Στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη, πραγματοποιείται συνεχής διαβούλευση της κυβέρνησης με τους τοπικούς και παραγωγικούς φορείς κάθε περιφερειακής ενότητας. Η μέχρι τώρα, όπως επισημαίνεται από το γραφείο του υφυπουργού στον πρωθυπουργό Θανάση Κοντογεώργη, εμπειρία έχει αναδείξει ζητήματα σε επίπεδο περιφερειακής ενότητας ή ακόμα και δήμου, αλλά έχει φέρει στο φως και ζητήματα οριζόντια που συνδέονται με κοινές προκλήσεις και ευκαιρίες που αντιμετωπίζουν κάποιες περιοχές. Μια τέτοια συζήτηση για τα ορεινά χωριά είχε την προηγούμενη εβδομάδα ο πρωθυπουργός στη Φουρνά Ευρυτανίας, με έξι ανθρώπους που έκαναν το βήμα και από τα αστικά κέντρα βρέθηκαν στα ορεινά.
Όπως δήλωσε ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ, Θανάσης Κοντογεώργης, αρμόδιος για την Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη: «Οι ιστορίες αυτών των ανθρώπων αποτελούν πηγή έμπνευσης αλλά και οδηγό για το πού πρέπει να προσπαθήσουμε παραπάνω, να συνεργαστούμε περισσότερο. Πιστεύω βαθιά στην αξία του ειλικρινούς διαλόγου και της ανυπόκριτης συνεργασίας. Μόνο έτσι μπορούμε να φτάσουμε σε ορατά, και με διάρκεια σε χρόνο, αποτελέσματα. Ειδικά σε θέματα που αποτελούν εθνικούς στόχους, όπως η περιφερειακή ανάπτυξη, για την οποία δουλεύουμε συστηματικά με τις τοπικές κοινωνίες. Οι ορεινές περιοχές, τα βουνά και τα χωριά μας έχουν αξία . Και πρέπει να τα αναδείξουμε καταβάλλοντας τη μέγιστη δυνατή προσπάθεια. Με ανοικτό μυαλό και δράση».
Το στρατηγικό σχέδιο ορεινότητας αποτελεί διακριτό πυλώνα της Εθνικής Στρατηγικής και θα παρουσιαστεί στο σύνολό της μέσα στο 2025 με βάση τα Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης που καταρτίζονται σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες, αλλά και τις εθνικές οριζόντιες πολιτικές, όπως αναφέρεται από το γραφείο του υφυπουργού Θ. Κοντογεώργη. Η πολιτική για τις ορεινές περιοχές δεν απορροφάται ούτε διασπείρεται πλέον σε γενικές αναφορές περιφερειακής πολιτικής, αλλά αποτελεί για πρώτη φορά αυτόνομο και διακριτό άξονα σχεδιασμού, τονίζεται. Στην καρδιά της στρατηγικής εντάσσεται ένα συστηματικό πλαίσιο μελετών, παρεμβάσεων και επενδύσεων που λαμβάνει υπόψη τη γεωγραφική ιδιομορφία, τη δυσκολία πρόσβασης και τις δημογραφικές πιέσεις.
Στις νέες δράσεις της κυβέρνησης για την ενίσχυση της ορεινότητας, εντάσσεται το Εθνικό Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο που αξιοποιεί πόρους 4,78 δισ. ευρώ. Τα μέτρα που έχουν τεθεί σε διαβούλευση λαμβάνουν υπ’ όψιν εισοδηματικά, κοινωνικά και γεωγραφικά κριτήρια, με έμφαση σε νοικοκυριά που διαμένουν σε ορεινές, απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές, καθώς και σε περιοχές με γεωγραφικά μειονεκτήματα, τα οποία εμφανίζουν συχνά αυξημένες ενεργειακές και μεταφορικές ανάγκες και δαπάνες, άρα και μεγαλύτερη εισοδηματική επιβάρυνση, επισημαίνεται από το γραφείο του κ. Κοντογεώργη.
Επιπλέον, είναι υπό υλοποίηση η δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας για την ορεινότητα και την αποκέντρωση, η οποία θα λειτουργήσει ως εργαλείο ενημέρωσης, διασύνδεσης και κινητοποίησης. Η πλατφόρμα θα περιλαμβάνει interactive χάρτη με πλοήγηση ανά περιοχή και θεματική κατηγορία με στόχο την ενοποιημένη ενημέρωση μέσα από έγκυρη, συγκεντρωτική και εύκολα προσβάσιμη πληροφορία: Ολοκληρωμένη πληροφόρηση για τις υφιστάμενες υποδομές, θέσεις εργασίας και προγράμματα απασχόλησης, διασύνδεση με διοικητικές υπηρεσίες, ώστε κάθε ενδιαφερόμενος να γνωρίζει εύκολα τι απαιτείται για μετεγκατάσταση ή επιχειρηματική δραστηριοποίηση, πληροφόρηση για στέγαση, με καταγραφή διαθέσιμων προγραμμάτων, επικοινωνία με ΟΤΑ και τοπικούς φορείς, προβολή προσωπικών αφηγήσεων από κατοίκους ή νέους μετακινούμενους, ώστε να ενισχύεται η εμπιστοσύνη και η ρεαλιστική προσδοκία.
