Στο νησί Γκόλεμ Γκραντ στη Βόρεια Μακεδονία, οι επισκέπτες μπορούν να δουν μια αλυσίδα από χελώνες να σκαρφαλώνουν η μία πάνω στην άλλη σαν μια αργοκίνητη ατμομηχανή. Αυτό φαινόταν αστείο στον Ντράγκαν Αρσόβσκι, οικολόγο της Μακεδονικής Οικολογικής Εταιρείας. Τώρα που ξέρει τι πραγματικά συμβαίνει, δεν γελάει πια.
Αυτό το ακατοίκητο νησί μέσα στη λίμνη Μεγάλη Πρέσπα, είναι γεμάτο με 1.000 περίπου χελώνες Χέρμαν — ειδικά αρσενικές. Κυνηγούν επιθετικά τα θηλυκά, καθιστώντας τη ζωή των σπάνιων θηλυκών του νησιού ανθυγιεινή και σύντομη. Μερικά από αυτά τα θηλυκά πεθαίνουν ακόμη και πέφτοντας από τους γκρεμούς του νησιού. Σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα στο περιοδικό Ecology Letters, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα αδυσώπητα αρσενικά οδηγούν τον πληθυσμό τους στην εξαφάνιση.
Το νησί έχει ένα δασώδες οροπέδιο που περιβάλλεται από απότομους βράχους. Όταν ο Δρ. Αρσόβκσι άρχισε να μελετά τις χελώνες, που έχουν το μέγεθος ενός πιάτου σαλάτας, το 2008, «ο πληθυσμός ήταν αρκετά πυκνός και φαινόταν να ευημερεί».
Αλλά για κάποιο λόγο, υπήρχαν πολύ περισσότερα ενήλικα αρσενικά από θηλυκά — 19 αρσενικά για κάθε θηλυκό στο οροπέδιο, σύμφωνα με την τελευταία καταμέτρηση. Αυτός και οι συνάδελφοί του κατέγραψαν πώς τα αρσενικά φαίνονταν να διαχειρίζονται τα σαρκικά τους ένστικτα καβαλώντας το ένα το άλλο.
Στη συνέχεια, μετά από πολλά χρόνια μελέτης, ο Δρ. Αρσόβσκι συνειδητοποίησε ότι τα θηλυκά ήταν μικρόσωμα και πέθαιναν νέα. Συνειδητοποίησε επίσης ότι αυτές οι κάποτε κωμικές σειρές ζευγαρώματος αποτελούνταν από πολλά αρσενικά που κυνηγούσαν μόνο ένα θηλυκό.
Αυτός και οι συν-συγγραφείς του έγραψαν ότι, ως μέρος του ερωτικού παιχνιδιού των χελωνών, οι αρσενικές χελώνες «χτυπούν, δαγκώνουν (μερικές φορές μέχρι να χυθεί αίμα), καβαλάνε και τελικά τρυπάνε με δύναμη τις θηλυκές που προσπαθούν να ξεφύγουν» με την αιχμηρή άκρη της ουράς τους. Τα τρία τέταρτα των θηλυκών του νησιού είχαν τραύματα στα γεννητικά όργανα.
Η αδιάκοπη προσοχή των αρσενικών φαινόταν να οδηγεί τα θηλυκά σε πρόωρο θάνατο. Οι επιστήμονες αναρωτήθηκαν αν το άγχος εμποδίζει επίσης τα θηλυκά να αναπαραχθούν. Τα θηλυκά μπορούν να αποθηκεύουν σπέρμα για αρκετά χρόνια αντί να γονιμοποιούν τα αυγά τους. Οι ερευνητές άρχισαν να μεταφέρουν θηλυκές χελώνες στο ιατρείο ενός κτηνιάτρου για ακτινογραφίες.
Οι ακτινογραφίες αποκάλυψαν ότι οι κοιλιές των περισσότερων θηλυκών του νησιού ήταν άδειες. Μόνο το 15% των θηλυκών από το οροπέδιο έφεραν αυγά. Αλλά στις χελώνες από έναν κοντινό πληθυσμό της ηπειρωτικής χώρας, όλες οι θηλυκές ήταν έγκυες, με την κοιλιά τους γεμάτη με έως και 11 αυγά.
Ένα ακόμα στοιχείο για τη ζοφερή ζωή των θηλυκών του Γκόλεμ Γκραντ ήταν ότι σε πολλές περιπτώσεις οι επιστήμονες τις είδαν να πέφτουν από τους βράχους.
