοιξε τις εσωκομματικές διεργασίες προετοιμασίας μέσα στις κοινοβουλευτικές ομάδες.
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη σχετική επιστολή που απέστειλε στους βουλευτές της ΝΔ, τούς ζητάει να καταθέσουν τις προτάσεις τους για την επεξεργασία του προσδιορισμού των διατάξεων που θα προταθούν για αναθεώρηση και για τη σύνταξη της σχετικής αιτιολογικής έκθεση έως το τέλος Μαρτίου, ώστε τον Απρίλιο να ξεκινήσουν οι εργασίες της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος, που προβλέπεται από το Σύνταγμα και τον ΚτΒ.
Ανάλογες πρωτοβουλίες κατάθεσης προτάσεων, βέβαια, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον ΚτΒ μπορεί να αναπτυχθούν και να καταθέσουν, εάν θελήσουν σε αυτή την πρώτη φάση, και οι κοινοβουλευτικές ομάδες της αντιπολίτευσης, είτε ακόμα και μεμονωμένοι βουλευτές, υπό την προϋπόθεση όμως ότι για να εισαχθεί μια πρόταση θα πρέπει να υποστηρίζεται τουλάχιστον από 50 υπογραφές βουλευτών.
Οι προστάσεις αυτές με την αναθεώρηση του Συντάγματος και τις αναθεωρητέες διατάξεις θα κατατεθούν στον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, ο οποίος θα τις διανείμει στους «300», θα προβεί στην σχετική ανακοίνωση στην Ολομέλεια και θα τις παραπέμψει για εξέταση στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος. Η Επιτροπή αυτή λειτουργεί με τις διαδικασίες που προβλέπονται για τις Διαρκείς Κοινοβουλευτικές Επιτροπές. Θα έχει συγκεκριμένη ημερομηνία για την ολοκλήρωση των εργασιών της και την κατάθεση της σχετικής Έκθεσής της στον Πρόεδρο της Βουλής με τις προτάσεις εκείνων των άρθρων όπου τελικά θα έχει καταλήξει δια της πλειοψηφίας ότι θα τεθούν για αναθεώρηση.
Οι εργασίες της Επιτροπής, είναι συνθετικού χαρακτήρα, -υπό την έννοια ότι μπορεί να συμπεριληφθούν επιπλέον αναθεωρητέες διατάξεις από εκείνες που αρχικά προβλέπονται στην πρόταση σύνθεσής της Επιτροπής- και μη δεσμευτικού χαρακτήρα ως προς την τελική διατύπωση που θα έχει η κάθε νέα συνταγματική διάταξης. Η οριστική και τελική μορφή της κάθε νέας συνταγματικής διάταξης θα προκύψει από τις εργασίες της επόμενης Αναθεωρητικής Βουλή. Στην ουσία, σε αυτή την φάση η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος της παρούσης προτείνουσας Βουλής, θα προβεί στην διατύπωση επί της Αρχής της ανάγκης «ανοίγματος» της αναθεώρησης της κάθε προτεινόμενης διάταξης και την κατεύθυνσής που θα πρέπει να έχει, ως μια πολιτική δέσμευση των κομμάτων.
Η Έκθεση της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος θα εισαχθεί για συζήτηση και λήψης απόφασης στην Ολομέλεια για την ανάγκη της Αναθεώρησης και για τις αναθεωρητέες διατάξεις.
Η Ολομέλεια στη συνέχεια θα κληθεί σε δύο συνεδριάσεις, που θα απέχουν ένα μήνα μεταξύ τους, μετά από διεξαγωγή συζήτησης, με ονομαστική ψηφοφορία να ψηφίσει μια προς μια τις προτεινόμενες για αναθεώρηση διατάξεις.
Η κάθε διάταξη για να περάσει από την πρώτη στην δεύτερη ψηφοφορία του επόμενου μήνα θα πρέπει να λάβει ψηφοφορία 151 θετικές ψήφους. Εάν μια διάταξη εξασφαλίσει, κατά την πρώτη ψηφοφορία, την πλειοψηφία, αλλά όχι και στη δεύτερη ψηφοφορία, τότε απορρίπτεται και δεν εισάγεται για αναθεώρηση στην επόμενη Βουλή.
Όσες από τις αναθεωρητέες διατάξεις στις δύο ψηφοφορίες της προτείνουσας Βουλή λάβουν 180 και άνω ψήφους, στην επόμενη Αναθεωρητική Βουλή θα αρκεί να λάβουν 151 θετικές ψήφους για να τροποποιηθούν. Αντίθετα, όσες αναθεωρητέες διατάξεις λάβουν απλά 151 θετικές ψήφους κατά τις ψηφοφορίες της προτείνουσας Βουλής, αυτές θα πρέπει στην επόμενη Αναθεωρητέα Βουλή να λάβουν τουλάχιστον 180 θετικές ψήφους.