Για την ανάσχεση της δημογραφικής συρρίκνωσης στον Έβρο έχει ήδη σχεδιαστεί Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης παρέχοντας οικονομική ενίσχυση σε νοικοκυριά που θα μεταφέρουν την κύρια κατοικία και το κέντρο βιοτικών δραστηριοτήτων τους στους δήμους Σουφλίου, Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας. Σε λίγες μέρες ξεκινούν οι αιτήσεις μέσω ειδικής πλατφόρμας με στόχο να ξαναγίνει ο τόπος εγκατάστασης για νέες οικογένειες και ανθρώπους που θέλουν να χτίσουν τη ζωή τους εκεί. Το μέτρο αφορά έως 1.000 πολίτες που θα εγκατασταθούν στον Έβρο από 1/1/2025 και μετά. Μετά την πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος θα εξεταστεί η επέκτασή του με βάση την αξιολόγηση δημογραφικών και γεωγραφικών προϋποθέσεων, όπως δήλωσε και ο πρωθυπουργός κατά την περιοδεία του στην Ευρυτανία.
Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει θέσει σε υλοποίηση πλήθος δράσεων για την ενίσχυση των ορεινών περιοχών. Με στοχευμένα εργαλεία, όπως οι Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις (ΟΧΕ), χρηματοδοτούμε την τοπική επιχειρηματικότητα, τον αγροτουρισμό και την καινοτομία, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και στηρίζοντας την ολιστική τοπική ανάπτυξη. Στον πρωτογενή τομέα προβλέπεται τη νέα προγραμματική περίοδο αυξημένη ενίσχυση σε όσους, κυρίως νέους αγρότες, αποφασίσουν να εγκατασταθούν σε ορεινές περιοχές ως νέοι γεωργοί και κτηνοτρόφοι, ενώ μέσω των προγραμμάτων LEADER διατίθεται 114,9 εκατ. ευρώ. Ο νέος αναπτυξιακός νόμος προβλέπει ειδικά κίνητρα και ευνοϊκές ρυθμίσεις για επενδύσεις σε ορεινές περιοχές.
Για την ενίσχυση της απασχόλησης, υλοποιούνται στοχευμένα προγράμματα της ΔΥΠΑ στους ορεινούς δήμους, ενώ στον δημόσιο τομέα ενισχύθηκε η μοριοδότηση για την εντοπιότητα και παρέχονται πλέον 40 μόρια σε μόνιμους κατοίκους νησιών, ορεινών και απομακρυσμένων περιοχών και 20 μόρια σε κατοίκους μεσαίων ηπειρωτικών δήμων με στόχο της ενίσχυση της στελέχωσης των υπηρεσιών.
Στον ορεινό τουρισμό, αναβαθμίζονται τα χιονοδρομικά κέντρα μέσα από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και δημιουργείται ψηφιακή πλατφόρμα για την ανάδειξη των ορεινών περιοχών της Ελλάδας. Στον πολιτισμό, γίνονται επενδύσεις για την ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς σε ορεινές περιοχές και τη διατήρηση των παραδοσιακών τεχνών, αλλά και την ανάδειξη του πολιτιστικού αποθέματος σε ορεινούς οικισμούς.
Στον τομέα της ενέργειας, παρέχεται προσαυξημένο επίδομα θέρμανσης σε οικισμούς με δριμύ ψύχος από το Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης, ενώ ενισχύονται οι ψηφιακές διασυνδέσεις σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές.
Στην παιδεία, παρέχονται ειδικά κίνητρα για τους εκπαιδευτικούς, ενώ οι μαθητές μπορούν πλέον να αξιοποιούν και εργαλεία όπως το ψηφιακό φροντιστήριο. Για το κρίσιμο κομμάτι της υγείας ενεργοποιούνται οι Κινητές Ομάδες Υγείας που παρέχουν υπηρεσίες υγείας σε απομακρυσμένες περιοχές και επεκτείνεται το Εθνικό Δίκτυο Τηλεϊατρικής επιτρέποντας σε γιατρούς και ασθενείς να συνδέονται σε πραγματικό χρόνο, ανεξαρτήτως απόστασης.
Επιδίωξη της κυβέρνησης, στο πλαίσιο του συνολικού σχεδιασμού, είναι οι ορεινές και απομονωμένες περιοχές να μην αντιμετωπίζονται ως υστερούσες, αλλά ως δυναμικές ζώνες αναγέννησης.