Προηγούμενα πειράματα είχαν δείξει ότι οι χελώνες του νησιού είναι τολμηρές πλοηγοί του δύσβατου εδάφους της πατρίδας τους και αναρριχώνται χωρίς φόβο από τις προεξοχές. Έτσι, ο Δρ Αρσόβκσι έστησε ένα πείραμα στο πεδίο: έβαλε τα θηλυκά σε έναν προσωρινό χώρο με μία έξοδο που οδηγούσε σε μια μικρή, μαλακή πτώση.
Οι θηλυκές χελώνες από την ηπειρωτική χώρα, αν ήταν μόνες, δεν έβγαιναν ποτέ από την έξοδο. Αντίθετα, πολλές από τις θηλυκές χελώνες του νησιού τελικά έπεσαν από τον προσομοιωμένο γκρεμό. Ωστόσο, όταν οι επιστήμονες πρόσθεσαν πέντε διεγερμένα αρσενικά στο περίφραγμα, σχεδόν όλες οι θηλυκές χελώνες κατέληξαν να πέσουν. Οι συγγραφείς σημείωσαν ότι ενώ οι θηλυκές χελώνες της ηπειρωτικής χώρας σπρώχτηκαν, πολλές από τις θηλυκές χελώνες του νησιού «έφυγαν οικειοθελώς».
Και οι αρσενικές χελώνες μερικές φορές πέφτουν από την άκρη του νησιού. Ωστόσο, όπως είπε ο Δρ. Αρσόβσκι, «υπάρχει ένα πολύ σημαντικότερο ποσοστό θηλυκών που πεθαίνουν με αυτόν τον τρόπο».
Κάποτε, έβαλε μια συσκευή GPS σε μία από τις λίγες θηλυκές χελώνες του νησιού που μετέφεραν αυγά, για να παρακολουθήσει πού τα έβαζε. Αντ’ αυτού, τα δεδομένα από το επιταχυνσιόμετρο της συσκευής «τρελάθηκαν» μια μέρα, είπε. Όταν επέστρεψε στο νησί, τη βρήκε νεκρή στην παραλία, με το καβούκι της σπασμένο.
Οι επιστήμονες προβλέπουν στη νέα μελέτη ότι η τελευταία θηλυκή χελώνα του Γκόλεμ Γκραντ θα πεθάνει το 2083.
Η υψηλή συγκέντρωση επιθετικών αρσενικών «φαίνεται να προκαλεί μια δίνη εξαφάνισης», είπε η Τζανίν Ρέφσνιντερ, εξελικτική οικολόγος στο Πανεπιστήμιο του Τολέδο στο Οχάιο, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Η Δρ Ρέφσνιντερ «δεν είχε ακούσει ποτέ κάτι τέτοιο» σε ένα φυσικό περιβάλλον χωρίς ανθρώπινες παρεμβάσεις, όπως η ρύπανση ή η απώλεια βιοτόπων. «Είναι πραγματικά ασυνήθιστο και ανησυχητικό, αλλά και πραγματικά συναρπαστικό», πρόσθεσε.
Κάτι πρέπει να προκάλεσε αρχικά την υπεροχή των αρσενικών σε αυτόν τον πληθυσμό. Οι επιστήμονες λένε ότι μπορεί να ήταν τυχαία διακύμανση. Στην ηπειρωτική χώρα, υπάρχουν ελαφρώς περισσότερες θηλυκές από αρσενικές.
Είναι επίσης πιθανό οι άνθρωποι να μετέφεραν τις χελώνες στο νησί, ίσως σε άνισο αριθμό. Οι χελώνες μπορούν να ζήσουν για έναν αιώνα αν οι συνθήκες είναι κατάλληλες και, μυστηριωδώς, περισσότερες από εκατό από τις παλαιότερες αρσενικές χελώνες του Γκόλεμ Γκραντ έχουν αριθμούς χαραγμένους στο καβούκι τους.
«Δεν έχουμε ιδέα από πού προέρχονται», είπε ο Δρ. Αρσόβσκι. «Έχω μιλήσει με τόσους πολλούς ανθρώπους σε αυτή την περιοχή — τους γηραιότερους που μπόρεσα να βρω».
Κανείς δεν ξέρει την απάντηση εκτός από τις χελώνες. Σε λίγες δεκαετίες, μπορεί να εξαφανιστούν και να πάρουν τα μυστικά τους μαζί τους.
Πηγή: New York Times