Αντιδράσεις από την αντιπολίτευση
Άμεση ήταν η αντίδραση των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Σημεία αιχμής αποτελούν το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών και το 103 για τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων.
Δεν θα δώσει λευκή επιταγή στην κυβέρνηση διαμηνύει το ΠΑΣΟΚ επισημαίνοντας ότι θα καταθέσει ολοκληρωμένη πρόταση.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης ήδη έχει προτείνει: «Άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών – τέλος στα φαινόμενα ασυλίας- ατιμωρησίας -Χωρίς απόφαση υπουργικού συμβουλίου η επιλογή ηγεσίας της Δικαιοσύνης. “Όχι” σε δημόσια αξιώματα για 4 χρόνια μετά την αφυπηρέτηση των δικαστών. Κατοχυρωμένη η μονιμότητα στο δημόσιο. “Ναι” στην αξιολόγηση με διαφάνεια».
Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ Κώστας Τσουκαλάς, δήλωσε: «Το 86 ο πρωθυπουργός το διέστειλε τόσο πολύ για να κρυφτεί πίσω η κυβέρνηση, που είναι βαθιά υποκρισία να λέει ότι θα το αλλάξει. Αυτή η κυβέρνηση έχει ψηφίσει δύο νόμους αξιολόγησης και δεν τους εφαρμόζει. Τι κάνει; Αντιθέτως.
Αναθέσεις σκληρό πελατειασμού».
Υποκρισία καταλογίζει στον πρωθυπουργό ο Σωκράτης Φάμελλος με τον ΣΥΡΙΖΑ να προτάσσει: ναι στην αξιολόγηση στο δημόσιο, όχι στην άρση της μονιμότητας, όχι στην αναθεώρηση του άρθρου 16, στο άρθρο 86 να μην εξαρτάται ο έλεγχος των υπουργών από την κυβερνητική πλειοψηφία.
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ δήλωσε: «Ναι, χρειάζεται Συνταγματική αναθεώρηση, αλλά και μία προοδευτική κυβέρνηση, που θα σεβαστεί τους Συνταγματικούς κανόνες και θα ενισχύσει το κράτος δικαίου στην Ελλάδα. Και είναι χρέος των προοδευτικών κομμάτων να μην επιτρέψουμε να υπάρξουν κερκόπορτες, για να υλοποιήσει το σχέδιό του εις βάρος των συμφερόντων της κοινωνίας».
Τις δικές του προτάσεις θα καταθέσει το ΚΚΕ, τονίζοντας ότι δεν πρόκειται να δώσει καμία συναίνεση: «Τις συναινέσεις αυτές ας τις αναζητήσει ο κ. Μητσοτάκης στα κόμματα της συστημικής αντιπολίτευσης, που συμφωνούν στις στρατηγικές επιλογές και διαφωνούν στο ποιος και πώς θα τις προωθήσει».
Η Νέα Αριστερά επισημαίνει: «Η κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρεί τη συνταγματοποίηση των ολέθριων επιλογών της, ώστε να τις καταστήσει μόνιμες παθογένειες της χώρας».
«Εάν καταργηθεί η μονιμότητα, ανησυχούμε για τη μονιμότητα της οικογένειας Μητσοτάκη στη Βουλή. Το γελοίο είναι ότι η αναθεώρηση δεν μπορεί να γίνει λόγω μη αναθεωρητικής Βουλής. Άρα όλα γίνονται για την επικοινωνία», σχολίασε ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος.
Ο πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ, Δημήτρης Νατσιός, ανέφερε: «Ας μην γίνει η επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση άλλη μια χαμένη ευκαιρία για τον λαό μας».
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης αναμένουν την συνολική πρόταση της ΝΔ για να τοποθετηθούν.
Αναλυτικά τα κυριότερα σημεία της συνέντευξης του πρωθυπουργού
«Οι στρατηγικές σχέσεις Ελλάδος και Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκονται στο καλύτερο σημείο που ήταν ποτέ»
Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ να επισκεφθεί την Ελλάδα, ο Πρωθυπουργός τόνισε πως δεν έχει «κάποια επίσημη ενημέρωση αν επίκειται κάποιο ταξίδι του προέδρου των ΗΠΑ στην πατρίδα μας, αυτά είναι ζητήματα τα οποία συζητώνται πάντα».
Ωστόσο σημείωσε πως «σε αυτόν τον κόσμο γεμάτο αβεβαιότητες είναι απολύτως κατανοητό η ελληνική κοινωνία να ανησυχεί για το πού πηγαίνουμε συνολικά ως χώρα, πού πηγαίνει η Ευρώπη, πώς διαμορφώνονται οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών και ελπίζω να μας δοθεί η δυνατότητα να εξηγήσουμε με απλά λόγια ποια είναι η στρατηγική της χώρας μας και πώς μπορούμε να εκμεταλλευτούμε τα ιδιαίτερα πλεονεκτήματά μας, ώστε να παραμείνουμε ένας πόλος σταθερότητας σε μια ταραγμένη περιοχή».
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επικοινωνούν συχνά τηλεφωνικά και ότι γίνεται συζήτηση για τι θα σήμαινε μια αμερικανική μεσολάβηση, ο κ. Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι «δεν συμμερίζεται καθόλου αυτές τις ανησυχίες».
Ο Πρωθυπουργός τόνισε ότι η Ελλάδα έχει μια στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία βρίσκεται στο καλύτερο σημείο που έχει υπάρξει.
«Οι στρατηγικές σχέσεις Ελλάδος και Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκονται στο καλύτερο σημείο που ήταν ποτέ και πρέπει κάποιος να αντιληφθεί ότι, όταν μιλάμε για στρατηγικές σχέσεις της Ελλάδος με τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν αναφερόμαστε μόνο στις σχέσεις που έχουμε με τον πρόεδρο Τραμπ ή το γραφείο του. Αναφερόμαστε και σε διαχρονικές και σταθερές σχέσεις που έχουμε με το Κογκρέσο και με τους υπόλοιπους πόλους εξουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σχετικά με τα ελληνοτουρκικά αποκάλυψε ότι θα συναντηθεί με τον Τούρκο πρόεδρο πριν τις 15 Φεβρουαρίου, καθώς όπως είπε «θα έχει την ευκαιρία να βρεθεί στην Άγκυρα τις επόμενες εβδομάδες».
Σημείωσε πως οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι αυτοτελείς «και σε καμία περίπτωση δεν θεωρώ και νομίζω ότι αυτή την άποψη τη συμμερίζεται και η Τουρκία ότι χρειαζόμαστε κάποιον επιδιαιτητή ή κάποιον διαμεσολαβητή για να συζητήσουμε ζητήματα τα οποία αφορούν τις δύο χώρες».
«Η διαφορά με την Τουρκία είναι μία και μόνη: ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα»
Ο Πρωθυπουργός απάντησε ξεκάθαρα ότι «το μείζον ζήτημα, η μεγάλη διαφορά μας με την Τουρκία είναι μία και μόνη και αυτή είναι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας», ωστόσο ο κ. Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι «όσο η Τουρκία προσθέτει σε αυτό το μενού και άλλα θέματα, καταλαβαίνετε ότι το να προχωρήσουμε περαιτέρω σε αυτή την κατεύθυνση είναι κάτι το οποίο σε αυτή τη συγκυρία το θεωρώ δύσκολο».
Κληθείς να σχολιάσει τις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, λίγο πριν την Πρωτοχρονιά, στις οποίες ανέφερε ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να συζητήσει και να προχωρήσει σε μια λύση στο Αιγαίο.
«Καταρχάς, από τότε που υπογράψαμε πριν από δύο και κάτι χρόνια τη Διακήρυξη των Αθηνών, θεωρώ ότι έχουμε κάποια σημαντικά κεκτημένα τα οποία δεν πρέπει να τα αμελούμε. Υπάρχει μια πολύ σημαντική μείωση της έντασης, ειδικά στον αέρα, σε επίπεδο παραβιάσεων και παραβάσεων του εθνικού εναέριου χώρου. Έχουμε δει έναν σημαντικότατο περιορισμό. Έχουμε μια πολύ καλή συνεργασία με την Τουρκία στα ζητήματα του μεταναστευτικού. Έχουμε δεκάδες χιλιάδες Τούρκους επισκέπτες, οι οποίοι εκμεταλλεύονται το καθεστώς της γρήγορης βίζας για να στηρίζουν τον τουρισμό μας στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου. Και έχουμε οικοδομήσει ανοιχτούς δίαυλος επικοινωνίας, έτσι ώστε να μπορούμε, εάν προκύπτει οποιαδήποτε ένταση, να την εκτονώσουμε σχετικά γρήγορα».
«Παρά ταύτα, εγώ κρατώ την δήλωση του κυρίου Φιντάν ως μια θετική αναγνώριση ότι η Τουρκία ενδεχομένως να μπορεί και να εξετάζει κάποια από τα πάγια θέματά της, να μην τα αναδεικνύει με την ίδια ένταση που το έκανε στο παρελθόν. Βέβαια, μετά τη δήλωση Φιντάν είχαμε τις πάγιες θέσεις του τουρκικού υπουργείου Άμυνας. Αυτά δεν είναι πράγματα τα οποία με εκπλήσσουν», πρόσθεσε.
Ακόμα ο Πρωθυπουργός εξέφρασε την πεποίθηση πως είναι καλό το ότι μπορεί να συνομιλεί απευθείας με τον κ. Ερντογάν, «διότι προφανώς δεν συζητούμε μόνο τα ελληνοτουρκικά».
«Η Ελλάδα θα είχε κάθε διάθεση να αναπτύξει και περισσότερες πρωτοβουλίες στην ευρύτερη περιοχή. Θα μπορούσαμε να δούμε το ζήτημα μιας ευρύτερης περιφερειακής διάσκεψης που να εμπλέκει και την Τουρκία. Είμαστε γείτονες, καταδικασμένοι από τη γεωγραφία να συνυπάρχουμε και πρέπει σταθερά να υπάρχουν ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας», πρόσθεσε και υπογράμμισε ότι τα δύο μεγάλα αγκάθια στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι πάντα οι γκρίζες ζώνες και το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης.
Απαντώντας για το αν βλέπει κάποιο σημάδι για το πώς αυτά τα ζητήματα μπορούν να βγουν από το τραπέζι, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε πως πρόκειται για θέματα, τα οποία «για την Ελλάδα είναι θέματα που δεν υφίστανται και γι’ αυτό και εμείς δεν υποκύπτουμε ποτέ να μπούμε σε οποιαδήποτε τέτοια συζήτηση. Και νομίζω ότι αυτό είναι και κάτι το οποίο θα πρέπει η Τουρκία να το καταλάβει».
«Όσο υπάρχει το casus belli η Τουρκία δεν μπορεί να εκμεταλλευτεί ευρωπαϊκή χρηματοδότηση»
Ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ακόμη πως η Άγκυρα πρέπει να αντιληφθεί ότι μια επίλυση της μεγάλης διαφοράς μεταξύ των δύο χωρών, θα είχε και άλλα παράπλευρα οφέλη ως προς τη δυνατότητα της Τουρκίας να προσεγγίσει περισσότερο την Ευρωπαϊκή Ένωση όπως τη συμμετοχή της σε σε κάποια μελλοντικά προγράμματα τα οποία θα χρηματοδοτούν την αμυντική της βιομηχανία με ευρωπαϊκούς πόρους» και τόνισε πως «όσο υπάρχει το casus belli η Τουρκία δεν μπορεί να εκμεταλλευτεί ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Και παρά την αμφισβήτηση κάποιων ότι αυτή η στάση μας είχε ουσιαστική αξία, απεδείχθη εκ του αποτελέσματος ότι μπορέσαμε να πετύχουμε αυτόν τον στόχο μας».
«Ο στόχος μας δεν είναι να αποκλείουμε στο διηνεκές την Τουρκία από μια πιο ισχυρή συνεργασία με την Ευρώπη. Στόχος μας είναι να χρησιμοποιήσουμε αυτό το διαπραγματευτικό μας χαρτί για να πείσουμε την Τουρκία ότι αυτές οι διεκδικήσεις είναι παντελώς άστοχες, αχρείαστες. Και, εν πάση περιπτώσει, 30 και πλέον χρόνια πια μετά την απόφαση της Εθνοσυνέλευσης του 1995, όταν μιλάμε για καλές σχέσεις μεταξύ γειτόνων τι νόημα μπορεί να έχει το casus belli. Έχουμε αρκετά προβλήματα στην περιοχή μας και στον κόσμο γενικότερα ώστε να προσθέτουμε κι άλλα», προσέθεσε.
Για την τουρκική NAVTEX στο Αιγαίο
Σχολιάζοντας τη NAVTEX, την οποία έχει εκδώσει η Τουρκία επ’ αόριστον στο Αιγαίο, στην οποί ισχυρίζεται ότι δεν θα επιτρέψει κανενός είδους έρευνα χωρίς κάποιο συντονισμό, ο Πρωθυπουργός επανέλαβε την πάγια θέση της Ελλάδας για τον «παράνομο νομικά χαρακτήρα» των NAVTEX και ξεκαθάρισε πως «σίγουρα η Ελλάδα δεν θα χρειαστεί να πάρει άδεια από κανέναν αν, παραδείγματος χάρη, θέλει να κάνει μία ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ ελληνικών νησιών στο Αιγαίο».
«Νομίζω ότι επαναλαμβάνονται από τις τουρκικές γραφειοκρατίες, μερικές φορές θα έλεγα και λίγο αυτιστικά, πάγιες θέσεις. Αλλά σε κάθε περίπτωση πιστεύω ότι αν ο πρόεδρος Ερντογάν πραγματικά θέλει να αφήσει αυτό το κεφάλαιο στο παρελθόν και να μπορέσουμε να εστιάσουμε στο μέλλον, αν υπάρχει αυτή η επιθυμία, τότε εγώ θα ήμουν προφανώς διατεθειμένος να μπω ουσιαστικά σε αυτή τη συζήτηση. Αν με ρωτάτε πόσο πιθανό είναι, δεν το θεωρώ πολύ πιθανό στην παρούσα συγκυρία», συμπλήρωσε.
Για το ενδεχόμενο επέκτασης των χωρικών υδάτων της Ελλάδας
Για το ενδεχόμενο επέκτασης των χωρικών υδάτων της Ελλάδας ο Πρωθυπουργός ανέφερε πως «η Ελλάδα επί αυτής της κυβέρνησης έχει ήδη επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Ιόνιο. Μεγάλωσε η Ελλάδα τα τελευταία έξι χρόνια και το δικαίωμα επέκτασης ως τα 12 μίλια, όπως κατοχυρώνεται από το Διεθνές Δίκαιο, είναι αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας, το οποίο θα ασκηθεί όταν κρίνουμε ότι είναι οι πιο κατάλληλες συνθήκες».
Απαντώντας σε ερώτηση για το αν υπάρχει η πιθανότητα μίας λύσης με την Τουρκία, η οποία θα είναι πολιτικά διαχειρίσιμη και ταυτοχρόνα εθνικά αποδεκτή, ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε πως «υπάρχει λύση η οποία μπορεί να συμφωνηθεί με την Τουρκία. Καταρχάς, μπορεί η λύση από μόνη της να είναι η παραπομπή της διαφοράς μας σε ένα διεθνές δικαιοδοτικό όργανο».
«Αλλά, προφανώς, καταλαβαίνετε ότι όσο υπάρχει στο τραπέζι η “θεωρία των γκρίζων ζωνών”, όσο, δηλαδή, έστω και εμμέσως αμφισβητείται κυριαρχία, όχι κυριαρχικά δικαιώματα ελληνικών νησιών στο Αιγαίο και όσο επικρέμεται, από πάνω μας, μια απειλή πολέμου, είναι πολύ δύσκολο να φτάσουμε σε αυτό το σημείο», προσέθεσε.
«Ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις στηρίζουν το αποτρεπτικό δόγμα της εξωτερικής μας πολιτικής»
Ο Πρωθυπουργός δήλωσε ακόμα πως «στο παρελθόν να υπήρχαν οι ευκαιρίες, σε εποχές μικρότερης έντασης, να μπορούμε να επιλύσουμε αυτή τη μεγάλη διαφορά», με την Τουρκία αλλά σημείωσε ότι «το ζητούμενο εδώ δεν είναι τι έγινε στο παρελθόν, είναι τι γίνεται τώρα. Και η δική μου υποχρέωση, ως Πρωθυπουργός της χώρας, είναι πρώτα και πάνω απ’ όλα να ενισχύω τη διαπραγματευτική θέση της πατρίδας μας, να κρατάω τη χώρα μας ασφαλή. Εμείς δεν επενδύσαμε ποτέ στη στασιμότητα ως δόγμα εξωτερικής πολιτικής. Έγιναν πολύ σημαντικές κινήσεις τον τελευταίο χρόνο, και με τα θαλάσσια περιβαλλοντικά πάρκα και με τον εθνικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και με την ανάδειξη της Ελλάδος ως ενός σημαντικού γεωστρατηγικού “παίκτη” στον τομέα της ενέργειας. Άρα, η Ελλάδα κινείται, η Ελλάδα εξοπλίζεται, όχι γιατί οι εξοπλισμοί μας πρέπει να είναι σε μόνιμη αντιδιαστολή με αυτά τα οποία κάνει η Τουρκία, αλλά γιατί έχουμε μια υποχρέωση να θωρακίζουμε τις Ένοπλες Δυνάμεις μας, γιατί ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις στηρίζουν το αποτρεπτικό δόγμα της εξωτερικής μας πολιτικής. Άρα, εμείς δεν περιμένουμε να δούμε ένα παράθυρο ευκαιρίας με την Τουρκία χωρίς να επενδύουμε στη δική μας ισχύ».
«Η Ελλάδα είναι χώρα προσηλωμένη στο Διεθνές Δίκαιο. Άρα, εμείς θα υπερασπιζόμαστε την ισχύ των αξιών μας, αλλά έχει έρθει η ώρα να επενδύσουμε και στην αξία της ισχύος μας. Και τα δύο πρέπει να συμβαίνουν ταυτόχρονα και αυτή την πολιτική υπηρετεί η χώρα μας», προσέθεσε.
Για τη σχέση της Ελλάδας με το Ισραήλ
Αναφερόμενος στη σχέση με το Ισραήλ ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε λόγο για μία σχέση με «μεγάλο στρατηγικό βάθος», η οποία συνδέεται «προφανώς, και με τη σχέση μας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά σε καμία περίπτωση δεν θα έβλεπα τη σχέση αυτή ως μία ανταγωνιστική σχέση μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας ή μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας. Και αν κάποιοι προσπαθούν να την παρουσιάσουν με αυτόν τον τρόπο, πιστεύω ότι κάνουν ένα μεγάλο λάθος».
«Η Ελλάδα, για παράδειγμα, είναι μία χώρα η οποία επιδιώκει με το Ισραήλ μια στρατηγική σχέση στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Ήδη έχουμε κάνει σημαντικές επενδύσεις και πιστεύω ότι, ειδικά σε συστήματα που έχουν να κάνουν με την αεράμυνα, μπορούν να γίνουν πολλές περισσότερες, με σημαντική προστιθέμενη αξία. Η Ελλάδα υποδέχεται παραπάνω από 1 εκατομμύριο επισκέπτες από το Ισραήλ. Το Ισραήλ είναι μία χώρα που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή σε ζητήματα όπως η αγροτεχνολογία, η διαχείριση των υδάτων. Άρα, μην βλέπουμε τη σχέση μας με το Ισραήλ μόνο μέσα από το στενό πλέγμα της γεωπολιτικής διάστασης. Υπάρχει μία οικονομική διάσταση, υπάρχει μία διάσταση που αφορά τις νεοφυείς επιχειρήσεις. Το Ισραήλ χρειάζεται ένα «πάτημα» για να μπει στην ευρωπαϊκή αγορά», προσέθεσε.
Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Πρωθυπουργός υπογράμμισε πως «η στήριξη της Ουκρανίας ήταν μια θέση η οποία υποδείχθηκε όχι μόνο από την προσήλωση στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου, αλλά και από, θα έλεγα, στενά εθνικά συμφέροντα. Αλίμονο αν η Ελλάδα δεν στήριζε τον αμυνόμενο απέναντι στον επιτιθέμενο, ο οποίος εποφθαλμιά διεκδικήσεις. Με τι ηθικό ανάστημα θα μπορούσαμε εμείς, ω μη γένοιτο, να ζητήσουμε μια αντίστοιχη στήριξη, όταν έχουμε απέναντί μας έναν γείτονα μεγαλύτερο, ο οποίος στο παρελθόν έχει εκφράσει μία, θα έλεγα, ενίοτε επιθετική ρητορική απέναντι στη χώρα μας;».
Ακόμα ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι «η ανάδειξη της Ελλάδος ως ενός κρίσιμου “παίκτη» στο νέο ενεργειακό «γήπεδο» το οποίο διαμορφώνεται, έχει πάρα πολύ μεγάλη γεωπολιτική αξία για τη χώρα μας. Ερχόμαστε εμείς ως Ελλάδα και λέμε: «εμείς έχουμε τις υποδομές, δημιουργούμε αυτόν τον Κάθετο Διάδρομο».
«Προφανώς δεν μιλάμε μόνο για ιδιωτικές συμφωνίες, μιλάμε για μία στρατηγική κατεύθυνση, η Ελλάδα να μπορεί να είναι πάροχος ενεργειακής ασφάλειας για χώρες μέχρι τη Ρουμανία. Και τονίζω μέχρι τη Ρουμανία, διότι στον βορρά υπάρχουν χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Βόρεια Μακεδονία, η Σερβία. Η Ελλάδα καθίσταται καθοριστικός “παίκτης” πια για την ενεργειακή ασφάλεια αυτών των χωρών. Και αυτό προφανώς είναι κάτι το οποίο ουσιαστικά και συνολικά αναβαθμίζει την πατρίδα μας», προσέθεσε.
«Δεν θα αλλάξει ο εκλογικός νόμος»
Ο Πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν θα αλλάξει ο εκλογικός νόμος. «Θεωρώ πολύ πιο σημαντικό αυτή τη στιγμή να κατοχυρώσουμε αυτή τη θεσμική σταθερότητα, όπου οι κανόνες του παιχνιδιού δεν είναι υπό διαπραγμάτευση, από το να πειραματιζόμαστε με λύσεις οι οποίες τελικά, θα έλεγα, με έναν τρόπο παραβιάζουν τη λαϊκή εντολή. Εγώ είμαι πολύ ξεκάθαρος, είμαστε πολύ ξεκάθαροι: πιστεύουμε στις αυτοδύναμες κυβερνήσεις, θεωρούμε ότι υπηρετούν αυτή τη στιγμή το συμφέρον του τόπου, ειδικά σε μια περίοδο μεγάλης αστάθειας».
«Οι αυτοδύναμες κυβερνήσεις μπορούν να προκύψουν με αυτόν τον εκλογικό νόμο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις: το πρώτο κόμμα να είναι πάνω από ένα ορισμένο ποσοστό. Γνωστές οι προϋποθέσεις και οι αριθμητικοί στόχοι για να μπορούμε να πετύχουμε αυτό το αποτέλεσμα. Αυτή θα είναι η ατζέντα με την οποία θα οδηγήσω -και θέλω να οδηγήσω- τη Νέα Δημοκρατία στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Αλλά κυρίαρχος είναι ο ελληνικός λαός. Αν ο ελληνικός λαός τελικά μας υποδείξει ότι δεν θέλει αυτοδύναμη κυβέρνηση, τότε θα πρέπει να σχηματιστεί κάποια κυβέρνηση συνεργασίας. Πάντως, η χώρα δεν μπορεί να μείνει ακυβέρνητη», προσέθεσε και σημείωσε ότι δεν πρόκειται να πειράξει «τους κανόνες του παιχνιδιού για να γίνει το δικό μου. Αυτό θα ήταν και παντελώς αντιθεσμικό, δεν μου ταιριάζει καθόλου, αλλά πιστεύω ότι μπορεί να ήταν και τελικά πολιτικά αντιπαραγωγικό».
«Θεωρώ ότι είναι ένας στόχος εφικτός. Σίγουρα είναι πιο εφικτός αυτός ο στόχος από το να ισχυρίζεται το ΠΑΣΟΚ ότι θα είναι πρώτο κόμμα», ανέφερε ακόμα ο Πρωθυπουργός και υποστήριξε πως στην παρούσα συγκυρία «έχει μεγάλη σημασία να υπάρχει σταθερότητα και να υπάρχει μια κυβέρνηση η οποία αντιλαμβάνεται τους διεθνείς συσχετισμούς, γιατί είναι πολύ σημαντικό, και για εμένα προσωπικά θα έλεγα, να μπορούμε να διαχειριστούμε την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
«Η σταθερότητα δεν σημαίνει στασιμότητα. Σταθερότητα σημαίνει, ναι, σταθερότητα στα γεωπολιτικά, αλλά σημαίνει και σταθερές αυξήσεις μισθών και εισοδημάτων, σταθερή βελτίωση στην παιδεία, στην υγεία. Άρα για εμάς είναι απολύτως κρίσιμο να εξηγήσουμε, αυτή την τρίτη θητεία δεν την επιδιώκουμε γιατί θέλουμε ντε και καλά να καθόμαστε σε αυτή την καρέκλα, αλλά γιατί έχουμε σχέδιο, πρόγραμμα. Κάνουμε την Ελλάδα πιο ισχυρή, έχουμε δώσει τεκμήρια συνέπειας», συμπλήρωσε.
Τόνισε πως το δίλημμα των εκλογών είναι «Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης ή Κωνσταντοπούλου ή Βελόπουλος» και δεν είναι «Μητσοτάκης ή χάος».
«Δεν συγκρίνομαι με το χάος. Συγκρίνομαι με τους πολιτικούς μου αντιπάλους. Βλέπω, ας πούμε, αρκετούς συμπολίτες μας που αυτή τη στιγμή μπορεί να στηρίζουν το ΠΑΣΟΚ, που σε έναν βαθμό μπορεί να συμφωνούν με τις πολιτικές μας και που αιφνιδιάζονται όταν το ΠΑΣΟΚ γίνεται “ουρά” της κας Κωνσταντοπούλου και όταν ταυτίζεται με έναν πιο ακραίο λόγο χωρίς προτάσεις, γιατί δεν έχουν συνηθίσει αυτό από το ΠΑΣΟΚ. Άρα, για εμένα αυτό το δίλημμα είναι ένα ψεύτικο δίλημμα. Έχω συγκεκριμένους αντιπάλους, όλους τους σέβομαι. Δυσκολεύομαι μερικές φορές, δεν σας κρύβω, ως παλαιότερος κοινοβουλευτικός, σε μια Βουλή όπου πια όλα φαίνεται να παίζουν για την ατάκα του TikTok των 10 δευτερολέπτων και δυσκολευόμαστε να κάνουμε μία ουσιαστική συζήτηση σε βάθος. Εγώ δεν είμαι “πολιτικός της ατάκας”. Θα χρησιμοποιήσω και την ατάκα όταν χρειάζεται, αλλά δεν είναι αυτό το χαρακτηριστικό μου», προσέθεσε και σημείωσε πως το «τι θα προέλθει από την κάλπη και πώς θα μπορέσει να σχηματιστεί κυβέρνηση, νομίζω ότι πρέπει να απασχολήσει τους πολίτες».
Για τη Συνταγματική Αναθεώρηση
Αναφερόμενος στη Συνταγματική Αναθεώρηση, ο Πρωθυπουργός ανέφερε ότι το 2030 είναι ένα πολύ σημαντικό ορόσημο. «Το 2030 θα κλείσουμε 200 χρόνια από τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους. Γιορτάζουμε το 1821, την έναρξη του πολέμου της Ανεξαρτησίας, τον Φεβρουάριο του 1830 δημιουργήθηκε το νέο ελληνικό κράτος».
Προσέθεσε ότι «φιλοδοξία μου και μέσα από τη Αναθεώρηση, αλλά όχι μόνο, είναι πια το 2030 να έχουμε κλείσει όλες τις εκκρεμότητές μας με το πελατειακό κράτος, του οποίου η ληξιαρχική πράξη γέννησης γράφτηκε πριν από δύο αιώνες. Εδώ παλεύουμε με παθογένειες οι οποίες δεν είναι τωρινές. Δεν πίστευα ποτέ και δεν πιστεύω ότι θα κερδίσουμε από την πρώτη στιγμή όλες αυτές τις μάχες. Έχουμε κερδίσει πολλές, όμως. Έχουμε δώσει δείγματα γραφής».
Ακόμα τόνισε ότι «η Συνταγματική Αναθεώρηση είναι μία ευκαιρία τα κόμματα να τοποθετηθούν επί της ουσίας των προτάσεών μας».
Για τον ΟΠΕΚΕΠΕ ο Πρωθυπουργός έκανε λόγο για «μία χαμένη μάχη» και ένα «προβληματικό σύστημα» και αναγκαστήκαμε να κόψουμε τον γόρδιο δεσμό.
«Αλλά δεν έχω πια καμία αμφιβολία ότι το γεγονός ότι οι πληρωμές θα γίνονται από την ΑΑΔΕ δίνει πολύ μεγάλα και πολύ αυξημένα εχέγγυα διαφάνειας αλλά και δικαιοσύνης στον τρόπο με τον οποίο θα γίνονται αυτές οι πληρωμές» και σημείωσε πως το «σημαντικό είναι: τα αναγνωρίζουμε; Με σεμνότητα, λέμε “ναι, εδώ έγινε λάθος”. Κοιτάμε να μάθουμε από τα λάθη μας για να γίνουμε καλύτεροι ή τα επαναλαμβάνουμε;».
Για τη διάταξη για τη συνεπιμέλεια που χρησιμοποίησε η Όλγα Κεφαλογιάννη
Αναφερόμενος στη διάταξη για τη συνεπιμέλεια την οποία χρησιμοποίησε η υπουργός Πολιτισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε λόγο για μία «σωστή διάταξη, διότι ουσιαστικά μας υποχρεώνει να ξαναδούμε ζητήματα τα οποία αφορούν στη συνεπιμέλεια», προσθέτοντας πως «πέρασε από την κανονική νομοθετική διαδικασία στις Επιτροπές, στην Ολομέλεια. Ψηφίστηκε από πολύ περισσότερους βουλευτές από την κυβερνητική πλειοψηφία».
«Το πώς έγινε χρήση της διάταξης εγώ δεν θα το σχολιάσω, γιατί είναι και ένα, θα έλεγα, ζήτημα το οποίο είναι προσωπικό, υπάρχουν και παιδιά στη μέση», είπε ο Πρωθυπουργός ωστόσο συμπλήρωσε πως «όταν κατέχουμε ένα δημόσιο αξίωμα, μερικές φορές δεν πρέπει να στεκόμαστε μόνο στην ουσία αλλά πρέπει να προσέχουμε και τις εντυπώσεις», ωστόσο υπογράμμισε ότι δεν θα υπάρξουν επιπτώσεις για την κυρία Κεφαλογιάννη.
